सापेक्ष बुझार्इ

बि.सं. २१०० (अंक १८)

2012-01-28T10:50:00.000+06:00

दुई स्टप पश्चिमतिर लागेपछि हामी हन्टिङ हिल्स जाने केबुुलकारको स्टेशनमा पुग्यौं । केबलकारको आतेजाते टिकट, एकरातको त्यहाँको बसाईको अनुमति, झारल मार्ने अनुमति, हन्टिङ गन आदि सबै प्रबन्धका लागि जेट्लिनाले आफ्नो फाइभजी जेनेरेशनको स्मार्टफोनमा उपलब्ध द्रुत गतिको इन्टरनेट सुविधाको प्रयोग गर्दै अनलाईन रिजर्भ गरेकी थिई । जस वापत उसले आफ्नो बैङ्क खाताबाट २५ हजार खर्च गर्नुपर्‍यो । र, मैले मेरो भागको साढे १२ हजार उसको खातामा रकम ट्रान्सफर गर्न बाँकी नै थियो ।
टिकट चेकिङ स्पटमा राखिएका मेशिनमा उसले आफ्नो स्मार्टफोनको स्क्रिन राखेपछि, मेशिनले ऊ र मलाई चेकिङ प्वाइन्ट क्रस गर्ने अनुमति दियो । हामीले चेकिङ प्वाइन्ट क्रस गर्नासाथ एकजना आकाशे रङको पोशाकमा सजिएको टाइसुट धारी युवक हामी नेर आयो र जेट्लिनाको स्मार्टफोन माग्यो । उसले दिई । युवकले इ–टिकट हेर्‍यो । र, “सबै ठिकै रहिछ, हजुरहरुलाई डिस्टर्व गरेँ माइन्ड नगर्नु ल !” भन्दै आफ्नो पहिलाको स्थानमा गएर उभ्भियो । त्यहाँबाट चालीस–पैतालिस मिटर पैदल हिडेपछि हामी केबलकार चढ्ने ठाउँमा पुग्यौं । भवनभित्रको त्यो वाकिङ जोनको दायाँ बायाँ राखिएका विभिन्न पसलहरुले मेरो ध्यान खिचेँ । विशेषगरी त्यहाँ पाइने जनावरका मैनका मूर्तिहरु र केहि जंगली जनावरका सक्कली छाला, हड्डी, दाँत र रौंहरुको एक स्पर्श लिन मसँगै जेट्लिनापनि लालयित देखिई । तर हन्टिङ हिल्स तर्फ बढेका हाम्रा पाइलाहरु त्यहाँ एक निमेशका लागि पनि रोकिन सकेनन । त्यसकारण हामी फटाफट केबुलकारमा उक्लियौं र छ मिनेट त्रिचालिस सेकेण्ड पछि हामी हन्टिङ हिल्समा उत्रियौं ।
हन्टिङ हिल्सबाट गुर्जा नगरको खास सुन्दरता देखिदो रहिछ । जेट्लिना तीन छक परी । र, आफ्नो चोर औंलाले नगरको पश्चिमतिर रहेका अपार्टमेन्टहरुतिर देखाउँदै भनि उ त्यो त हो नी हाम्रो अपार्टमेन्ट – पहेंलो रंगको अपार्टमेन्टतिर इंगित गर्दै थियो उसको औंलाले । मैले असहमति जनाइँन । बरु दुवै जना मिलेर नगरको सुन्दरताको खुबै बख्यान गर्‍यौं । पहिले पहिले नगरहरु प्लानिङ बिनाका हुनाले त्यहाँ थुप्रै समस्याहरु देखा पर्दथे । तर पछिल्ला १५ वर्षदेखि केन्द्रिय सरकारले नगर बिकास सम्बन्धी ठोस अबधारणा अगाडि सारेपछि गुर्जा जस्तै ग्रामिङ नगरको वास्तविक चमकता कुनैपनि युरोपियन नगरको सुन्दरता भन्दा कम लाग्दैन । यस्ता नगरहरुको व्यवस्थापन देख्दा यतातिर घुम्न आउने युरोपियन र अमेरिकी पर्यटकहरु भन्ने गर्दछन् रे – यी ग्रामीण नगरबाट हामीले धेरै सिक्न सक्छौं ।
हन्टिङ हिल्समा तीनवटा रेष्टुरेन्ट र एउटा तीन तारे होटल रहेछन । हामी एकछिन त्यतैतिर बरालियौं । एकदिनमा हजार – पन्ध्रसय मानिसहरु पुग्दा रहिछन् – त्यहाँ । मान्छेहरुको भीड देखेपछि जेट्लिनाले भनी – “यो हिल्सपनि यस्तो क्राउडी हैं ? कतिधेरै मान्छेहरु ?” मैले भनेँ – “त्यहि त भन्या, अफ डे मा झन कति धेरै मान्छेको चाप हुन्छ होला ?” “मोर द्यान थ्री थाउजन्डस्” हाम्रो संवाद सुनिरहेको वेट्रसले सटिक जवाफ दियो । “मोर द्यान थ्री थाउजन्डस्...?” जेट्लिना र मैलेसँगै आश्चर्यता प्रकट गर्‍यौं । यो सानो जंगली डाँडोमा त्यत्तिका मान्छेहरु थुप्रिने कुरा सहजै पत्याउन गार्‍है पर्‍यो हामी दुवैजनालाई । यत्तिकैमा वेट्रसले हाम्रो अर्डर माग्यो । जेट्लिनाले पुलुक्क मतिर हेरी । म चुपचाप रहेँ । उसले मेनुनै नपल्टयाई भनी – चिकन पिज्जा मिडियम साइज, गुर्जाली एप्पल जुस र सलाद । वेट्रसले हाम्रो अर्डर सरसर्ती टिप्यो र हामीबाट छुटेर गयो । लन्च आउनुभन्दा पहिले पछिल्ला तीन दशकमा देशमा भएका विकासका बारेमा केन्द्रित भएर संवाद गर्‍यौं ।
हुनपनि पैतिस वर्षपहिले नेपालको बिग्रदो राजनीतिको साक्षी बनेको मैले, गणराज्य नेपालको लोकतान्त्रिक संविधान निर्माण पछि भएको केन्द्रिय निर्वाचन, त्यसपछिको स्थिर सरकार र त्यसपछिका सरकारको विकासप्रेमी योजनाहरु, तीनको कार्यान्वयन । ती सबैकुराहरु एकएक गरेर शिलशिलेवार रुपमा मैले बताइँरहदा जेट्लिनाले मेरा पुस्ताका नेपालीहरुको योगदानको उ्रच्च कदर गरी । र, भनी – “हुन त हाम्रो जेनेरेशन तपाइँको पालाका मान्छेहरुभन्दा फार बेटर एडभान्सड छौं, बट यु पिपुल ह्याभ डन मोर फर अस । टु बि अनेस्ट, तपाइँहरुको कन्ट्रिब्युशन कुनै पनि जेनेरेशनको नेपालीहरुको भन्दा धेरै बेस्ट छ । आइ एम नट श्योर कि जेनेरेशनहरुबीचको योगदान कसको बेस्ट र कसको लिस्ट भनेर कम्पेर गर्न मिल्छ वा मिल्दैन ? एनिवे तपाइँको जेनेरेशनको कन्ट्रिब्यशुसन चाँहि सबभन्दा बेस्ट भन्दा मलाई कहिल्यैपनि अनइजि फिल हुँदैन ।” म र मेरा पुस्ताका मान्छेहरुको सम्मानमा उसले यतिधेरै बोलेपछि म चुपचाप रहनु उपयुक्त देखिनँ, त्यसैले भनिदिएँ – “हेर जेट्लिना जेनेरेशनवाइज योगदानको मात्रा र स्वरुप पृथक रहन्छन् । कतिपय अवस्थाहरुमा कुनै पनि जेनेरेशनका लागि केहि पर्टिकुलर कामहरु त्यस जेनेरेशनका लागि अब्लिगेटरी रहन्छन् । जस्तो, आजभन्दा पैतिस÷चालिस बर्षपहिले काठमान्डु–पोखरा रेलको सपना नदेखिएको भए बीस बर्षपहिले देखि हामी यसरी काठमान्डौ–पोखरा रेल यात्रा गर्न पाइरहेका हुन्थ्यौं होला ? र, यो रेलमार्ग अगाडि बढ्दै एकवर्षपहिले ताकम नगरसम्म पनि आउने थिएन नी ! त्यसकारण, हामीले विकासका बारेमा बोल्दै गर्दा तीनवटा विषयलाई कहिल्यै बिर्सनु हुँदैन – पहिलो कुनै पनि विकासका बारेमा देखिने सपना, दोश्रो कुरा त्यसको कार्यान्वयन र तेस्रो विषय त्यसको बुद्धिमत्तापूर्ण उपभोग !” जेट्लिनाले चाखपूर्ण रुपमा मेरो कुरा सुन्दै गई । लन्च अझै आइपुगेको थिएन हाम्रो टेबलमा । त्यसैले समयको सदुपयोग गर्दै मैले भनेँ – “तिमीले सायद पढेकी पनि हौली – काठमान्डु–पोखरा रेलमार्ग निर्माणको समय सुरुङ खन्ने क्रममा दुई दर्जन महान कामदारहरुले आफ्नो ज्यानको बली चढाउनु पर्‍यो ! त्यसो त विकास आँखाको एक झिमिकमा हुने विषय पनि परेन ! विकाससँगै थुप्रै चुनौतीहरु पनि छन् ।” जेट्लिनाले मलाई धाराप्रवाह सुनिरही, मैले बोलीरहेँ – “...अझ मानिसहरुको चेतनास्तर औषतभन्दा तल रहेको अवस्थामा देखिने विकासका कतिपय सपनाहरु सपनामा नै सिमित रहन्छन् । हाम्रो पुस्ताले सिकेको महत्वपूर्ण कुरा के हो भने, ‘विकास गर्नु ठूलो विषय होइन । तर मानिसहरुको बिग्रदो मनोदशालाई नियन्त्रण गर्दै उनीहरुको सोचलाई फराकिलो पार्न सक्नु महत्वपूर्ण हुँदो रहेछ !’ अहिले यो बताइँरहदा मलाई मेरा पुस्ताका कतिपय मानिसहरुको तत्कालिन विचारप्रति दया जागेर आउँछ । ती यति कठिन दिनहरु थिए जतिखेर हामीहरुबीच एकात्मक भावना टुक्रिएको अवस्थामा थिए । एकको विचारलाई अर्कोले निषेध गर्ने त परम्परा नै थियो, चाहे त्यो जतिसुकै उत्तम किन नहोस ? अहिलेको पुस्ताले सायदै विश्वास गर्ला कि हाम्रो समयमा मोर द्यान फिप्टी त पोलिटिकल पार्टीहरु थिए !” मेरो पछिल्लो कुरा सुनेपछि उसले जिब्रो टोकी र भनी – “ओ माई गड..!”

बि.सं. २१०० (अंक १७)

2012-01-21T19:55:00.000+06:00

जेट्लिना अलिकति पागल केटी हो – उसँगको केहि दिनदेखिको संगतले उसको बारेमा मैले बनाएको धारणा यहि हो । यति हुँदाहुँदै पनि ऊ नछोइ नहुने, माया दिई नहुने र उप्रति कृतज्ञ हुनै पर्ने युवती पनि हो । उसको झर्कोफर्कोले एकैछिन पिराए पनि लामोसमयसम्म पीडा दिइरहन सक्दैन । त्यसैले उसले बेडरुमबाट बाहिर निस्किने बेलामा मलाई ब्यङ्ग्य गर्दै – “हैन हजुर अझै रेडि नभएको ? फेरि म त हजुरलाई यहि छाडेर गैदिन्छु अनि रिअलाइज गर्नुहुन्छ मेरो भ्यालू !” भने पनि मैले उसको कुरामा खास ध्यान दिईन । बरु मलाई लाग्यो – ऊ तरुनी छे । स्वभावतः उसँग तरुनो मन छ । तरुनै जोश, जाँगर र उमंग छ । छ त्यस्तै उत्साह पनि । म उमेरले निबृत्त हुन आँटेको मान्छेमा उसमा जति उत्साह कहाँ हुनु ? उसले अझै नबुझेको चुरो कुरो नै यहि हो । जब मलाई उसको बुझक्कीमा केही कमी भएको महशुुस हुन थाल्दछ, त्यतिखेर उसँगको मेरो संगत उति रुचीकर र फलदायी लाग्दैन । तर जेभएपनि उसँगको सामिप्यता मलाई मन परिहेकै हो ।

“इ हेर्नु मेरो क्याम्पिङ टुल्स !” टेबलमाथी स्लीपिङ ब्याग, टर्चलाइट, लामो डोरी र केहि स्टील स्टिक्स राख्दै उसले भनी । मैले आफूसँग स्लीपिङ ब्याग मात्र भएको भनेपछि उसले भनी – ”ह्या हजुरपनि भैहाल्यो नी ! अरु के नै चाहियो र ? टेन्ट एउटा मसँगै छ, त्यसैमा नाइट स्पेन्ड गरौंला नी ! त्यो स्लीपिङ ब्यागको के खाँचो भो र ? यस्तो कोल्ड छ यहाँ, दुई जनाले सेपरेट ब्यागमा सुतेर कहाँ सकिन्छ यो कोल्डमा ?” हाहा.. उसले कुटनीतिक हाँसो हासी । र, हन्टिङ हिल्स जानका लागि आवश्यक अन्य तयारी गर्न पट्टि लागी । मैले पनि आफ्नो तयारी गर्नपट्टि लागेँ ।

नभन्दै, मैले कोठाबाट ल्याएर आएको स्लीपिङ ब्याग थ्वात्त थुती र भनी – “लौ, उसोभए मेरो ब्याग चाँहि किन चाहियो ? हजुरको अली ठूलो पनि छ यसमा चाँहि दुबैजनालाई अलि कम्फरटेवल पनि होला । सो, मेरो चाँहि ...” आफ्नो स्लीपिङ ब्याग बैठककोठाको एउटा कुनातिर स्वाट्टै फालिदिई, म अवाँक रहेँ ! “ओ.के. लेट्स गो, माई वल्ड टाइगर ...!” उसले प्रदत्त गरेको नयाँ संज्ञा मलाई मन पर्‍यो । कम्तीमा पनि योङ ज्याकल चाँहि भनीने उसले । मेरो मनमा यस्तो लाग्यो – आखिर बुढो भएपनि बाघ त बाघै हो नी, तन्नेरी ब्वाँसो भन्दा त ! र, फोस्रो आडम्बरमा मेरो छाती फुक्दै झण्डै फुलेको बेलुन भो ! छेडखानीमा त म पनि डक्टरेट नै हो नी, भनिदिएँ – “यो खैरो डिंगोमा मिस वल्र्ड भन्दा कम्ती त देखिएकी छैनौ तिमी पनि ! कसम तिमी लास्ट सेक्सी देखिएकी छ्यौ – हाम्रो पालामा सबभन्दा बढि रुचाइएकी ऐश्वर्या भन्दा पनि सेक्सी !” यौवनकालमा केटीहरुलाई मख्ख पार्न साथीहरुबाट सापटी लिइएका केही शब्दहरुले यो बुढेसकालमा पनि काम गरे जस्तो लाग्यो । कारण, मैले फुर्काइदिदा ऊ झन बढि फुर्की । र,प्रश्न गरी – “ह्वाट डु यू थिङ्क अबाउट माई ड्रेसअप ? स्पेशल्ली द टप वन ?” ब्राको तीनचौथाई भाग देखिने गरी उसले गरेको पहिरन मलाई उती रुचेको थिएन । तर भनिदिएँ – “ओ ! त्यसको त कुरै नगर न तिमीलाई कोही तन्नेरीले देख्यो भने ठाउँको ठाउँ ठहरै हुन्छ ! दाम्मी सुट गरेको छ, सो परफेक्ट सेलेक्सन छ नी यार !” केटी मख्खै परी । मदहोशी भावमा आफूलाई एकपटक तलदेखि माथि सम्म पूरै हेरी । र, मैले भन्न नसकेको कुरा प्वाक्कै भनिदिई – “जेभएपनि मेरो ब्रेस्ट चाँहि साँच्चीकै राम्रो देखिएको छ ! बबाल सेक्सी !” मैले समर्थन जनाएँ । हामी त्यहाँबाट बाहिरियौं ।

बस स्ट्याण्डमा बस पर्खिदै गरेका हामीलाई साइकल कुदाईरहेको एउटा ठिटोले देखेर जिब्रो पट्कायो । अनि जेट्लिनातिर फर्केर फ्लाइङ किस गर्‍यो । जेट्लिना पनि के कम दाहिने हातको माझी औंला देखाइदिई । केटोले बेस्सरी पाइडल चलायो । यसो गर्दै गर्दा मोरो झण्डै साइकलबाट लडेन – सन्तुलन नमिलेर ! ठिटो ओझेल भएर गईसकेपनि रिसिदै उसले मुख खोली – “साला नन्सेन्स, कस्तो हप्याक्स रहिछ ? सुन्दरी त देख्नै नहुने !” “ह्या छाड्देउ यार, कुकुरको कुरा पनि के गर्ने ?” उसप्रति सदाशयता देखाउँदै मैले भनेँ । ऊ चुप लागी । उप्रान्त केहि बोलिने । बस पनि आइपुग्यो, हामी बसमा चढ्यौं ।

बि.सं. २१०० (अंक १६)

2012-01-14T04:00:00.000+06:00

नौ बजेतिर ऊ आँखा मिच्दै बैठककोठामा पसी । र, मतिर पुलुक्क हेरी । म बिहानै उठीवरी नुहाइधुवाइको काम सिध्याएर बैठककोठामा बसिरहेको थिएँ । उसलाई सायद आश्चर्य लागेको हुनुपर्छ कि एकाबिहानै बुढोमान्छे कता हिड्यो ? लाजै नमानी उसले बितेको रातका बारेमा सोधी । मलाई जवाफ दिन लाज लाग्यो । केहि बोल्नै सकिनँ मैले । धेरै बेरसम्म म चुपचाप उसका कुराहरु सुनेर बसिरहेँ । “इट्स नर्मल डियर, किन लाज मान्नु ? डिड आइ रेप यू ? नाइदर यू डिड म्यान । सो टेक इट इजी । यो हजुरको एरा होइन, इट्स ट्वेन्टी फस्ट हन्ड्रेड बिएस । जस्ट टेक इट नर्मल !” एक कामुक हाई काढी उसले र बाथरुम तिर लागी । उसले हाई काढ्दै गर्दा शरीर यति मज्जासँग तन्काई कि मभित्रको युवक मन उसै तात्तिएर आयो ।

ऊ बाथरुमतिर लागीसकेपछि म फगत उसकै बारेमा सोचेर बसेँ – कति एडभान्स भएछ जमाना ? हाम्रो पालामा लोग्नेस्वास्नीबिच पनि नहुने कतिपय संवादहरु यति बिघ्न यौनिकताले ओतप्रोत, उत्ताउला, मदहोशपूर्ण होलान् भन्ने मेरो कल्पनाबाहिरको कुरा भैसकेछन् । म आफू र मेरो अवचेतन मस्तिष्कलाई धिक्कार्नुसम्म धिक्कारेँ । आफ्नो पुस्तकालयका हजारौं पुस्तकहरुका बिचमा मैले संसार बुझ्ने र बिश्लेषण गर्ने दुष्प्रयास गरिरहेको महशुस गरेँ । पुस्तक पढेर संसारको विश्लेषण गर्ने जमाना अब खत्तम भैसकेको दिब्यबोध भयो । त्यही पुस्तकालय हो जहाँबाट पछिल्लो पटक मैले डा. थोमस म्याकनको ‘सेक्स एण्ड दि इन्डिपेन्डेन्ट सोसाइटी’ पढेको ! उनले लेखेका छन् – “यौनका मामिलामा समाज जति खुलेको भनिएपनि कतिपय अवस्थाहरु लुकेका हुन्छन् । ती प्रकाशमा आउन सक्दैनन । पश्चिमा संस्कृतिमा यो जति खुला बहसको विषय बनेको छ, तुलनात्मकरुपमा पूर्वीय देशहरुमा यौन बन्द विषय हो, त्यहाँ मानिसहरु अनुशासित यौन ब्यवहारमा जोड दिन्छन ।” तर डा. म्याकनले वर्णन गरेजस्तो यौन कार्यव्यवहार म आफूलाई अनुभव गरिनँ । यो मेरै समाजमा यति खुला र स्वच्छन्द भैसकेको रहेछ भन्ने मैले कल्पना पनि गरेको थिइँन । हुन त पछिल्ला १०/१२ वर्षदेखि ब्यवस्थित यौन ब्यवसायको अभ्यास नभएका होइनन् । तर ती एकदमै विवादित छन् । धार्मिक संघसंस्थाहरुले यौनलाई ‘खरिदबिक्री’ को विषय नबनाउन सरकारलाई बेलाबेलामा चेतावनी नदिएका होइनन् तर ब्यवसायिक भैसकेको पेशाको बर्खिलाप सरकार जान सक्ने अवस्थापनि रहेन । उसो त यौन व्यवसायमा संलग्न युवायुवतीहरुबाटै करोडौं कर असुल गरिरहेको सरकारले यसलाई ब्यावसायिक र ब्यवस्थित गराउनु उसको जिम्मेवारीभित्र पर्दछ । त्यसकारण पनि धार्मिक संस्थाहरुको दबाबको बाबजुद पनि सरकारले यस विषयमा ठोस कदम लिन सकेको छैन । बरु यसले कम्तिमा पनि केहि हजार युवायुवतीहरुलाई भएपनि बेरोजगार हुनबाट जोगाएको तथ्यलाई आधार मानेर यौन ब्यवसायलाई अझ बढी ब्यवस्थित बनाउनु पर्ने बहस चलिरहेको छ ।

नुहाईधुवाई गरेर ऊ बाथरुमबाट निस्की । र, मेरो छेऊमा आएर भनी – कफि पिउने हैन त ? मैले ‘हुन्छ’ भन्ने भावमा मुन्टो हल्लाएँ । ऊ भान्छाकोठामा गई । र, बिजुली गतिमा दुई कप कफि लिएर आई । टेबलमा राखेको दुधको बट्टाबाट केहि दुध कफिमा मिलाएँ, मैले । ऊ कालो कफि पिउने तर्खरमा देखिई, भनी – “मलाई मिल्कमा त टि मात्र मन पर्छ । तर, कफिमा विथआउट मिल्क भएको राम्रो लाग्छ । सो, म चाँहि कालो कफि नै पिएँ हैं !” म केही बोलिनँ । मुन्टे संवाद गरेँ । अर्थात टाउको हल्लाएर ‘होला’ भनिदिएँ । “अम् आजको प्लान के छ ? कताकता जाने विचार गर्नुभयो ?” अब भने नबोली सुख पाइँन मैले । “खास प्लान त केहि छैन तर मलाई त्यो हन्टिङ स्पटमा जान मन छ । यदि तिमी पनि मुडमा हो भने त्यतै जाऔं न त, हुँदैन ?” मैले मेरो प्रस्ताव राखेँ । ऊ सकारात्मक देखिई, भनी – “ओ ! द्याट वुड बी प्रिटी नाइस आइडिया ! उसोभए आज उतै नाइट स्ट्यान्ड ल !” उसको मेरो चाहनाअनुरुप शिकार खेल्न जाने कुरा जति मन परेको थियो, उतै नाइट स्ट्याण्ड चाँहि उति राम्रो लागेन । खासगरी आफ्नो उमेरको बारेमा म बढि नै कन्सस भएर होला उसले प्रस्ताव गर्दा साथ “म पनि लक्का जवान भैदिएको भए” भन्ने असम्भव मनोकाङ्क्षा उत्पन्न भयो । तथापि उसको प्रस्ताव मन नपरेपनि असहमति जनाउनु उपयुक्त हुन्छ जस्तो लागेन । त्यसैले चुपचापै रहेँ । मन परेजसरी मुन्टो हल्लाउन चाँहि बिर्सिनँ । ऊ बढि खुसी देखिई । म बेखुश हुने कारण थिएन । “देन, हामी आज केबलकारमा सरर हैन त ? ल म तयार भएर आएँ हैं, साँच्ची हजुरको क्याम्पिङ किट्सहरु पनि राख्नु नी ल.... !” ऊ बोल्दैबोल्दै आफ्नो बेडरुममा छिरी । ऊ भित्र छिरेपछि उसको आवाज सुनिएन ।

बि.सं. २१०० (अंक १५)

2012-01-07T06:00:00.000+06:00

पछिल्लोक्रममा विकसित हुँदै आएका उसका कार्यकलापहरुले उसप्रति म पूरै सकारात्मक बन्न सकिरहेको थिइँन । तर भित्रैदेखि बढ्दो उत्तेजनाको गतिलाई पनि नियन्त्रणमा राख्न सकिरहेको थिइँन । उसको पछिपछि हिडेर उसकै बिस्तारामा गएर उसँगै लेपस्सिएर बस्दा सम्मको कुनै एउटा पलको पनि गुञ्जायस मस्तिष्कमा थिएन । ती सबै पलहरु एकएक गरेर अत्यन्तै तिब्र गतिमा घटित भएको महशुस भयो । बिस्तरामा ढल्केपछि उसले खै कुन्नी के सोची ? मेरो पूर्वकल्पना भन्दा एकदमै फरक तरिकाले ऊ प्रस्तुत भई, उसले सोधी – “सुन न तिमी नाम्चे गएका छौ ? तिमीले रारामा मोटरबोट ड्राइभ गरेका छौ ? डोल्पामा पुगेर स्नो खेलेका छौ ?” उसका यी प्रत्येक प्रश्नहरु मलाई एउटा पागलले गर्ने प्रश्नभन्दा केहि फरक लागेन । मदहोशीमा बिछ्यौनामा पुग्ने हरेक पाका जोडीहरुले यस्तै ब्यवहार गर्ने हो भने त्यसको परिणाम के होला ? के कुनै ब्यक्ति पूर्ण उत्तेजित भैरहेको बखत आफ्नो बेड पार्टनरबाट यस्ता प्रश्नहरुको अपेक्षा गर्दछ होला ? उसो त भौतिक रुपमा म उसका यौनिक ब्यबहारले स्खलित भैसकेको भएपनि मानसिक रुपमा म अझै तृप्त भैसकेको थिइँन । मेरो आवेशात्मक प्रतिक्रियाले कतै ऊ बिच्की भने के होला ? मनमा घना डर उत्पन्न भयो । त्यसकारण उसका प्रश्नहरु जतिसुकै पागल लागे पनि तीनका सटिक जवाफ दिनुमा नै मेरो बुद्धिमानी ठहरिने मलाई लाग्यो । उसका एकएक पागल प्रश्नहरुको मैले सद्दे जबाफहरु दिदै गएँ । उसलाई मैले के महशुस गराउन सकेँ भने कम्तिमा पनि म उसलाई पूरापूर ध्यानपूर्वक सुनिरहेको थिएँ । उसका हरेक पागलप्रश्नहरु मेरा लागि कत्ति पनि अत्यासलाग्दा वा दिक्कपूर्ण थिएनन ।

मेरो इमान्दार ब्यवहारबाट प्रभावित भएर हो वा निरीहपन देखेर दया जागेर हो ऊ मसँग अझ बढि टाँस्सिन आईपुगी । र, भनी – “ख्वै त मलाई निको पारेको ? इट्स हर्टिङ यार !” धेरै अगाडिदेखि म उसको यहि आज्ञाको प्रतिक्षामा थिएँ । कत्तिपनि ढिलो नगरी मसाजकार्यमा जुटे । उसको दुखाई गोलीगाँठाबाट निकै माथिमाथि सम्म पुग्न थाल्यो । बेलाबखत मलाई विभिन्न निर्देशन दिदैं ऊ मसाजको फाइदा बटुल्दै थिई । “यू आर भेरी गुड अन मसाजिङ” बेलाबेलामा ऊ मलाई फुर्काउदै थिई । उसको उत्प्रेरणाले अझ बढि उत्प्रेरित हुँदै म मसाजकार्यमा इमान्दारपूर्वक खटिरहे । ऊ अझै तयार भैसकेकी थिइने तर म धेरैपल्ट स्खलित भएँ । अचानक उसले मलाई खाटबाट खसालीदिई । म निरुपाय रहेँ । आफैमाथि दया लाग्यो । ऊप्रति अत्यन्तै आक्रोश पोख्न मन लाग्यो । मैले बेसरम भनिदिएँ – “साली, तँ कति मातेकी ? तेरो स्याहार पनि गर्नु अनि दुर्व्यवहार पनि सहनु ?” ऊ नरम हुँदै भनी – “सरी यार, मैले इन्टेनसनल्ली गरेकी हैन । आई स्वेर !” उसको हात समातेर म पुनः खाटमा उक्लिएँ । मेरो पुरुस्वत्व बोध गरेर होला सायद उसले भनी – “ओके अब मसाज गर्ने टर्न मेरो । मैले इन्टेनसनल्ली धकेलेकी हैन यार । तिमी त्यत्तिकै टेम्परमा आयौ ! एनिवे वी ह्याभ टू कम्प्रोमाइज नि ..!” केहिबेर अगाडिको उसका पागलप्रश्नहरु, एकछिन अगाडिको उसको पागल हर्कत अनि फेरि अहिले उसले देखाइरहेको ब्यवहारले मलाई भिन्दै किसिमका अनुभूतिहरु दिलाए । धेरैपल्ट उसको ब्यवहारबाट म आफूलाई हारिरहेको महशुस गरेपनि कताकता म आफैले नै जितिरहेको महशुस गरेँ ।

उसका मातेका तर कोमल औंलाहरुको उत्तिकै कोमल स्पर्शहरु मेरा शरीरभरी दर्गुन थाले । ती तिब्र रफ्तारले मलाई धेरै पुलकित बनाउँदै थिए । उसले आफ्ना कोमल औंलाहरुलाई मेरो च्यापुमा पु¥याई । र, बन्द लिफ्टभित्र उसले देखाएको अकल्पनिय ब्यवहारलाई दोहो¥याई । फरक यत्ति थियो कि लिफ्टभित्रको उसको हर्कत मैले कल्पना पनि गरेको थिइँन, बिछ्यौनामाथिको उसको हर्कतको चाँहि म प्रतिक्षामा थिएँ । त्यसकारण पनि यसपालिको उसको अधरपान मेरा लागि स्वगीर्य आनन्दको विषय बन्न पुग्यो । उसको अधर मेरो अधरबाट बिस्तारै मेरो चेपु, घाँटी र मेरा स्तनका साना टुप्पाहरुसम्म पुगे, मलाई बेस्सरी कुत्कुती लागेको अनुभूति भयो । अधरपानको शिलशिला धेरैबेरसम्म चल्यो ।

नगरको बिचमा रहेको घण्टाघरको घण्टीले १२ पटकसम्म घण्टी बजायो । त्यतिन्जेलसम्म हाम्रा शरीरमा एक थान कपडा पनि रहेनन । उत्तेजनाले उरेन्ठेउला बनेका हामी दुईको रोमाञ्चक भिडन्त दुबैले नजितिन्जेल चलिरह्यो । भिडन्तमा प्रायः मानिसहरु कि त घाइते हुन्छन वा ज्यान गुमाउँछन् । तर हामी न घाइते भयौं न त ज्यान नै गुमाउनु प¥यो । बरु यसले एउटा परम आनन्द दियो र अलिकति बढि थकान ! जूनको उज्यालोमा अझ अरु केहि भिडन्त भएँ । जसमा म छिट्टै पराजित भएर पनि जिते ऊ अपराजित भएर पनि हारी । जेहोस् हाम्रा लागि त्यो सन्तोषपूर्वक पहिलो रात थियो ! मैले त्यस रात कुन प्रहरमा सुतेको भन्ने नै चाल पाइँन । मलाई यत्ति सम्झना छ, सुत्नेबेलामा जून अस्ताउन लागेको थियो ।

डोजर चलाएर मात्र सडक चौडा हुँदैन

2012-01-05T19:53:00.000+06:00

सडक मिचिएको घर भत्काउँदै डोजरः तस्बीर माइसंसार

ट्राफिक प्रहरीले अविश्वसनीय रुपमा सडक बिस्तारमा लागेको देख्दा थुप्रै आम नागरिकहरु दंग परेका छन् । सर्बसाधरणहरुका मुहारमा खुशीको लाली पनि देखिएकै हो । बर्षौदेखि भत्काइन नसकेका सार्वजनिक जग्गा मिचेर बनाइएका पहुँचवालाहरुका पर्खाल, पौडी पोखरी र घर माथि एकाएक डोजर दगुर्नु हाम्रो देशको सन्दर्भमा स्वभाविक विषय हुँदै होइनन् । तथापि ट्राफिक महाशाखाले जुन निभर्यका साथ अदम्य साहस प्रदर्शन गरेको छ त्यो उसको कर्तब्य हुँदाहुँदै पनि हामी स्यालुट नगरी रहन सक्दैनौं । यो आँटिलो कदमका लागि ट्राफिक महाशाखाका प्रमुख र मातहतका कर्मचारीलाई हार्दिक धन्यवाद छ ।

तर यति हुँदाहुँदै पनि ट्राफिक महाशाखाले ट्राफिक ब्यवस्थापनको अन्य महत्वपूर्ण कामप्रति भने रमिते भएको देख्दा चित्त बुझिरहेको छैन । सडकमा राखिएका ट्राफिक लाइटहरु प्रदर्शनीका लागि संग्रहालयमा राखिएका ‘वस्तुहरु’ प्रतित हुन्छन् । तीनको मर्मत सम्भारको काम कहिले हुने हो उनै राम जानुन् । बाटो पार गर्नका लागि पैदल यात्रु जेब्रा क्रसिङ भेट्दैन, भेटोस् पनि कसरी ? ती सडकमा बिलाएका छन्, नामनिशान छैन तीनको । अब ती जेब्रा क्रसिङले रंगिन हुन कहिले पाउने हुन् केहि ठेगान छैन । सडकपेटी र आकाशेपुलहरुमा असरल्ल पसलहरु थापिएका हुन्छन । आम मान्छे ‘कन्फ्यूज’ हुन्छ – त्यहाँ किनमेल गर्ने हो या निर्बाध हिड्ने मात्र ? ट्राफिक महाशाखाले पैदलयात्रुले सडकपेटी र आकाशेपुलमा निर्बाध हिड्न पाउने अधिकार ‘प्रत्योजित’ कहिले गर्ने हो ? हेर्न बाँकी नै छ । आवश्यकता भन्दा कम सार्वजनिक साधन चलाइने रत्नपार्क–बानियाँटार, रत्नपार्क–नयाँ बसपार्क, रत्नपार्क – कपन जस्ता रुटहरुमा थप साधनहरुका बारेमा सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण तथा कार्यान्वयन गराउने जिम्मेवारी ट्राफिक महाशाखाको हो कि हैन ? जसका कारण निरुपाय सर्वसाधारणहरु सिन्की झैं कोचिएर यात्रा गर्न बाध्य भएका छन । यतापट्टि ट्राफिक महाशाखाको ध्यान कहिले पुग्ला ?

सडक फराकिलो पारिरहेको नाममा सडक छेउका घर, पर्खालहरुमा बुल्डोजर चलाएर मात्र ट्राफिक महाशाखाले आफ्नो दायित्वबाट उम्किन मिल्दैन । ठोस योजना र तीनको कार्यान्वयनको दृढ संकल्पसहित ट्राफिक महाशाखाको जिम्मेवार भूमिका चाहिरछेन – सर्बसाधारणहरु ।

म, मेरो मान्यता र सकारात्मक सोच

2012-01-05T00:24:00.001+06:00

तस्बीरः लिभ एण्ड लभ वर्क

एकजना साथी भन्ने गर्थ्यो - जब तँलार्इ कुनै ब्यक्तिले अनाहकमा एक थप्पड हिर्काइहाल्यो भने त्यसको प्रतिकार गर्नुको साटो तैलें उसलार्इ बिनम्रतापूर्वक - हजुरले मलार्इ हिर्काउनुको कारण थाहा पाइँन नी ! भनेर सोधिस् भने उक्त ब्यक्ति शीर नत पारेर त्यहाँबाट हिड्छ !

नकारात्मकता र सकारात्मकताका बारेमा मानिसहरूले चर्चा गर्दैगर्दा, मैले सोचेँ - अरे, सबैकुरालार्इ म कसरी सकारात्मक रूपमा ग्रहण गर्न सक्दछु ? यस्तो कुरा त सकारात्मक सोचका प्रख्यात ब्याख्यता कर्ण शाक्यमा पनि लागू हुँदैन । हरेक कुराको सकारात्मक पक्ष मात्र खोतल्दै जाने हो भने त मानिसले दःखी हुन पनि पाउने छैन सायद । यो मलार्इ घोर आपत्तिको विषय लाग्यो । र, यसले मानिसमा अनिश्चित र अनियन्त्रित विचारको प्रादुर्भाव गराउँदछ भन्ने पनि लाग्यो । हरेक कुरामा सकारात्मक सोचमात्र राख्ने हो भने मैले थुप्रै समस्याहरूका बीचमा निरीह बन्नु पर्ने पनि देखेँ । जस्तो कुनै ब्यक्ति मेरो नजिक फुङ्फुङ्ती चुरोटको धुँवा उडार्इरहेको छ । मलार्इ चुरोटको धुवा एक रति पनि मन पर्दैन, मलार्इ अत्यन्तै असह्य हुन्छ । मेरा अगाडि यसरी चुरोट पिउनेहरूप्रति अथाह घृणा उत्पन्न हुन्छ । मलार्इ यस्तो लाग्छ कि यी पट्मुर्खहरूलार्इ आफूले पिएको चुरोटको धुँवाले अरूलार्इ असर गर्छ भन्ने पनि हेक्का छैन ? के यी पट्मुर्खहरूलार्इ यति पनि बोध हुँदैन कि उसको आडमा उभ्भिरहेको अर्को ब्यक्तिलार्इ चुरोटको धुँवाको गन्ध मन नपर्न पनि सक्दछ । यस्तो बेला मेरो मन भारी भएर आउँछ । मलार्इ अपर्झट सन्किन मन लाग्दछ । सक्ने भए त त्यस्ता ब्यक्तिलार्इ चुरोटको धुँवैधुँवा खाँदिएको कोठामा बन्द गरिदिउँ जस्तो लाग्दछ । यस्ता कतिपय सन्दर्भहरूमा पनि मानिस उक्त ब्यक्तिप्रति नकारात्मक रूपमा प्रस्तुत नभैकन उसलार्इ सम्झाउन वा मनाउन सक्दछ भन्ने मलार्इ उति हेक्का हुँदैन । यदि भैहालेपनि, कतिपय यस्ता ब्यक्तिहरू पनि हुन्छन्, जसले उल्टै प्रतिरोध गर्न सक्छन् । यस्तोबेला म अनुत्तरित हुन्छु, र सोध्न मन लाग्दछ कर्ण शाक्यहरूलार्इ अब म तिम्रो सकारात्मक सोचको परिभाषाको कुन अर्थ मानुँ ? स्वीकार गरूँ ?

केहि हप्ता अगाडि, मेरो एकजना साथीको कामको शिलशिलामा कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय, त्रिपुरेश्वर पुगेको थिएँ । कर्मचारीहरूको ढिलासुस्ती र कामचोर प्रवृतीले म यति पिडित बन्नु पर्यो कि उक्तै दिन फत्ते हुनु पर्ने कामका लागि म भोलीपल्ट पनि त्यहाँ पुग्नुपर्यो । काम लगभग सक्किन आँट्यो भन्ने बेलामा फाइल हेरिरहेको कर्मचारीले अत्तो थाप्न लाग्यो – हजुरको साथीले बैङ्कबाट ऋण लिनुभएको रैछ, भाखा नाघ्दासम्म पनि ऋण चुक्ता नगरेकाले उहाँको नाम मेरो कम्प्यूटरमा इन्सटल सफ्टवेयरले कालो सूचीमा देखायो, तपाइँको काम आज हुँदैन पछि आउनुस ! म बबुरो तीन छक । मलार्इ रिंगटा चल्यो यो सोच्दा - हैन हाम्रो देशमा कस्तो सफ्टवेयर बनिसकेछ यो ? पछि २०० रूपैया टेबलमा राखेको, उसको सफ्टवेयरले मेरो साथिको नाम कालो सूचीबाट हटाइदियो ! मलार्इ मेरो देशको कर्मचारीतन्त्रको बिद्ममान अवस्थाप्रति दया जागेर आयो । म ऊप्रति र नेपाली कर्मचारीतन्त्रप्रति कुनै पनि हालतमा सकारात्मक बन्न सकिनँ त्यसबेला पनि, र अझै सम्म पनि । काम गरे बापत सरकारबाट तलब बुझ्ने उसलार्इ थप दुर्इ सय किन आवश्यक परे होला ? यसमा म अब कसरी सकारात्मक हुन सकुँ ?

मसँग यस्ता थु्प्रै प्रसंगहरू छन्, जतिखेर म चाहेर पनि सकारात्मक बन्न सकिनँ । तर यसको मतलब यो नलागोस् कि प्रत्येक विषयलार्इ म पूर्ण नकारात्मक तबरले बुझ्छु । अहिले मलार्इ के लाग्दछ भने ती मध्ये कतिपय यस्ता अवस्थाहरू हुनसक्थे जसलार्इ म सकारात्मक हिसाबले ब्यवहार गर्न सक्थेँ ।

परन्तु, मान्छेहरूका कुरामा गम्भीर तबरले सोच्दै गएपछि मलार्इ के लाग्यो भने - मैले मात्र सोचेका हरेक कुराहरू सत्य नै हुन्छन् भन्ने छैन । मैले मेरो ठाउँबाट मात्र सोच्ने हो भने दोश्रो पक्षको समस्या, पीडा, ब्यथा वा बिवशतालार्इ म बुझ्ने सामर्थ्य पनि त राख्दिनँ । यसरी आफ्नैमात्र बुझार्इको लिढेंढिपी कस्ने हो भने त मैले संसारमा अरू मान्छेहरूको अस्तित्वलार्इ नकार्नु सिवाय अर्थोक केहि पनि हुनेछैन । मलार्इ मान्छेहरूका टिकाटिप्पणीले एउटा दिब्य बोध गरार्इदिएको छ - संसारमा थुप्रै मान्यताहरू अस्तीत्वमा छन् । र, ती मान्यता बोक्ने कुनै पनि ब्यक्ति आफैमा शतप्रतिशत ठीक छैनन् । अर्थात सकारात्मकताभित्र पनि नकारात्मकताका केहि अवयवहरू हुन्छन ।

यसरी बन्छ नयाँ नेपाल

2012-01-03T17:22:00.005+06:00

गुराँश क्रान्ति (जनआन्दोलन २) ताका ‘नयाँ नेपाल’ भन्ने शब्दावली निकै चर्चामा आयो । चिया गफ, रत्नपार्कभित्र गरिने बदामे गफ यहाँसम्म कि भट्टीमा समेत भट्टी गफको शिर्षक बन्यो – नयाँ नेपाल ! परन्तु यो शब्दावलीप्रति हामी नेपालीजनहरुको आकर्षण यति कम भएर गयो कि मेलम्ची खानेपानी, काठमाडौं – तराई जोड्ने फास्ट ट्रयाक वा आठलेनको चक्रपथमा जति हामीलाई बिकर्षण छ, जुन भएपनि ठिकै नभएपनि मतलब नभएजस्तो । तर एक आशावादी आम नेपालीका नाताले ‘नयाँ नेपाल’ शब्दावलीप्रति मेरो आकर्षण अझै पनि ज्यूँका त्युँ छ । र, मनभरी नयाँ नेपाल निर्माणका खातिर थुप्रै तर्कनाहरु उब्जिन थालेका छन् । ती तर्कनाहरु ब्यक्तिको ब्यावहारिक परिवर्तनसँग सम्बन्धित भएकाले मैले अनुशरण गर्ने कामपनि थालेको छु । यदि यहाँहरुलाई पनि उपयुक्त लागेमा अनुशरण गर्ने प्रयास गर्नुहोला ।

जस्तो सार्वजनिक यातायातमा

– यात्रा गर्दा मैले अझैसम्म नक्कली बिधार्थी परिचयपत्र प्रयोग गरेको छैन ।

– महिला, जेष्ठ नागरिक र शारीरिक रुपमा अशक्तहरुका लागि सुरक्षित गरिएका सिटमा बस्ने गरेको छैन ।

– आफूभन्दा अशक्त तथा बृद्ध नागरिकहरुलाई उभ्याएर म मज्जाले सिटमा बसी यात्रा गर्ने गरेको छैन ।

जस्तो सार्वजनिक स्थानमा

– म आफू धूमपान गर्दिन तर सार्वजनिक स्थानमा धूमपान गर्नेहरुलाई यसो गर्न पाइँदैन भनेर सम्झाउने गरेको छु । (कतिपय अवस्थामा सम्झाउँदा हप्काई खाएको पनि छु तर निभर्य मैले यो काम जारी राखेको छु ।)

– फुटपाथमा हिड्दा अर्को यात्रुलाई धक्का दिदै हिडेको छैन ।

– मगन्ते वा भिखारीहरुलाई दुव्र्यवहार गरेको छैन ।

– हात समातेर हिड्ने वा अंगालो हालेर हिडिरहेका उमेरका पुगेका युवायुवतीको जोडीलाई घुरेर हेर्ने काम गरेको छैन ।

– पार्कतिर जाँदा बदाम खाएपनि त्यसका खोस्टाहरु जहाँपायो त्यहाँ फाल्ने गरेको छैन ।

– बाटो काट्दा जेब्रा क्रसिङ वा आकाशे पुलको प्रयोग गर्ने गरेको छु ।

जस्तो डेरामा

– अर्को कोठामा बस्ने ब्यक्तिलाई असर पुर्‍याउने गरि चर्को आवाजमा संगित सुन्ने काम गर्दिन ।

– अनावश्यक रुपमा बिधुत खपत गर्दिन ।

– पानीको अनावश्यक प्रयोग गर्दिन ।

– अन्यले के गरिरहेका छन् त्यसमा चासो राख्दिनँ ।

यी त सामान्य उदाहरणहरु मात्र रहे जसको अनुशरण गर्दागर्दै पनि कतिपय अवस्थामा म चिप्लिदै आएको छु । जस्तो कतिपय अवस्थामा सडकमा हात समातेर हिडिरहेका जोडीलाई एकपटक नहेरी रहन सक्दिनँ । अत्यन्तै हतार भएका बखत आकाशे पुल वा जेब्रा क्रसिङको ख्याल सम्म गर्दिन । तर मेरो विश्वास के हो भने हामीलाई सामान्य जस्ता लाग्ने हाम्रा बिद्यमान ब्यबहारहरुमा परिवर्तन गर्न सक्यौं भने हाम्रा संस्कारमा रहेका केहि गलत अभ्यासहरु स्वतः सच्चिने छन् । फलस्वरुपः भावी पुस्तालाई हामी एक सभ्य र पूर्ण संस्कार दिन सफल हुनेछौं ।

बि.सं. २१०० अंक (१४)

2011-12-31T13:22:00.001+06:00

    ट्याक्सीको पछिल्लो सिटमा चलायमान हामीहरुबीच नशालु कार्यब्यबहार भैछाडे । खासगरि उसको शिर मेरो काँधमा ढल्कने र मेरा औलाहरु उसको च्यापुमा पुग्ने उपक्रम रोकिएन । वाइनको मातमा हामी यति धेरै मातिरह्यौं कि हामी सवार ट्याक्सी अर्को कुनै तेस्रो ब्यक्तिले हाँकिरहेको छ भन्ने पनि सम्झिरहेका थिएनौं । जेट्लिना पूरापूर मातेकी थिई उसले कसैको चासो राख्ने कुरै थिएन तर म आफू एक भद्र र पाको उमेरको मानिस भएर पनि एउटा वयस्क मानिसको दायित्वबाट उम्किरहेको थिएँ । आफूभन्दा आधा उमेरकी युवतीसँग छिल्लिरहँदा न मैले संकोच मानेँ न त लाज नै ! म यति मूर्खतापूर्वक छिल्लिरहेकी एक पटक पनि मैले ट्याक्सी चालकतिर नजर पुर्‍याइँन । अहँ ठ्याम्मै पुर्‍याइँन ।
    ट्याक्सीबाट ओर्लिएपछि कोठामा नपुगिन्जेल मैले केही कठोर पलहरु गुजार्नु पर्‍यो । जेट्लिनाले आफ्ना कोमल तर वाइनको मातमा केहि कठोर बनेका औंलाहरुले च्याप्पै मेरा औंलाका काँपलाई भरिदिई । र, टिमिक्कै परेर मसँग हिड्न लागी । उसले यस्तो गरिदिदाँ उसको शरीरको अधिकांश भार मैले बोक्नुर्‍यो । यस्तो बेला प्रायः मलाई दम बढ्थ्यो तर त्यतिखेर मैले खास केही अनुभूत गरिनँ । सायद आकर्षण, मात, ईच्छाशक्ती, बेहोसी, उत्साह वा लगाव भनेकै यहि हुनुपर्छ । अझ त्यो भन्दा बढि यो मस्त तरुनी उमेरकी यौवनासँगको बितिरहेको मदहोशी पल भएर पनि त्यसो भएको हुनुपर्छ । एक तरुनी साथले एउटा वयस्क मानिसलाई उर्जा वा प्रेरणा नदिने हो भने, केही बढी महत्वकांक्षी नबनाइदिने हो भने त्यो युवतीको उमेर तरुनी हुनुको अर्थ के नै पो रह्यो र ? अझ त्यसमाथि जेट्लिनाजस्ती अत्यन्त आधुनिक, परम सुन्दरी र भब्य युवतीको तरुनी साथले वयस्क मानिसलाई उर्जाशिल बनाउन नसक्ने कुरै थिएन । उसको भर्भराउँदो यौवनको कोमल भारका अगाडि शारीरिक भारको मैले खास महशुस गरिनँ । तर अपार्टमेन्टको मूलद्धारमै पुग्नेबेलामा सानो ढुंगामा अल्झिँदा उसले केहि अप्ठ्यारो महशुस गर्न पुगी । केहीबेरसम्म ऊ एक डेग पनि अघि बढ्न मानिने । थोरै संकोच मान्दै मैले उसको गोलीगाँठाको वरिपरी हल्का मसाज गरिदिएँ । बिस्तारै हामी भित्र छिर्‍यौं । भर्‍याङबाट माथि चढ्नलाई मसँग कुनै पनि बल बाँकी थिएन । त्यसैले लिफ्टको प्रयोग गर्‍यौं । लिफ्टमा मलाई अकल्पनीय ब्यवहार गरी जेट्लिनाले ! एकदम निशंकोच उसले मलाई चुम्बन गरी ! म बोल्न सकिनँ, म चल्न सकिनँ । मानौं म एकदम निरुपाय र निरीह प्राणी हुँ । पाँच सेकेण्डको अधरपानमा उसले पाँच रातको आनन्द भोगे जसरी मुस्कुराई !
    कोठामा पुग्दासाथ ऊ सोफामा डङ्ग्रङ्गै ढली । र, भनी – “आज अलिकति बढी भएछ । खासमा ककटेल नबनाउनु पर्ने । हजुर ट्वाइलेट गएको बेलामा मैले सुटुक्कै अलिकति भोड्का मिलाएकी थिएँ । सो, आइएम टोटल्ली इनटोक्सीकेटेड !” उसको मात महात्म्य सुनेपछि, उसको सुकुमार गालामा एक उत्तेजित चिमोटाई उपाहार दिदैँ मैले भनेँ – “तिमीले साँच्चीकै ठीक काम चाँहि गरिनछौं जेटु !” मेरो हात समात्दै उसले ग्लानीको भावमा बोली – “लौ ! मैले मिस्टेक गरेछुँ । आइ एम सरी !” उसको सुमधुर आवाज वाइनले थपिदिएको मातले अझ अरु मादक बनेर मेरो कानभित्र पुग्यो । उसले केही भावुक हुँदै भनी – “बरु, हजुरलाई त्यस्तो केही त भएन नी ? मेरो यहाँ गोलीगाँठा नेर कम्ता हर्ट भएको छ, यू ह्याभ टु मसाज अन इट ल !” उसले आफ्ना सुकुमार पैतलाहरु मतिर तेर्साइदिई । मेरो मुटु शरीरभित्रबाट बाहिर आए झैं भयो । के गर्नु ? के नगर्नु ? किकंतव्र्यविमूढ बनेँ म । उसलाई मात अलि बढी भएको हो वा साँच्चीकै उसको जोर्नीमा पीडा भएको हो मैले केही अनुमान गर्न सकिनँ । मेरा काखमा आइपुगेका उसका सुकुमार पैताला र गोलीगाँठालाई मेरा अनुभवी हातको मसाज आवश्यक ठानेँ मैले । मैले उसका कोमल पैतालाहरुमा आफ्ना हत्केलाहरु के चलाउँदै थिएँ उसले मदहोशीमा बोली – “इफ यू डन्ट माइन्ड, मेरो रुममा जाऔ न ल, प्लीज !” मेरा मातले लठ्ठ आँखाहरु उसका नशालु आँखामा ठोक्किन पुगे, ती पनि मेरा आँखालाई उस्तै बेसरम चालले उक्साइरहेथे । म एकतमास कताकता हराएँ । मैले सोच्न हुने र नहुने धेरै कुरा सोचीसकेछु यस बिचमा । उसको आवाजले म झसङ्ग भएँ – “ह्वाट्ज अप ?” उसले फेरि आग्रह गरी – “मलाई अनकम्फर्ट भो नी यहाँ, प्लीज के हिड्नु न !”
    मेरो काखबाट पैतालाहरु तल झारेर ऊ सरासर कोठातिर लागी । म अलिकति लाज, संकोच, उत्साह र उत्तेजना लिएर उसको पछिपछि लागेँ ।

बि.सं. २१०० (अंक १३)

2011-12-24T20:20:00.000+06:00

रातीको साढे नौ बज्नै आँटेको थियो, तालीको गड्गडाहटले सभाहल गुञ्जायमान भयो । हामी सबैले छन्त्याल कलाकारहरुको सुन्दर प्रस्तुतीका लागि धन्यवाद ब्यक्त गर्‍यौं । मैले जेट्लिनालाई हेरेँ, ऊ सन्तुष्ट देखिन्थी । भनी – “यो नगरमा मेरो पहिलो रात हरेक हिसाबले स्मरणयोग्य बन्दै छन् !” मैले सहमति जनाएँ – “यो हामी दुबै जनाको लागि एउटा सुन्दर अबसर थियो । उसो त यो अबसर मेरा लागि अझ बढि फलदायी रह्यो । पहिलो कुरा आउँदो शुक्रबार म यहाँबाट फर्कदै थिएँ, यसको मतलब आजको शो बाहेक मेरा लागि उपयुक्त हुने अर्को शो थिएन । दोश्रो कुरा करिब ३० बर्षपछि मैले यी आदिबासीहरुसँग साक्षात्कार गर्ने अवसर पाएँ ।” हामी बाहिर प्राङ्गणमा आइपुग्दा नपुग्दै बडो आश्चर्यमा पार्दै यसै नगरका स्थायी बासिन्दा मेरा पुराना मित्र झक मलाई स्वागत गर्न उभ्भिराखेका रहेछन् ! “अरे मित्र ! खबरै नगरी तपाइँ हाम्रो नगरमा ?” ६० बर्षिय मेरा मित्रले मलाई आफ्नो आलिङ्गनमा कस्दै आश्चर्य प्रकट गरे । जेट्लिना हामी दुईलाई हेर्दै मुस्कुराई । र, उनलाई नमस्कार गरी ।

उनको प्रश्न – “नानी पनि त यत्रि भैसकेछिन् ! कान्छी हुन ?” को जबाफमा मैले भनेँ – “हैन उनी मेरो साथी ! सँगसँगै आएका !” “ए ! कुरा त्यसो पो ?” एकछिन गम खाँदै उनले फेरि प्रश्न गरे – “हजुरका कति रे केटाकेटी ? हाम्ले चाँहि तीनजना पछि स्थाइ गर्‍यौं !” मैले छोटो जबाफ दिएँ – “मेरा त एकजना छोरी मात्रै !” केहिसमय सन्चो बिसन्चोको खबर आदानप्रदान भएपछि उनले हामीलाई उनको कारमा आफूसँगै यात्राका लागि आग्रह गरेँ । हामीले डिनरका लागि टेबल बुक गरेको रेष्टुरेण्टसम्म पुर्‍याइदिने उनको आग्रहलाई हामीले सहर्ष स्वीकार गर्‍यौं । बाटामा थुप्रै कुराकानी भए । पछि पो थाहा लाग्यो – उनी त त्यस केन्द्रको ब्यावस्थापन समूहमा रहेछन् ! एक पटकको शोमा दुईजना सम्मलाई निःशुल्क पास पनि उपलब्ध गराउन पाउँदा रहेछन् ! जेट्लिनाले मेरो कानमा फुसफुसाई – “हामीले टिकट लिनुुभन्दा पहिले नै भेट्न पाएको भए त हैं ?” मैले मुस्कुराएरै उसको कुरालाई टारिदिएँ । त्यति विघ्न कन्जुस हुनु कम्तिमा मेरो लागि शोभनीय कुरो थिएन । जेट्लिनाले मेरो साथीलाई आग्रह गरी –“हजुरलाई अप्ठ्यारो पर्दैन भने, हामीसँगै डिनर लिँदा हुन्छ नी ।” कार हाँकिरहेका उनले कुनै जवाफ फर्काएनन् । सायद चर्को संगीतमा जेट्लिनाको आवाज उनको कानसम्म पुगेन । जेट्लिनाले मतिर हेरी, मैले अलि चर्को आवाजमा पुकारेँ – “झकजी, आज हामीसँगै डिनर लिदाँ कसो होला ?” “जान त हुन्थ्यो, तर आज घरमा छिट्टै पुग्नुछ, बाबुको भोली बिराटनगर फ्लाइट छ । हाम्रो हर्बल इन्ड्रस्टिजको इम्पर्टटेन्ट काम लिएर जाँदैछ ऊ । त्यसैले बाबु छोराको मिटिङ छ । बुधबार रातीसँगै डिनर गरौंला नी बरु हुन्न ?” उनले आफ्नो विवशता सुनाए । अब बढी दबाब दिनु उचीत लागेन म चुप रहेँ । उनको मुखबाट हर्बल इन्ड्रस्टिजको कुरा सुनेपछि जेट्लिना अलिबढी रुचीपूर्वक मेरो साथीसँग कुरा गर्न थाली । ती दुईको कुराकानीलाई मैले रुचीपूर्वक सुनेँ । एउटी हर्बल स्टडिजकी बिधार्थी अर्को हर्बल उद्योगको मालिक हर्बलका बारेमा कुरा गर्न पाएपछि कारभित्र अर्को ननहर्बल एक्सपर्ट पनि छ भन्ने कुराको ख्यालसम्म गरेनन दुबैले । रेष्टुरेन्टको पार्किङस्थलमा कार रोकेपछि पो उनले भने – “ओ, मेरो मित्र ! एक्सट्रेम्ली सरी हैं, हर्बलका बारेमा कुरा गर्‍यौं– हामीले । हजुरलाई एक्सक्लुड गरे जस्तो पो भयो ! एक्सट्रेम्ली सरी मित्र !” कारबाट बाहिरै निक्लेर मेरो हात समात्दै उनले बडो याचनापूर्वक भने – “लौ ! आज म तपाइँहरुसँग खास समय बिताउन असमर्थ रहे ! कमिङ ट्युसडेसँगै डिनर गर्ने हैं ?” मलाई बडो अचम्म लाग्यो उनी त्यतिधेरै अनुग्रहित भएर बोल्दा । मनमन मानिस हुर्कदो परिस्थितीसँगै अझ अरु पाको हुँदै जाने पो हो कि भन्ने लाग्यो । ब्यापारले धेरै कुरा सिकाएछ मेरो साथीलाई । ३० वर्ष पहिलेको उनी र अहिलको उनीमा आकाश पातालको भिन्नता पाएँ मैले । धेरै ब्यावसायिक र परिपक्व ब्यवहार ! सायद बुढ्यौली बढ्दै गएर पनि होला ! अत्यन्तै हतारमा उनी हामीसँग बिदा भएर गए । हामी भने डिनरका लागि रेष्टुरेन्टभित्र छिर्‍यौं ।

सोफामा बस्दै जेट्लिनाले भनी – हजुरको मित्रलाई आफ्नो बिजनेशको प्रेशरले होला, एकैछिनमा आफूले भनेको कुरा बिर्सने ह्याभिट भए जस्तो फिल गरेँ, मैले ।” म तीनछक परेँ उसको कुराले – “हो र भन्या ? कसरी थाहा पायौ तिमीले फेरि ?” मैलेपनि आफ्नो खास स्मरण क्षमतामा ह्रास आएको महशुस गरेँ । उसले भनी – “तपाइँको साथीले कारभित्र छँदा कमिङ वेनसडे डिनर जाने कुरा गर्दै थिए, कारबाहिर आएपछि ट्युसडे पो भने !” अलिकति ब्यङ्ग्यात्मक सोधाई थियो उसको – “तपाइँको त लास्ट पैसा बच्ने भयो नी – “ट्युशडे वेनसडे दुई रातको डिनर फ्रि !” ब्यङ्ग्य गर्ने अवसर मलाई पनि चुकाउन मन लागेन, भनेँ – “तिमीलाई झन फाइदा पुग्नेभो, कम्तिमा पनि दुईरात तिम्रो पनि डिनरको पैसा जोगिने भयो नी, त्यो पनि मेरो संगतले !” टेबलमा हाम्रो खाना आइसकेको थिएन । ब्यङ्ग्य छाडेर जेट्लिनाले वाइन लिने मनशाय प्रकट गरी – “यसो गरौं न अलिकति एप्पल वाइन ...!” मैले नाइँनास्ती गरिनँ । थप्दा थप्दै डिनर आउनुभन्दा पहिले एक एक क्र्वाटर एप्पल वाइन लियौं हामीले । वाइनपछिको डिनरको खास स्वाद पाइँन मैले । डिनरमा आएको फिसकरी, पुलाउ र फिङ्गरचिप्स केहीको पनि स्वाद थाहा पाएन जिब्रोले ! वाइनको रमरम मात दिमागमा पुगेको अनुभव गरेँ मैले, जेट्लिना चाँहि मोबाइलमा कुरा गर्दै थिई – “अँ सुन्नु न, डेलिसियस फुड मार्टमा आउनु न ल... !” मोबाइल संवाद टुंग्याएपछि उसले भनी –“अब नगरबसमा जाने कुरो भएन, त्यसैले ट्याक्सीलाई कल गरेँ मैले त !” “राम्रो गर्‍यौ जेटु !” मैले भनेँ । मैले ‘जेटु’ उपनाम दिएपछि खुशी ब्यक्त गरी – “सो स्वीट !” मेरो हात समात्दै उसले भनी – “ओ.के लेट्स गो !”

कालो रंगको ट्याक्सी हाम्रै पखाईमा थियो । चालकले ढोका खोलीदियो, हामी दुबैजना ट्याक्सीभित्र छि¥यौं ।

बि.सं. २१०० (अंक १२)

2011-12-17T12:49:00.000+06:00

“यति जाबो उकालो चढ्दा पनि कस्तो टायर्ड फिलिङ भएको हो ?” – सात तले भवनको चौथों तलामा रहेको आफ्नो अपार्टमेन्टमा पुगेपछि सोफामा थ्याच्च बसिसकेपछि जेट्लिनाले थकित अनुहार पार्दै बोली ।

“मलाई पनि त्यस्तै महशुस भयो । म त झन बुढो मान्छे ! त्यसैमाथि खुट्टा गल्ने समस्या बल्झिएको छ अचेल !” ऊ भन्दा बढी दुखित हुँदै मैले भनेँ ।

“लौ त जेट्लिनाजी म हिडेँ । गुड नाइट !” उसको पि.आर.ओ.ले त्यहाँबाट छुट्टिन खोज्दै बोल्यो । जेट्लिनाले ऊतिर पुलुक्क हेरी र भनी – “हस हजुरलाई मेनी मेनी थ्याङ्क्स ! सि यू अन मन्डे सर ।” युवक थोरै मुस्कुरायो । जेट्लिनातिर हात बढायो । दुबैले हात मिलाए । हात मिलाएकै अवस्थामा केही बेर कुराकानी पनि गरे । म बाथरुमबाट बाहिर निस्कदा युवक कोठामा थिएन । जेट्लिना ड्रेस चेन्ज गर्न कोठाभित्र छिरिछ । उसलाई म बाहिर बैठककोठामै पर्खेर बसेँ ।

दश मिनेट पछि जेट्लिना बाहिर निक्ली । अर्को कोठाको चाबी थमाउँदै भनी – “यी हजुरको रुमको ‘कि’ लिनु । ड्रेस चेन्ज गरेर आउनु । फ्रेश पनि हुनुपर्यो । म तातो पानी उमाल्छु । दुबैले पिएर सपिङ गर्न जाउँला । फेरि कल्चरल शो पनि हेर्नु पर्यो । कति अर्को हप्ता कुरिराख्नु ?” उसको हातबाट चाबी लिएर म उसकै कोठासँग जोडिएको अर्को कोठामा गएँ । ड्रेस चेन्ज गरेर आउँदा दुई गिलास तातो पानी टेबलमा थियो । ऊ थिइँन त्यहाँ । बाथरुममा उसले नुहाइरहे जस्तो लाग्यो । बाथरुमबाट पानीको छङछङ आवाज आइरहेको थियो । मैले उसलाई नपर्खीकन तातो पानी पिउन शुरु गरेँ । झण्डै मैले गिलासभरीको पानी रित्याउने समयमा, ऊ टाउकोमा रुमाल बेरेर बाहिर निस्की ।

“हजुरको लागि तातो पानी राखिदिएकी थिएँ नी, लिनूभो ?” – मतिर आउँदै उसले भनी ।

“मेरो लागि राखिदिएको त लिएँ, तिम्रो भागको पानीले चाँहि तिमीलाई पर्खिरहेछ ।” – जिस्किएर बोल्न मन लाग्यो मलाई ।

“ए, मैले त भुसुक्कै बिर्सिएकी ! पानी राखेर नुहाउन हिडी हालेँ । अँ बरू हजुर पनि नुहाएर फ्रेश हुने हो भने छिटो गर्नुपर्ला । फेरि बस छुट्छ । अब ६ः३५ मा छ बस । हामी ६ः३२ तिर स्ट्याण्डमा पुगिसक्नु पर्छ । छोरामान्छेलाई त नुहाउन ५ मिनेट भए पुगिहाल्यो नी हैन र ?” – मलाई अत्याउँदै उसले भनी – “६ः३५ को बस छुट्यो भने त फेरि ४५ मिनेट बढी पर्खनुपर्छ नी !”

भित्तामा झुण्ड्याएको घडीले ६ः१० बजाइसकेको थियो । पछ्यौरा समातेर म हतार हतार बाथरुमतिर छिरेँ ।

बस स्ट्याण्डमा मान्छेको घुइँचो अलि बढी नै देखियो । ती मध्ये धेरै गुर्जा नगर भ्रमणमा आएको अड्कल गरेँ मैले । उनीहरुले छन्त्याल केन्द्रमा साँझ ७ बजेदेखि शुरु हुने शोका बारेमा कुराकानी गरिरहेका थिए । हामी जस्तै उनीहरु पनि कल्चरल शो हेर्न जान अत्यन्तै आतुर जस्ता देखिन्थे । करिब करिब पूरै खाली सिट बोकेर नगर बस हामी भएको स्ट्याण्डमा रोकियो । लामबद्ध मानिसहरु एक एक गरेर भित्र छिरेँ । जेट्लिना र म मध्यभागको सिटमा प¥यौं । चालकले छन्त्याल भाषाको गीत बजाइदियो । कसैले केही बुझे जस्तो लागेन । सबैले मुखामुख गरे ।

बसमा यात्रा गर्दै गर्दा हामीले आफ्नो योजना बदल्यौं । पहिला सिधैं छन्त्याल केन्द्रमा जाने । २ घण्टे कल्चरल शो हेर्ने । त्यसपछि सपिङ जाने । योजना मुताविक हाम्रो पहिलो प्रस्थान बिन्दु नगरको मुटुमा रहेको छन्त्याल केन्द्र बन्यो । बसबाट झरेपछि बस स्ट्याण्डमा सँगै बस चढेका अरु मानिसहरुसँगै हामी पनि छन्त्याल केन्द्रतिर लाग्यौं । ‘कल्चरल शोको टिकट स्पन्सर म गर्छु ।’ भनेकीले जेट्लिना टिकट काट्ने मानिसहरु उभ्भिएको लाइनमा उभ्भीन गई । म आडैको क्याफे बाहिरको मेचमा बसेँ । छन्त्याल पोशाक पहिरेकी वेट्रेश म नेर आई । दुई कप कफिको अर्डर लिई र त्यहाँबाट अलप भई । मैले वरिपरिको रमझम नियाले । पाँच मिनेटपछि दुई कप कफि बोकेर पेन्सिल हिलमा ‘टकटक’ आवाज निकालेर वेट्रेश मेरो टेबलमा आई । ब्यापारीक मुस्कान छाडी र त्यहाँबाट पूर्ववतः अलप भई । जेट्लिना अझै आइपुगेकी थिइन । मैले मेरा आँखा ऊ आउने बाटामा बिछ्याइरहे । तातो कफि अब मनतातो भैसकेको थियो । लाइनमा बस्दा बस्दा गोडा फतक्कै परेको कुरा सुनाउँदै जेट्लिना आईपुगी । उसको हातमा पहेँलो रंगको दुईवटा टिकट थिए ।

कल्चरल शो हेर्ने मानिसहरुको भीड अझ बाक्लिदै गयो । हामीले कफि पिउने बेलासम्म अझ अरु थुप्रै मानिसहरु टिकटका लागि लाइनमा उभ्भिरहेको देखियो । केहि मानिसहरु टिकट नपाएर फर्किए रे भन्ने सुनियो । आदिवासी जनजातीहरुको बिशेष उपस्थिती रहेको गुर्जा नगर जस्तै अरु ठाउँका यस्ता कल्चरल शो देखाउने केन्द्रमा पनि मानिसहरुको खुबै घुँइचो हुने सुनेको थिएँ । आज आफै अनुभव गर्न पाएँ । कस्सो भगवानको कृपाले टिकट नपाएर फर्कनु परेन !

तीनसय भन्दा बढी दर्शकहरुको क्षमता भएको साँस्कृतिक केन्द्रमा छन्त्याल जातिको साँस्कृतिक झाँकीमा सबै दर्शकहरु मन्त्र मुग्ध देखिन्थे । छन्त्यालको जन्मदेखि मृत्युसम्मका कर्मकाण्डको झलक देखाउने बेजोडको प्रस्तुती दिए उनीहरुले । विशेषतः छन्त्यालको बिबाहको प्रस्तुती देखाउँदा जेट्लिना अचम्ममा परी र मलाई कोट्याउँदै भनी – “माइ गड, अझै पनि यस्तरी बिहे हुन्छ हैं ?”

“संस्कारहरु एकैचोटी कहाँ चेन्ज हुन्छ र ? जब मानिसहरुमा आफ्नो संस्कार, संस्कृतिहरुमा अपनत्वको अनुभव हुन्छ, तब धेरै कालखण्डसम्म त्यो जिवन्त रहन्छ । जसले आफ्नो संस्कृतिलाई माया गर्दैन त्यो तिमी हामी जस्तै पैसा खर्च गरेर अन्य जातिको ‘कल्चरल शो’ हेर्छौ । जस्तो अहिले गरिरहेछौं ।” जेट्लिनाले केही प्रतिक्रिया ब्यक्त गरिने । चुपचाप बसी । स्टेजमा मृत्युकर्मका बारेमा प्रस्तुती दिदै थिए – छन्त्याल कलाकारहरु !

म, रत्नपार्क र मेरो भविष्य

2011-12-14T10:03:00.001+06:00

स्नातकोत्तर अर्थात एम.ए । कतिपय बुद्धिजीवीहरु यसो पनि भन्दा रहेछन – एम.ए पछिको पढाई आवश्यक छैन । उनीहरुको टिप्पणी सुनेपछि मलाई लाग्यो विश्वबिधालय जीवनमा यो तहको पढाई सर्वाधिक महत्वको पढाई हो । र, विशेष महत्वका साथ यो तहको पढाई पूरा गर्नु आवश्यक छ । तसर्थः स्नातक तहको अध्ययन सिध्याएको ४ वर्षपछि मैले स्नातकोत्तर तहको अध्ययन पूरा गर्ने अठोटका साथ फेरि एकपटक कलेज जीवनको शुरु गरेँ । लागेको थियो – मसँगै पढ्नेहरु दुईचार साल कमका होलान, मेरो उमेरको खिसिटिउरी पो गर्ने हुन कि ? तर कक्षामा प्रवेश गरेको शुरुकै दिनमा मेरो अनुमान फेल खायो – पढ्नेहरुका लागि उमेर प्रधान कुरो रहेनछ । मेरा कतिपय साथीहरु स्नातक सिध्याएको १५–२० वर्षपछि स्नातकोत्तर तहको अध्ययन गर्न आएका रहेछन । उमेरमा म बुढो भन्ने चिन्ता त्यो दिनदेखि रहेन । चालीस कटेकाहरु भएको ठाउँमा म बबुरो २६ मा चलिरहेको सानो केटो नै देखिएको छु । परन्तु समयसँगै म बदलिन नसकेको हुँ, वा महत्वकांक्षा ठूलो भएछ कुन्नी ? थुप्रै समस्याहरु असरल्ल देखिरहेछु ।

कक्षाबाट शुरु गरुँ । पहिलो दिनमै मलाई कक्षाको वातावरण कत्ति पनि रुचीकर लागेन । अगाडि प्राध्यापकको लेक्चर चलिरहेछ, मानौं पछाडी म चटक हेरिरहेको छु । हुनसक्दछ, चटकेहरुको थुप्रै शो चल्ने रत्नपार्कको छेवमै कलेज भएकाले पो हो कि ? कतिपयमा त्यस्तै चटके स्वभाव देखिएको ? न प्रोफेसर आँट गर्छन भन्नलाई – हल्ला बन्द गर न हो केटाकेटी ! न त हल्ला गर्नेहरु नै बोध गर्छन – विशिष्ट तहमा अध्ययन गरिरहेछौं हामी, हामीलाई यो सब सुहाउँदैन ! मेरो कक्षा प्रवेशको शुरुको दिनदेखि मैले अनुभूत गरिरहेको यो वातावरणले फरक मोड अझै लिइसकेको छैन । बरु यो अझै चर्किदै गएको छ । बिस्तारै मेरो पनि बानी परिसक्यो – मौका मिल्दासाथ मैले पनि हल्ला गर्न थालीसकेको छु । सायद बैंश अब बेस्सरी पोखिदैछ – बुद्धिजीवी बन्ने होडमा !

मास्टर्स लेभलको पढाइ भनेर के गर्नु ? सानो चिर्केटो बोकेर आउँछन – प्राध्यापक नामका प्राणीहरु ! कोही आफूले मात्र सुन्ने गरेर पढाएर जान्छन, कसैले कक्षामा ‘पिन ड्रप साइलेन्स’ को वातावरण सृजना गरेर हामी पाका विधार्थीहरुलाई हायलकायल पारेर लेख्न लगाउँछन । परन्तु शैली उहि नै छ । लेक्चर मेथड ! विषयबस्तुमाथि पूरापूर छलफल गर्ने क्लास त दुर्लभ नै छन । अझ भनुँ ती लोपोन्मुख भएका छन् । ग्रामीण विकास अध्ययन गरिरहेका हामीहरुलाई हाम्रा प्राध्यापकहरु भन्ने गर्छन– ग्रामीण विकासका लागि आधारभूत कुरा भनेको हरेक प्रक्रिया सहभागितामूलक हुनु पर्दछ । खैर, आफ्नै कक्षामा सहभागितामूलक पढाइ गराउन सकिरहेका छैन प्राध्यापक कतिपय ! अझ त्यसमाथि मलाई लाग्थ्यो – यो तहको पढाईमा प्रविधीको भरपुर प्रयोग होला । पछिल्ला प्रविधीका बारेमा त अपडेट छन् सबै तर प्रयोग ५ प्रतिशत पनि छैन ! साप्ताहिक प्रोजेक्ट, एसेस्टमेन्ट ती कुन जीवको नाम हो ? कसैलाई केही पर्वाह छैन । एउटा कापी र एक थान कलम बोकेर आउँ, टिप्न मन लागेको ब्ँदाहरु टिप, टिप्न सकेनौ भने सुर्ता नमान । लाइब्रेरीमा लेक्चरको फोटोकपी छ, लिएर जाउँ ! यस्तो टपरटुइँया पढाइ जीवनमै पहिलोपटक गर्दैछु म !

यति स्वतन्त्र बिधार्थी जीवन मैले शिशु कक्षामा पनि गरेको थिइँन । कक्षा बाहिर जाँदा, भित्र आउँदा दुवै हात टमक्क जोडेर अनुमती लिनुपर्थ्यो । ए भगवान ! यो त अनौठो लेभलको पढाइ पढिरहेछु म । लेक्चर चलिरहेको बेला बिचमा भित्र छिरुँ वा बाहिर जाउँ कसैले केहि भन्दैन । यसको फाइदा कति लिएँ मैले हिसाबकिताब छैन ! प्राध्यापकले पढाइरहँदा मलाई झिजों लागेर यदि मैले भनिदिएँ – “सर हजुर हिजो यतिखेर गैसक्नुभएको थ्यो !” प्रोफेसर विचरा केहि बोल्ने हैन, आफूले लिएको चिर्केटो पट्याईवरी गोजीमा राखेर ढोकामा पुगिसकेको हुन्छ – “उसोभए बाँकी भोली पढौंला !”

यो स्वतन्त्र विधार्थी जीवन, पूरानो शैलीको पढाई, चटक चलिरहेको कक्षाभित्रबाट म एउटा बुद्धिजीवी जन्मदैछु !

बि.सं. २१०० (अंक ११)

2011-12-09T15:02:00.001+06:00

हामी गुर्जा नगरभित्र चल्ने नगर बसको पर्खाइमा थियौं । बस स्ट्यान्ड खाली थियो । बस आउने समय हेर्दा थाहा लाग्यो अझै १५ मिनेट पर्खनु पर्ने रहेछ । प्रत्येक आधा घण्टामा बस त्यो स्ट्याण्ड हुँदै नगरभित्र प्रवेश गर्दोरहेछ । “मंसिरको लास्ट विकमै यति विघ्न जाडो हुने थाहा लागेको भए म समर सेसनका लागि आउने थिएँ ।” जेट्लिना गनगन गर्दै थिई । मलाई पनि लागिरहेको थियो – केहि अगाडि मात्र पिएको तातो कफिले खास प्रभाव पार्न सकेन गुर्जाको ठन्डीमा । भित्रैदेखि थुरथुर कपायो जाडोले । जेट्लिना गुनासो गर्दै थिई – “यो ठन्डीमा मेरा तीन महिना कसरी बित्ने होलान ? आइ एम सो स्केयर्ड !” यहाँको जाडोको शुरुकै भोगाईमा उसले डराउनु अस्वभाविक लागेन । यति कठोर जाडोको अनुभव मैले जीवनभरिमै एकपटक मात्र ६० को दशकको एक साल गरेको थिएँ, जतिखेर हिउँ जगन्नाथ मन्दिरको डाँडाबाट ओरालै ओरालो बेनीसम्म आइपुगेको थियो । करिब एक हप्तासम्म बेनी नगरमा बिधुत तथा सञ्चार सेवा सुचारु हुन नसकेको त्यो सप्ताह मेरा समकालीन धेरैका लागि अविष्मरणीय छ । अतः उसको गुनासोमा मैले केहि बोलिनँ । उसले धेरै बेरसम्म गनगन गरिराखी ।

स्ट्यान्डमा बिस्तारै यात्रुहरुको चाप बढ्न थाल्यो । अगाडिसम्म म र जेट्लिनामात्र रहेको स्ट्याण्डमा पन्ध्र सोर्‍ह जना मान्छेहरु भेला भैसकेका थिएँ । कोही कामबाट फर्के झै देखिन्थे, कोही काममा जान हिडेका जस्ता देखिन्थे । सबैलाई हतारो थियो । बस छुट्नै लाग्दा एउटै सांस्कृतिक पोशाकमा सजिएका आधा दर्जन युवायुवतीहरू हुल पनि बस भित्रै छिर्‍यो । प्रायः यात्रुले खासखुस गर्न थाले । उनीहरुले कसैको केही मतलब राखेनन् । आफ्नै धुनमा मस्त थिए । जेट्लिनाले समेत बडो आश्चर्यपूर्वक मतिर हेरी । सायद युवायुवतीहरुको त्यो हुलका बारेमा मैले उसलाई केही बताउन सक्छु कि भन्ने आशले मतिर हेरेको हुनुपर्छ । म चुपचापै रहे । खासमा उनीहरुका बारेमा त्यति विस्तृत अनुमान लगाउने सामथ्र्य राखिनँ मैले । मैले अनभिज्ञता प्रकट गरेँ । चालकले यात्रुहरुको जिज्ञासु भाव आफू अगाडिको ऐनामा प्रतिबिम्बित भएको देखेछ सायद, त्यसैले एकजना युवतीलाई आफूतिर आउन ईशारा गर्‍यो । र, उनीहरुका बारेमा थोरै केही राखिदिन आग्रह पनि । युवतीले खुशी हुँदै भनी – “हामी यहाँका आदिवासी छन्त्याल समुदायका हौं । प्रत्येक शुक्रबार यस नगरको मुटुमा रहेको छन्त्याल केन्द्रमा हाम्रो कल्चरल शो हुन्छ । यदि यहाँहरूसँग समय छ भने पाल्नुहोला ।” युवतीले जानकारी दिएपछि धेरै यात्रुहरूले उसले बताएअनुरुपको कल्चरल शो हेर्न जाने ईच्छा जाहेर गरे । जेट्लिनाले मलाई हेरी । म निशब्द रहेँ । उसले जाऔं भनी भने नाइँ नभन्ने विचार आयो मनमा ।

पहिलो स्टपमा आएर बस रोकियो । एउटा कलेजको ठीक मुनीको स्टपमा केही यात्रुहरु ओर्लिए र आफ्नो कक्षा सिध्याएर आएका केही बिधार्थीहरु बसमा उक्ले । मैले बिधार्थीहरुलाई एक एक नियाले । त्यस्तैमा मैले वाइड रेन्जको स्क्रिनमा नगरका बारेमा केही जानकारीहरु डिस्प्ले भैराखेको देखेँ ! अगाडि यहि नगरकी आदिवासी युवतीले बताए झैं प्रत्येक शुक्रबार ७ बजे साँझदेखि यस नगरमा हुने छन्त्याल साँस्कृतिक शोका बारेमा पनि जानकारी डिस्प्ले भयो । टिकट मूल्य रहेछ रु १३५० । टिकटको मूल्यमै डिनरको पनि ब्यवस्था गरिएको रहेछ । आजै त्यो मौका नछुटाई हाल्ने मनस्थिती बनाएँ मैले । जेट्लिना भन्दै थिई – “ओके म टिकटको स्पन्सर गर्छु । आउने है त शो हेर्न । डन ?” उसको प्रस्ताव मलाई ‘के खोज्छस कानो ? आँखो’ भने झै भयो । मैले ‘हुन्छ’ भनेँ । साँस्कृतिक शोको जानकारी सिध्दिनै लाग्दा, बस दोश्रो स्टपमा रोकियो । जुन नगरको बीच भागमा छ । त्यहाँ आइपुग्दा मलाई मेरा पुराना मित्रहरु झकप्रसाद छन्त्याल र कृष्णको याद आयो । उनीहरुलाई भेट्ने ईच्छा जाग्यो । यत्तिकैमा सांस्कृतिक शोका युवतीहरु त्यही ओर्लिए । बस नगरको बीचैबीचै पश्चिमतिर लाग्यो । बसको डिस्प्ले बोर्डमा गुर्जा नगरका वरिपरी घुम्नै पर्ने केहि दर्शनीय, पर्यटकीय र ऐतिहासिक महत्वका स्थानका बारेमा त्यहाँका तस्बीर सहित देख्दा मैले सातादिनको गुर्जा बसाई निकै नै कम हुने आँकलन गरेँ । बोर्डमा देखियो – गुर्जा नगरको ठिक पारिपट्टि हन्टिङ हिल्स । जहाँ नगरबाट बिद्युतिय केबलकार चढेर १० मिनेटमा पुग्न सकिन्थ्यो र एक रात त्यतै बिताउन सकिदो रहिछ, त्यो पनि जम्मा ८ हजारमा । तर आफूले शिकार खेल्ने हो भने चाँहि खर्च अलि बढि नै हुने रहेछ । करिब २७ हजार ! त्यस्तै अर्को सूचना देखेँ, चूरेन हिमालको फेदमा स्किङ गर्ने । गुर्जाघाटतिर टे«किङ जाने, स्याउ बारी घुम्ने, हर्बल कलेज तथा माउन्टेरिङ कलेजको भ्रमण गर्ने, छन्त्याल म्युजियम र अलि माथि लेकतिर ब्यावसायिक भेडापालन अवलोकन गर्ने । डिस्प्ले बोर्डको सूचना अनुसार कार्यक्रम बनाउँदा कार्यक्रमको लामै फेहरिस्त बन्ने देखेपछि म मेरै पुरानै योजना अनुरुप आफ्नो विदा मनाउनलाई तयार रहेँ ।

नगरको अन्तिम स्टपमा आएर बस रोकियो । यो आवासीय क्षेत्र रहेछ । धेरै मानिसहरु यतातिर बस्दा रहेछन । अलिकति शान्त स्थान, नगरबाट केहि पर । जहाँ म पहिलो पटक पाइला राख्दै थिएँ । त्यतिखेर गुर्जा आउँदा म यो भेगमा आएको थिइँन । मलाई साथीहरुले भनेका थिए, यतातिर सरकारी जमिन छ । तर अहिले सरकारले यहाँ अर्पाटमेन्ट बनाएर ब्यक्तिलाई बेचेको रहेछ । जहाँ जेट्लिनालाई एउटा अपार्टमेन्टको ब्यवस्था गरेको थियो उसको कम्पनीले । हामीलाई जेट्लिनाले इन्टर्नसीप गर्ने कम्पनीको पि.आर.ओ. ले उसलाई ब्यबस्था गरेको अपार्टमेन्टतिर लग्यो । बाटामा थुप्रै घतलाग्दा कुरा गर्‍यो, त्यो २७ वर्षिय ठिटोले । खासगरी गुर्जा नगरले पछिल्ला दश बर्षमा हासिल गरेको विकासका बारेमा ।

बि.सं. २१०० (अंक १०)

2011-12-04T11:45:00.001+06:00

“ओ माई गड, इट्स वन्डरफूल ल्यान्ड !” बसबाट झरेपछि युवतीले यहाँ भन्दा बढी एक शब्द अरू केही बोलीन । मलाई पनि उतिबेलाको गुर्जा गाउँ र यतिबेलाको गुर्जा नगरमा आकाश पातालको फरक लाग्यो । प्राकृतिक सुन्दरतामा मानिसको जादुमयी कलात्मकता मिसिदाँको परिणाम हुनुपर्छ – यो नगर ! यति बिघ्न परिवर्तन भएको हुनुपर्छ भन्ने मैले सोचेकै थिईन । म हुस्सु मान्छेले यहाँ आउनुभन्दा पहिले गुगलिङ गर्नुपर्ने थियो, कम्तिमा पनि केहि भिडियो र तस्बीरहरू हेरेर यो नगरका केही तस्बीर र भिडियोहरू हेर्नुपर्ने थियो । हतारमा घुमघामको कार्यक्रम बनाएर हुर्रिदै घुम्न आउँदा यात्रा धेरै अस्तब्यस्त हुँदो रै’छ भन्ने सिकाई भयो, यो पालीको घुमघाममा ।

हठात् मलाई जेट्लिनाको याद आयो, उसलाई वरिपरी हेरेँ । कतै देखा परिन । मन अलिकति आत्तिएर आयो । लाग्यो – केहि भन्दै नभनी हिडेकी उसको चिन्ता के गर्नु ? अरूको ख्याल नगर्ने मान्छेको एकोहोरो खोजी मैले मात्र के गर्नु ? अर्को मन लाग्यो, छोरीको उमेरकी युवती छे, छोरी नै नभएपनि छोरी जस्तै त हो नी । छोरी सम्झिएर भए पनि उसको ख्याल गर्नु मेरो दायित्व हो । तन्नेरी मन उम्लेर आयो – केको छोरी झैं हुनु ? त्यस्तरी लाडिएर बस्ने केटी ? यात्रा निरसलाग्दो नहोस भन्नलाई मसँग नजिक भई, अब गन्तब्यमा आइपुगेपछि मेरो वास्ता गर्नु उसलाई अनिवार्य लागेन । त्यसैले आफ्नो बाटो तताई । मलाई उसका बारेमा धेरै कुरा सोच्न कत्ति पनि ठीक लागेन । अतः नजिकैको क्याफेमा छिरे । एक कप कफि मगाएँ । र, बाटोमा पढ्दा पढ्दै छाडेको उपन्यासको पाना पल्टाउन थालेँ ।

मान्छेको धेरै भिड भएर हुनुपर्छ । कफि अझै आइपुगेको थिएन । मलाई होटल बुक गर्ने कुराले सताउन थाल्यो । बुक गरिसकेको होटलमा बुकिङ क्यान्सिलेशन गरिसकेको थिएँ, त्यही नखरमाउलीको भाउँतोमा । कती चेपारे घसेर भनेकी थिई, उसले – “अनि हजुरले होटल बुक गर्नुभयो त ? छैन भने मसँगै बस्दा पनि हुन्छ ... ।” झनक्क रिस उठ्यो उसको सम्झनामा । केहि बेर अगाडिसम्म ऊसँग भएका सबै प्रिय वार्ताहरू एकाएक फगत लाग्न थाल्यो । सायद, पुरूष मन उम्लिएर आएको यो पहिलो अवसर हुनुपर्छ । “सर, कफि ।” एकनाशले उपन्यास पढिरहेको मलाई कतै कतै सुनेकोझैं लाग्ने एक युवती आवाजले झस्कायो । आवाज आए तिर पुलुक्क फर्केर हेर्दा म त जिल्लै परेँ ! दुबै हातमा कफि समातेर जेट्लिना पो उभ्भिरहेकी !

“अरे, तिमी ..?” मलाई छक्क परेर आफूतिर हेरिरहेको पाएपछि जेट्लिनाले भनी – “ल के भयो ? म त हुँ नी । मलाई बसस्टपमा छाडेर बरु हजुर कता डिसअपिएर भा’को नी ?” कफिको दुवै कप टेबलमा राखी । झोलाभित्र बज्दै गरेको मोबाइल झिकी । र, कुरा गर्न थाली – “अँ म भर्खर आइपुगेँ । मसँग एकजना साथी पनि हुनुहुन्छ .....।” मोबाइल वार्तालाप सिध्याए पछि भनी – “मलाई पिक अप गर्नका लागि कम्पनीको पि.आर. ओ. आएको थियो । पब्लिक रिलेशन अफिसर । ऊ एकदम हतारमा थियो । यसो हेरेँ, आफूलाई वरिपरी कतै देखिनँ । त्यो भएर अलिकति लामै गफ गरेँ ऊसँग । र, एउटा अनुरोध पनि, हजुरलाई यहाँ बसुन्जेल मसँगै बस्ने ब्यवस्था मिलाउन ...” बोल्दाबोल्दै एकैछिन रोकिई र फेरि भनी – “अरे कफि लिनु न ।” दुबै जनाले कफि पिउन थाल्यौं । चीसो ठाउँमा कफिको बेग्लै स्वाद महशुस गरेँ । “तपाइँ कता गायब हुनुभएको नी ?” कफिको पहिलो चुस्की लिएपछि उसले भनी । म बिलखबन्दमा परेँ । मलाई लागेथ्योँ, गायब त ऊ पो भएकी थिई । मैले जबाफ फर्काएँ – म कहाँ गायब हुनू ? गायब त तिमी पो भएकी थियौ नी । बसबाट झर्दा साथ तिमीले बोलेकै एउटै मात्र बाक्य सुनेँ, मैले । म शिकार खेल्ने पहाडमा चलिरहेको बिधुतिय केबलकारतिर नियाली रहेको थिएँ, तिमी अकस्मात गायब भयौ । यता उता हेरँे तिमी कतै पाइँन । अझ इमान्दारिताका साथ भन्नुपर्दा, मलाई लाग्यो तिम्रो लहैलहैमा मैले होटल बुकिङ क्यान्सिलेशन गर्न पुगेछु ! धन्य भगवान, तिमी फेरि भेटियौं !” ऊ फिस्स हाँसी । त्यो हाँसो मलाई मन परेन । उसले भनी – “भनेपछि तपाइँले मलाई खोज्नु भयो, मैले तपाइँलाई । लौ इक्वएल भै गयो नि त !” यो कुरा चाँहि समझदारीको गरी उसले ।

कफि रित्तिसकेको थियो । र, शिसाको झ्याल बाहिर पर देखिएको पहाडमा अधेरी रातको आगमनले दिनलाई च्यापेर ल्याएको स्पष्ट देखेपछि, हामी त्यहाँबाट निस्किन आँट्यौं । पैसा तिर्न काउन्टरतिर बढेको मेरो पाईला टक्कै अडिए, ‘वाइड रेन्जको नोटिस डिस्प्ले’ मा मेरा आँखा दगुरे – “फस्ट पे देन अर्डर !” जेट्लिनालाई हेर्न पुगेँ, ऊसले मेरो दुर्भाग्य चालपाइसकेकी थिई । त्यसैले, फिस्स हाँसी फेरि । लाजले शिरनत भयो मेरो । दुबैजना बाहिर निस्क्यौं । देब्रेतिरबाट चलेको चीसो साँठले भित्रैसम्म कपायो ।

बि. सं. २१०० (अंक ९)

2011-11-27T09:30:00.001+06:00

... मैले उसको प्रस्ताव अस्वीकार गर्नु भनेको, उसको ठोस अपमान गर्नु ठानेँ । र, असहज हुँदाहुँदै पनि आफूसँगै बस्न गरेको उसको प्रस्ताव स्वीकार गरिदिएँ । लाग्यो, यहि हो हामी पुराना युगका मान्छेहरूको पहिचान – हरहालतमा दोश्रो पक्षको चित्त नदुखाउनु ! आफ्नो हार्दिक आग्रहलाई मैले विनम्रतापूर्वक स्वीकार गरेपछि युवती अझ अरू निभर्य खुल्न थाली । सन्तुष्टिको मुस्कानसहित उसले भनि – “थापाजी, यू आर रियल्ली स्वीट म्यान !” उसका कोमल औलाहरू मेरो चेपुमा चलिरहेका थिए । बेलाबेलामा उसका कोमल औंलाहरूले मलाई अप्ठ्यारो पारिरहँदा समेत असहज महशुस भएको प्रतिक्रिया दिनै मन लागेन । सोचेँ – यसैगरि धेरैबेरसम्म उसका मायालु औंलाहरूको मनपरी चलिरहोस मेरो स्थुल भरी ।
जेट्लिनाले आफ्नो शीर मेरो काँधमा अड्याई । र, यात्रा अवधीभर आर्जित सबै थकान एकै निमेशमा बिसाउने अहोभाग्य पाएको जस्तै गरी । गन्तब्यमा पुग्ने समय निकै कम हुँदै गएको थियो । मनभरी अनेक कुराहरू खेलिरहेका थिए । त्यती विघ्न चञ्चल त म होइन, तर चञ्चलताले एकतमास अठ्याउँदै लग्यो मलाई । गाजाल टाँसेको भन्दा चम्किला एक जोर आँखाहरूले पुलुक्क हेर्दै जेट्लिनाले सोधी – तपाइँ पहिला आउँदा कस्तो थियो नी यो ठाउँ ? “ठाउँ उस्तै नै थियो अहिलेको झैं सुन्दर । तर फरक यत्ति छ, उतीखेर यहाँ कृत्रिम चमकता थिएन केवल प्राकृतिक सुन्दरता मात्र थियो । धुलौटे बाटामा जतिसक्दो खच्चडका लस्करहरूलाई पछाडी पारेर यात्रुहरु अगाडी लम्कन्थे । यात्रामा पानी र खाजाको पहिल्यै ब्यवस्था गर्नु पथ्र्यो । बाटामा फाटफुट भेडा गोठाला र बटुवाहरू हिडेका हुन्थे । सारै सुनसान लाग्ने गथ्र्यो यात्रा । न्वारनदेखिको बल लगाएर हिडे पनि लम्सुङबाट पूरै आधा दिन खर्चनु पथ्र्यो – गुर्जा आइपुग्न ! उतिबेला उखानै थियो, ‘टुपीभन्दा माथि ठाउँ छैन, गुर्जाभन्दा माथि गाउँ छैन’ घुम्न रुचाउने भएपनि कतिपय मानिसहरु हत्पति गुर्जा जाने योजना बनाउँदैनथे । यसको नाम सुन्दासाथ उनीहरुको सातोपुत्लो उड्थ्यो ।” उसले खित्का छाडदै हाँसी – बाफरे ! नाम सुन्दा साथ ‘फ्रिजिङ’ हुने मान्छेहरु ? अर्को साइडमा बसेका एक जोडी विदेशीहरूले हामीतिर पुलुक्क आँखा तन्काए । उनीहरूले खिस्स मुस्कान छाडेको मलाई मन परेन ।
“यो ठाउँ यति धेरै विकट मानिन्थ्यो है ?” अचम्भित हुँदै उसले भनी । “हो त, मैले पनि उतिखेर यतिछिट्टै ‘लक्जरियर्स’ बसमा चढेर यहाँ आइपुग्छु होला भनेर सोचेको सम्म थिइँन । आफूले नै निश्चित गरेको समयभित्र संविधान दिन नसकिरहेका त्यतिखेरका नेताहरूमा दूरदर्शिता त एक रत्ती पनि थिएन । स्वहितका लागि जे पनि गर्ने ऊ बेलाका नेताहरूको सोचमा नै खोट थियो । अब तिमी नै भनन खोटी नेताहरूले हाँकेको राज्यमा विकासको हविगत के कस्तो थियो होला ? विकास निर्माणका खोक्रा सपनाहरू मात्र बाँड्थे, उनीहरू । त्यसकारण, पनि उतिखेरका हामीहरूलाई सबै ठाउँ दुर्गम र विकट लाग्थे !” एकै श्वासमा सविस्तार लगाएँ । जेट्लिना अत्यन्तै चासोका साथ मलाई सुनिरहेकी थिई । आफूलाई कसैले ध्यानपूर्वक सुनिरहँदा म अझ बढी भावुकतापूर्वक प्रस्तुत हुने गर्दछु, मेरा पालाका नेताहरूका बारेमा अझ केहि जानकारी गराउन मन लाग्यो – “तिमीलाई सुन्दा अचम्म लाग्ला, संसदिय निर्वाचनमा सांसदका केहि उम्मेदवारले यो ठाउँसम्म केवलकार ल्याउने सपना बाडेर चुनाव जिते । कतिले मोटरबाटो ल्याउने आश्वासन दिएर मत लुटे । जे जे भने सब मनगढन्ते कुराहरू भने । चुनाव जितेर जतिपनि केन्द्रमा पुगे, ती आफूमात्रै बने । काठमान्डुमा घर ठड्याए, आफ्ना छोराछोरीलाई छात्रबृतिमा विदेश पठाए, रियल स्टेट ब्यापारको लाइसेन्स निकालीदिए । जतिपनि गरे आफ्ना लागि गरे, ती सबैले आखिर जनतालाई बिर्से । तीनले साँच्चीकै अचम्म गरे ।” राजनीतिका पूराना कुराहरू उप्काएर आफैलाई दुखी बनाउनु मन लागेन मलाई । तर उसको जिज्ञासु स्वभावले यतिमै सिमीत हुन दिएन मलाई । करिब गुर्जा पुगुन्जेल मैले उसलाई मेरो पालाको फोहोरी राजनैतिक संस्कारका बारेमा मात्रै सुनाएँ ।
बस गुर्जाखोलाबाट उकालो चढ्न शुरू गरिसकेको थियो । यस्तैमा चालकले बोल्यो – “अब दश मिनेटमा हामी गुर्जाको विछट्टै सुन्दर भूमिमा पाइला टेक्नेछौ ।” मेरो ढुकढुकी केही बढेर आयो । ३२ बर्ष पहिलेको गुर्जा र अहिलेको गुर्जाबीचको भिन्नताको साक्षी बस्दै थिएँ म । जेट्लिना पनि अलिकति उत्साहित देखिई । अकस्मात चूरेन हिमालको चीसो सिरेठोको झोक्का झ्यालमा ठोक्किएपछि, भित्रैसम्म जाडो महशुस भयो । दुईचार जना यात्रुहरू भन्दै थिए — “धूर्त ड्राइभरले हिटर बन्द गरेछ !”

बि.सं. २१०० (अंक ८)

2011-11-20T02:00:00.000+06:00

...लञ्चको प्याकेट रित्तिसकेको थियो । युवतीले पुलुक्क मतिर हेरी । मैले थाहा पाइहालेँ उसको मनोदशा । मनमा लागिरहेको थियो, छोरीकी उमेरकी युवतीसँग परिचय गर्नुको तुक के नै रहला र ? मनमनै यस्तै सोचिरहेको मलाई उसको कुटिल मुस्कानले झस्कायो । म केही भन्न खोज्दै थिएँ, तर उसले मादकताले भरिएको मुस्कान छाड्दै भनी–“खै त थापाजी, हजुरले आफ्नो इन्ट्रडक्सन दिएको ?” बसको गति केही धिमा भयो । बस उकालो चढ्दै थियो । लम्सुङलाई पछाडि पार्दै देउराली तिर उकालो चढ्दै गरेको बसभित्र म युवतीसँग संवादमा लिप्त थिएँ । उसलाई मैले मेरो परिचय दिन जरुरी थियो । र, मैले परिचय दिएँ–“अँ, मेरो नाम बुद्धिमान थापा । उमेर ५६ वर्ष । र मलाई घुम्न मन पर्छ ।” युवतीले फिस्स हाँसो हाँसी । सायद उसलाई मेरो नाम अचम्म लाग्दो हुनुपर्छ । “अँ साँच्ची थापाजी, पहिले पहिलेका मान्छेहरूका नामहरू साँच्चिकै उराठलाग्दो हुने किन हो ? जस्तो मेरो ड्याडको नेम हरीप्रसाद, चाचाको नेम रामप्रसाद...!” म चुपो लागेर बसेँ ऊसँग प्रतिवाद गर्नु औचित्यहीन लाग्यो मलाई । यसपछि निकैबेरसम्म हामी चुपचाप बस्यौँ ।

युवतीले संवाद अगाडि बढाउन थाली–“हजुर किन तपाईँका जमानाको मान्छेहरूको विषयमा मैले केही भनीरहँदा टोटल्ली नर्भस जस्तो देखिनुहुन्छ ? के पुराना कुराहरू सबै चल्दै गरेको समयमा पनि उत्तिकै सान्दर्भिक हुन्छन् र ?” नबोलुँ भने युवती पुनः संवादमा फर्केकी छे, बोलँु भने ऊ एकदमै आग्रहपूर्ण कुरा बोल्दछे । मैले भनेँ–“हुनसक्छ मेरो जमानाको कुराहरू तिम्रो युगका लागि एकदमै अनफिट छन् । तर महत्वपूर्ण कुरा के हो भने तिम्रो युग तिम्लाई जति महत्वपूर्ण छ, मलाई मेरो जमाना उत्तिकै प्रिय छ । जमानाअनुसार केही सन्दर्भहरू फरक हुनु स्वभाविक हो तर पुराना सबै अभ्यासहरू नयाँ युगका लागि शतप्रतिशत अयोग्य कदाचित् हुँदैनन् । पुराना सिकाइहरूले अहिलेको पुस्तालाई धेरै सघाउ पु¥याएको छ । र सहयोग पु¥याउनु पर्छ । जस्तो मेरो नाम मेरा मातापिताले त्यतिखेरको समयका लागि सर्वाधिक उत्तम नाम ठानेर राखिदिनुभयो । उहाँहरूलाई मेरो नामाकरण गर्ने समयमा समेत मेरो भविष्यको चिन्ता थियो । मेरो नामले पुष्टि गर्दछ कि मेरा मातापिताहरू म सदा बुद्धिमानी भएको हेर्न चाहनुहुन्थ्यो । जस्तो तिम्रो हजुरबा–हजुरआमाले तिम्रो बाबा र काकाको नाम हिन्दु धर्मका सर्वपुज्य देवताहरू हरी र रामको स्मरणमा राखिदिएको हुनुपर्दछ । तर मलाई अचम्म लाग्यो कि तिम्रो नाम जेट्लिना कसरी सम्भव हुन गयो ?” युवती झस्केझैँ भावमा प्रस्तुत भई । अघिदेखिको उसको मुहारको चमक अलिकति कम हुन पुग्यो । लाजले पानी–पानी भई ठिटी । अबेरसम्म पनि उसले जवाफ नफर्काएपछि मलाई अप्ठ्यारो लाग्यो, दकस मान्दै मैले भनेँ–“अरे, तिमी किन चुपो लागेको ?” “लेट्स चेन्ज द टपिक, खाली झगडामात्र किन गर्ने ?” युवतीले अलि भावुक हुँदै भनी ।

“हुन्छ नि त, मलाई पनि झगडा गर्नु त मन छैन । यति लामो यात्रा मीठो कुराकानीले झन् छोटो भएको महशुस गर्नुको आनन्द पनि त लिनु छ ।” युवतीको च्यापू मुसार्दै मैले बोलेँ । युवती अझ बढी खुल्न थाली । र, मेरो प्रशंसामा केही शब्दहरु खर्ची–“यू न, हजुर फिफ्टी कटिसकेको भएपनि यू लुक्स लाइक यू आर इन थर्टिज...!” युवतीको प्रशंसाले पानी–पानी हुने पालो मेरो थियो । उसको प्रशंसा अलिकति बढी नै पो भयो कि ? मलाई दोहोरो संवाद गर्न असहज महशुस भयो । परन्तु, उसका लागि पनि प्रशंसाका केही शब्दहरु खर्च गर्न मैले आफ्नो कर्तव्य ठानेँ । किनकि तत्क्षण मैले याद गरेँ, मेरा पुराना साथी गणेशलालका कुरा– कि, ऊ भन्ने गथ्र्याे, ‘युवतीसँग नजिक हुन उनका सौन्दर्यका बारेमा भएनभएका बखान गर्नुपर्दछ ।’ बुढो तनभित्र युवक मन बेस्सरी उम्लेर आयो । आफुलाई सौन्दर्य विशेषज्ञ मान्दै, युवतीका सुन्दरताका बारेमा मैले भनेँ–“तिम्रो आँखा, नाक, केश र मुहार कुनै कुुरामा पनि मैले केही खोट भेटिनँ । तिमी साँच्चिकै सुन्दरी छौ ।” युवती लाडिएर बोली–“रियल्ली ? फ्लट गरेको त होइन नि ?” लगभग उसले आफ्नो शरीरको सबै भार मेरो काँधमा थमाइसकेकी थिई । मलाई केही अप्ठ्यारो लाग्यो । तर म केही बोलिनँ । बस माथि डाँडामा आइपुगेको थियो । झ्यालबाहिर मैले देखेँ, देउरालीको पाल्टेभीर, ३०/३२ वर्ष पहिले मैले देखेको भन्दा धेरै भिन्न भइसकेछ । एक हुल भेँडाका बथान बाटातिर झर्दै थिए । युवतीले भनी–“थापाजी, अब पैँतालिस मिनेटमा हामी गुर्जा पुग्छौँ हैन ? मेरो त फस्र्ट टाइम हो, सायद हर्बल स्टडिज नपढेको भए यहाँ आउने चान्सेज पनि हुन्थे’न, मेरो । हजुर त पहिला पनि आ’को है ?” युवतीले केही सम्झेझैँ गरेर भनी–“अनि हजुरले होटल बुक गर्नुभयो त ? छैन भने मसँगै बस्दा पनि हुन्छ । यो ठाउँ मेरो लागि नयाँ पनि हो । र हजुरसँग केही समय बस्न पाएँ भने मलाई पनि सजिलो हुने थियो ।” युवतीको प्रस्ताव अस्वीकार्य त होइन तर पनि उति स्वभाविक लागेन । मैले के भनूँ ? जवाफ पाइनँ । जेट्लिना मेरो मुहारमा एकनास हेरिरहेकी थिई । ऊ मेरो जवाफ चाहन्थी...।

बि.सं. २१०० (अंक ७)

2011-11-14T11:58:00.001+06:00

...युवती फेरि पनि उस्तै हतारोमा बसभित्र छिरी र हुर्रिदै सिटमा आएर बसी । हाम्रो यात्रा पुनः शुरु भयो । मुनाको ब्यावसायिक पशुपालन र माछापालनका बारेमा अलिकति भए पनि हामीले जानकारी पाएका थियौं । म जस्ता अघिल्ला पुस्ताका मानिसहरुलाई यस्ता ब्यावसायिक अभ्यासका बारेमा किन पनि थाहा हुनु आवश्यक छ भने ती दृश्यले हाम्रा पुस्ताका मानिसहरुका इमान्दार प्रयास र अविरल मेहनतका बारेमा धेरै कुराहरु स्पष्ट पार्ने काम गरेका छन । अहिलेका युवाहरुका जस्तो ‘बिन्दास’ जिन्दगी हामीले चाहेर पनि बिताउन पाएनौं । तर यसका बारेमा अहिलेका युवा पुस्ताले थाहा पाएर पनि बुझपचाएका हुन वा अज्ञात नै हुन उति गम्भिरतापुर्वक आफूलाई प्रस्तुत गर्दैनन् । त्यसकारण पनि युवतीसँगैको यात्रा उती रुचीकर लागिरहेको थिएन मलाई, अझ झन ऊ बस्ने र बस अगाडि बढ्ने काम एकैपटक भएपछि ऊ मेरै काखमा घोप्टिन आइपुग्दा पारो नतात्ने कुरै भएन, सम्हालिन खोज्दा खोज्दै मुख खोलीहालेँ – “हत्तेरि के गरेको यस्तो ?” उसलाई खासै ग्लानीबोध भएन । उसले सोची सायद, त्यो उसको भूल थिएन । शिघ्र आवेगमा आएपनि उसको ढेपाइले मेरो शरीरभरि अस्वभाविक तरंगहरु सञ्चार गरिदियो । ऊसँगको स्पर्शका कारण मैले थुप्रैकुराको अनुभूत गरिरहँदा उसले भने केहि कुराको भेउ पाइन । मलाई भन्दा बेशी बियरको नशा उसमा चढिसकेको थियो । मैले तीनवटा बट्टा लिदाँसम्म उसले कति बट्टा लिइसकेकी थिई त्यसको हिसाब थिएन मसँग । त्यसकारण पनि अलिकति मदहोश थिई ऊ । लागेको थियो, अब ऊ शान्तपूर्वक आफ्नै आशनमा निदाउनेछे, तर उसले संवादलाई पूर्ववतः जोड्दै भनी – “थापाजी, ड्रिङ्क्सको मात कत्तिको चढेको छ त नी ? मूडमा उती देखिनुहुन्न !”
“हा..हा..” मैले हासेँरै टारिदिएँ उसको कुरा । ऊ पनि थोरै खुलेर हाँसी । एकदम मादक हाँसो ! ऊ यसरी मादकतापूर्वक हाँस्दा उसको सुन्दरता अझ अरु घनिभूत भएको पाएँ मैले । ऊ र म एकसाथ हाँस्दा हाम्रा वरिपरीका मान्छेहरुका ‘चोर आँखाहरु’ हामीतिर बढ्ता सोझिएको देखेपछि, मेरो हाँसो ठप्पै भयो ! युवतीले केहि लामो समयसम्म हाँसी । सायद, हाँस्दा हाँस्दै बिचैमा रोक्नु सहज लागेन उसलाई । मलाई भने उसको हाँसो बढी नै अस्वभाविक लाग्न थाल्यो, यसकारण पनि मैले उसको मादकताले भरिपूर्ण हाँसोलाई विचैमा रोकेर प्रश्न गरेँ – “ए, साँच्ची...!” उसले आफ्नो अनवरत हाँसो विचैमा रोकी र थोरै मुस्कानसहित उसले भनी – “अँ भनन् ..!” अगाडिसम्म ‘हजुर, तपाइँ’ सम्बोधन गर्ने आफूभन्दा करिब आधा उमेरकी ठिटीले यसरी ‘तिमी’ को सम्बोधन गर्दा मलाई निकै असहज लाग्यो । अपरझट उसले मलाई आफ्नो समकालीनको ब्यवहार नगर्नू पर्ने हो, तर गरिहाली !
मलाई निकैबेरसम्म चुपचाप देखेपछि उसले भनी – “अँ ! तिमी के सोध्दै थियौ मलाई ? किन चुपो लागेर बसेको ?”
सहजतापूर्वक संवादलाई अगाडि बढाएँ मैले, “हेर न हामी बेनीदेखि यहाँसम्म दुई नजिकका सिटमा बसेर यात्रा गरेर आईपुग्यौं, तर पनि खुलेर हाम्रो परिचय हुन सकिरहेको छैन ! तिमीलाई सम्बोधन गर्न पनि अप्ठ्यारो लागिरहेछ, मलाई । म कसरी सम्बोधन गरुँ ? त्यसकारण, मलाई तिमीसँग परिचय गर्न मन लागिरहेछ । के छ यसमा तिम्रो राय ?” युवतीले एकछिन गम खाई । ऊ सामिप्यताका लागि परिचयलाई उति महत्व नदिदीँरहिछे । भनि, “हेर, ‘क्लोज रिलेशन’का लागि इन्ट्रडक्सन उती इम्पोर्टन्ट छैन ! बरु, यो त ब्यक्तिको ‘जेन्टल बिह्याभ’ मा डिपेन्ड हुने कुरा हो ।” मलाई लाग्यो, परिचय गर्न खोजिरहेको मलाई लोप्पा पो ख्वाई ठिटीले ! बियरको नशामा मस्त ठिटीको प्रतिउत्तरहरु केहि अरु दार्शनीक हुँदै गएका पो हुन की ? सोच्न बाँध्य भएँ म । उसले फेरि भनी – “यदि सामिप्यताका लागि इन्ट्रडक्सन नै इम्र्पोटन्ट हो भन्ने लागेको भए मैले तिमीलाई फोकटमा वियर पिलाउँथे हुँला ? एकदमै पिलाउँदैनथेँ ! तर मलाई तिमी अलिकती जेन्टल लाग्यो र स्मार्ट पनि । तिमी एकदमै ‘म्याच्योर्ड’ पनि देखिन्छौ, त्यसैले मैले तिमीसँग सामिप्यता गाँसे । त्योपनि, विथआउट इन्ट्रडक्सन !’ केटीले धाराप्रवाह यति कुरा भनिन्जेल पनि मेरो मुखबाट एक शब्द निक्लीन सकेन । मानौं कि चिनापर्ची र सम्बन्धका विषयमा उसका दार्शनीक बुझाईहरु अत्यन्तै घगडान छन । र, मेरा जवाफी तर्कहरु अती नै फितला । परन्तु, उसका एकपक्षिय बुझाइहरु मैले शिरोपर गर्नु जरुरी कुरा पनि थिएन, मैले प्रतिउत्तर दिएँ – “तिमी जे भन तर असल सम्बन्धका शुभारम्भ परिचयबाटै हुने गर्दछन् । तिम्रा आफ्ना बुझाईहरु हुन्छन्, अरुका पनि तिम्रा जस्तै फरक मान्यताहरु हुनसक्ने सम्भावनालाई तिमी नकार्न सक्दिन्यौ पक्कै । मेरो विश्वास के हो भने परिचयविनाका सम्बन्धहरु भ्रामक हुन्छन । ती विश्वसनीय हुँदैन । त्यसैले, म चाहन्छु, हामी दुईको परिचय होओस् । र, यसले हामी दुईबीचको सामिप्यतालाई अझ धेरै नजिक बनाओस् ।” युवती पहिले भन्दा बढि ‘कन्भिन्स’ देखिई । तथापि मेरो कुरामा ऊ शतप्रतिशत ढुक्क भने हुनै चाहिनँ, भनी – “हेर, इन्ट्रडक्सनबाट हुने सम्बन्धहरुमा ‘इन्टरफेर’ हुने म्याक्सीमम चान्सेस हुन्छ, र ती सम्बन्धहरु छिट्टै स्खलित हुन पुग्छन । तैपनि, आफ्नो परिचय दिने कुरामा म यति धेरै कन्जुस्याइँ पनि किन गरुँ ? सो...” लामो श्वास तान्दै युवतीले भनी – “...मेरो नाम जेट्लिना, पोखरा युनिभर्सटीबाट ‘हर्वल स्टडिज’ मा मास्टर्स गर्दैछु । र, अहिले इन्टर्नसिपका लागि ‘गुर्जा हर्बल कम्पनी’ मा जादैँ छु ।” मादकताले लत्पतिएको बोलीमा उसले भनी – “साँच्ची मैले त बिर्सेको, आई एम ट्वेन्टी सिक्स एअर्स योङ्ग गल्र्स !” आफ्ना बारेमा यतिकुरा बताइसके पछि उसले भनी – “अनि तिम्रो नी....?”
मेरो आफ्नो परिचय दिनुपूर्व उसलाई आग्रह गरेँ मैले, –“ताकममा किनेको लन्च छ मसँग । पहिला त्यो खाऔं अनी म मेरो परिचय दिउँला नी हुन्न ?” जेट्लिना मैले भने जस्तै गर्न तयार भई । बस लम्सुङ बजारमा आइपुगेको थियो, दरखोलाको किनारैकिनार एकनाशको गतिमा अगाडि बढिरहेको । झण्डै एकसय मिटर माथिको चौरमा केहि पर्यटकहरुको टेन्ट देखिन्थ्यो – ढोरपाटन जान हिडेका उनीहरु । अलिपर लोक्ता कागजको उद्योगमा कागज खरिदको ‘बिड’ का लागि ब्यापारीहरु थुप्रिएका देखिन्थे । ती सबै दृश्यलाई पछाडि पादै हामी सवार बस अगाडि बढ्यो । मैले लन्च प्याकेट खोलेँ । र, दुवैजनाले एकसाथ एउटै प्याकबाट खान थाल्यौ, एउटै चम्चाले ....।

बि.सं.२१००(अंक ६)

2011-11-09T14:25:00.000+06:00

... मैले यात्रा गरिरहेको जस्तो गाढा निलो रंगमा अङ्ग्रेजी बर्णमालाको ‘टि’ अक्षर लेखिएको बसमा यात्रा गर्दा हुने सबभन्दा महत्वपूर्ण फाइदा भनेको गन्तब्यमा नपुगिन्जेल यात्राका क्रममा पर्ने ऐतिहासिक तथा पर्यटकीय क्षेत्रहरुको पनि आनन्दपूर्वक दृश्यावलोकन एवं भ्रमण गर्न पाइनु रहेछ भन्ने यो यात्राका क्रममा मैले अनुभूत गर्न पाएँ । २० मिनेट पहिले ताकममा आधा घण्टासम्म रोकिएको बस फेरि मुनाको पल्लोपट्टिको यस पाल्टेभिरमा आएर रोकिएको थियो । यसरी विभिन्न महत्वपूर्ण र दर्शनीय ठाउँहरुमा बस पटक पटक रोकिदा यात्राको अवधी अलिकति लम्बिन पुग्दो रहेछ ।

त्यो पाल्टेभिर ३२\३३ वर्ष पहिले जागिरका क्रममा म आउनुभन्दा निकै भिन्न देखियो । उहिले यहाँ बारीका स–साना चोक्टाहरु थिए, अहिले त्यस्तो देखिएन । बारीका धेरैजसो पाटाहरु आकर्षक तरिकाले सम्माइएका थिए । प्राकृतिक सौन्दर्यतामा मानवीय सीपको उच्चतम प्रयोग जस्तो लाग्यो, मलाई । वरपरको मनमोहक दृश्यले युवती खुबै सम्मोहित भई – “ओ माइ गड, कस्तो ब्युटिफूल नेचर !” स्थानीय जातको बाख्रीको सानो पाठी उफ्रिदै उसको नजिकै आइपुग्यो, बडो मायापूर्वक युवतीले सेतो पाठीलाई च्याप्पै समाती । स्त्री उत्तेजनाको लालित्य बोली मेरो कानमा ठोक्कियो – “आहाँ नि ! क्युटी क्युटी पाठी !”

यहाँ रोकिएको बस अब २० मिनेट सम्म कतै डेग नचल्ने जानकारी गराउँदै बस चालकले यात्रुहरुलाई आग्रह गर्यो – “ब्यावसायिक पशुपालन र माछा पालनका बारेमा यथेष्ट जानकारी यहाँहरुले लिन सक्नुहुनेछ । हामीहरु अबको बीस मिनेट सम्मका लागि यहि रहनेछौं ।” हामी सँगसँगै हिडिरहेको एउटा परिपक्व उमेरको जस्तो देखिने मानिसले मुख खोल्यो – “एउटै कुरा कति दोहोर्‍याइरहेको होला ? अघि भर्खर बसभित्र भनेको कुरा फेरि किन भन्नुपरेको होला ?” युवतीलाई उसको कुरा सायद चित्त बुझेनछ, ऊतिर कर्के आँखाले हेर्दै, मसँग गुनासो पोखी – “ईः तपाइँका पालाका मान्छेहरुलाई किन अरुको बारेमा बढी चासो होला ? बिचरा ! चालकले त आफ्नो ड्युटी गर्नुपर्यो नी, नत्र उसलाई आफ्नो कम्पनीमा गार्हो पर्न सक्छ नी । उसले आफ्नो काम गरिरहँदा पनि के को गुनासो होला त्यो बुढा मान्छेको ?” घरि घरि ऊ मेरो युवावयको कालखण्डलाई निकै सराप्दै थिई । उसको यो ब्यहोरा मलाई चाँहि सहिनसक्नुको भैरहेको थियो । परन्तु, बच्चाले जस्तो हरेक कुरामा शिघ्र प्रतिक्रिया ब्यक्त गर्न मलाई उति शोभनीय लागेन । तसर्थः यस्तो बेलामा मैले कि त चुपचाप उसकै कुरा सुनिरहन उचीत ठान्थेँ नभए कुराकानीको प्रसंगलाई एकदमै भिन्न विषयतर्फ मोडिदिन्थेँ । यी दुई उपाय नै मलाई अत्यन्तै उचीत लाग्यो । र, मैले उसै गरेँ ।

स्थानीय जातका कुखुराका राते भालेहरु हामी हिडिँरहेको बाटो भन्दा ६०–७० मिटर परको दुरीमा आफ्ना तीखा चुच्चाले भुँइमा किरा टिपिरहेका देखिन्थे । कुन चट एउटा बदमासले उनीहरुतिर सानो ढुङ्गा हुर्याइदिएछ । ‘क्वाँएक.. क्वाँएक’ गर्दै दर्जन बढी भालेहरु खोरतिर कुलेलम ठोके । युवतीलाई यो घटनाले नछुने कुरै भएन, ढुंगा हान्ने बदमासको रिस मलाई पो पोख्न थाली – “धत ! फेरि कुन पात्तेको बुढोले ती ‘हेल्पलेस’ कुखुराहरुतिर ढुंगा खुर्‍यायो ! कस्तो ‘ननसेन्स’ हँ यी पहिलेका मान्छेहरु ? आफ्नै ‘गभर्नमेन्ट’ ले इश्यु गरेको कानुन नमान्ने ?” खासमा उसले ४ वर्ष पहिले नेपाल सरकारले पशुपंक्षीको अधिकार सम्बन्धी पारित गरेको कानुनी ब्यवस्थालाई स्मरण गर्दै यस्तो भनिरहेकी थिई । उसका कुरा तर्कसंगत थिए । र, केहि हदसम्म म पनि सहमत थिएँ । तर पटक पटक ऊ मेरा उमेरका मान्छेहरु एकदमै विवेकहीन र धूर्त भएको आग्रहपूर्ण तर्क मलाई कत्ति मन परिरहेको थिएन । म यस्तो मौका खोजिरहेको थिएँ ताकि मेरा उमेरका मान्छेहरुप्रतिको उसको आग्रह र भ्रमपूर्ण सोचाइलाई दूर गर्न सकुँ । यस्तैमा हामीले एउटा पाको आवाज सुन्यौं – “बाबु, यसरी पशुपंक्षीलाई दुव्र्यवहार गरिनुहुन्न । पुलिस अंकलले फेरि लग्छन नी फेरि ! अब यस्तो नगर्नू हैं ।” मेरो उमेरको एउटा भद्र ब्यक्ति ६\७ वर्षको फूच्चे केटाको दुवै हातमा समातेर सम्झाइरहेको देखेपछि, कर्के आँखाले युवतीलाई हेर्ने पालो मेरो थियो । हेरेँ । उसको शीर लाजले नत भयो । केहिबेर ऊ निकै शान्त देखिई । म अत्यन्तै शालिनतापूर्वक प्रस्तुत भए – “हेर नानु ! तिमीले सोचेजस्तो हामी पहिलेका मान्छेहरु त्यति बिघ्न असभ्य, संस्कारहिन र अशिक्षित छैनौं । एका दुई मानिसहरुको त्रुटीजन्य क्रियाकलापहरुलाई हेरेर तिमीले सिंगो पुस्तालाई अशिक्षित, बेकामे र घामड छन\हुन्छन भनेर ठोकुवा गर्न मिल्दैन । दुई चार जना ब्यक्तिहरुको खराब नियतलाई हेरेर एउटा सिंगो पुस्ताको गलत मूल्याङ्कन गर्नु तिमीजस्तो शिक्षित युवतीलाई सुहाउने कुरा हैन । विकृती, विसंगती र संस्कारहिन कार्यकलाप गर्ने एकादुई ब्यक्तिहरु जुनसुकै पुस्तामा पनि हुन्छन । अहिले पनि छन । श्रम गर्न अल्छी मानेर सरकारको बेरोजगार भत्ता मात्र खाएर बस्ने भुसतिघ्रेहरुलाई हेरेर यदि मैले तिम्रो सिंगो पुस्तालाई ‘अल्छी र कामचोरहरुको पुस्ता’ भनेर विश्लेषण गरेँ भने के मेरो विश्लेषणलाई तिमी अत्यन्तै उपयुक्त विवेचना ठान्न सक्छ्यौ त ? पक्कै पनि सक्दिनौ !” यति भन्दै गर्दा म विश्वस्त भएँ, अब युवतीले आग्रहपूर्ण कुरा बोल्दिने । हुनपनि उप्रान्त ऊ अलिकति तार्किक र गम्भीरतापूर्वक प्रस्तुत हुन थाली ।

प्रान्तमै ब्यावसायिक पशुपालन र माछापालनका लागि अत्यन्तै प्रसिद्द ठाउँको अवलोकन गर्ने अवसर प्राप्त गर्दा पनि हामीले आवश्यक ध्यान दिन नसकिरहेको महशुस भैरहेको थियो, मलाई । हुन पनि युवतीसँगका मेरा संवादका धेरैजसो विषयहरु पुस्तान्तरणका विषयमा मात्रै केन्द्रित हुन पुगेँ । मानौं कि म समाजशास्त्रको ‘अतिथि प्राध्यापक’ हुँ । र, यसविषयमा मलाई थुप्रै कलेजहरुमा प्राध्यापन गराउनु पर्दछ । मनमा अनेकन कुरा खेलिरहेका बेला युवतीले आफ्नो क्यामेरा मतिर तेर्साउँदै आग्रह गरी – “थापाजी, एउटा ‘पिक’ लिइदिनु न !” वल्टाई पल्टाई गरि हेरेँ, क्यामेरा ‘स्वीच अन’ गर्न आएन मलाई ! क्यामेराको ‘स्वीच अन’ गर्ने बटन खोज्न भगिरथ प्रयास गरिरहेको मलाई, अगाडि देखि नै तस्बीर खिच्ने पोजमा उभ्भिरहेकी युवतीले फिक्का हाँसो हाँस्दै भनि – ‘लेन्समा हेर्नू न !’ पछि थाहा लाग्यो, तस्बिर खिच्ने मान्छेले लेन्समा आँखा पुर्याएपछि क्यामेरा ‘अटोमेटिक अन’ हुँदोरै’छ !

‘क्लिक .. क्लिक..’ उसका दश–बार्‍ह थान तस्बीर खिचिदिएँ, मैले । दश–बार्‍ह थान तस्बिरका लागि उसले उति नै पोजहरु दिई । “नक्कली केटी !” मनमन भनेँ । बस चालकले सबै यात्रुलाई एक कठ्ठा गर्न शुरु गर्‍यो । युवती मलाई १५ रुपैयाँको सिक्का माग्दै थिई – “ट्वाइलेट जानुपर्‍यो !” “लौ, चाहिए जति लिऊ !” मैले जिस्किदै ४–५ वटा सिक्का उसको हातमा राखिदिएँ । युवतीले विना सङ्कोच सबै सिक्का स्वीकार गरी । र, हतार हतार ट्वाइलेट तिर गई ....।

(यसका बाँकी अंकहरु यहाँ पढ्नुहोला)

बि.सं. २१०० (अंक ५)

2011-10-23T06:00:00.000+06:00

...“तपाइँ यो भन्दा पहिले पनि यहाँ आउनु भएको थियो ?” झ्यालबाहिरका मनोरम दृश्य एकटकले हेरिरहेको मलाई झस्काउँदै उसले प्रश्न गरी ।
“अँ आ’को थिएँ, लगभग ७–८ पटक म यहाँ आइसकेको छु । जागिरको शिलशिलामा ३२/३३ वर्ष पहिले यो भेगतिर म आइराख्नु पथ्र्यो ।” बोल्दै गर्दा अलिकति नोस्टाल्जीक हुन पुगेँ – “दरबाङ बजारसम्म कच्ची सडक थियो । साढे दुई घण्टा लाग्थ्यो, माइक्रो बसमा चढेर आउँदा ।”
“माइक्रो बस ? के भन्या नि त्यस्तो ?” युवतीले माइक्रो बस भनेको थाहा पाइने सायद । प्रतिप्रश्न गरी ।
“अँ, माइक्रो बस !” झर्को नमानी, उसका हरेक सवालका जवाफहरु दिनु मैले मेरो आफ्नो दायित्व सम्झिएँ । कारण, उसले यात्राको मेरो एकाकीपनलाई थोरै भएपनि दूर गर्न सघाउ पुर्याउँदै थिई । अझ उसले ड्रिङ्क्स सौजन्य गरेको गुण पनि फर्काउनु थियो मलाई । उसलाई माइक्रोबसका बारेमा बुझाउन थालेँ – “हाम्रो पालामा एउटा सानो बस हुन्थ्यो । त्यसको क्षमता त्यस्तै १७/१८ जना यात्रुको हुन्थ्यो । र, माइक्रो बस ब्यवसायी समिति मार्फत यस्ता बसहरु सडकमा गुड्ने गर्थे । पूरापुर ३५ देखि ४५ यात्रुहरु बोकेर धूलो उडाउँदै गुड्थे ती गाडी कच्ची सडकमा । हो, म पनि अन्य यात्रुहरु जस्तै तीनै गाडीमा यात्रा गर्ने गर्थे उ बेला । उफार्दै–उफार्दै तीनले ल्याइपुर्‍याउँथे गन्तब्यमा, यात्रुले सोचेको भन्दा एकाध घण्टा ढिलो गरी ।”
उसलाई मेरा पुराना अनुभवहरु निकै नै चाख लागेको हुनुपर्छ सायद । केहि कुरा बताइनसक्दै प्रश्न गरिहाल्थी – “गाडीले त्यसरी उफार्दा पनि तँपाइहरु चुपचाप बस्नुहुन्थ्यो ? ड्राइभरलाई बिस्तारै ड्राइभ गर्न लगाउनुहुन्नथ्यो र ?”
“अँ, मान्थे तिम्रा बाजेहरु ?” भनुँ कि जस्तो लागेको थिएँ, तर आफूलाई भद्रतापूर्वक नै प्रस्तुत गरेँ – “तिमीलाई तिम्रा बाबाआमाले पूराना कुराहरु सुनाउनु हुँदैन र ? सबै कुरा मबाटै थाहा पाउन खोजीरा’छौ त !” म जिज्ञासा राख्दै भनेँ । मसिनो आवाजमा हाँसो पनि छुट्यो, मेरो ।
“ठिकै छ नी त, हजुरलाई झर्को लाग्या छ भने कुरा नगर्नु न त !” उसले झर्किदै बोली । र, आफ्नो बसाइको स्थितीमा परिवर्तन गरी ।
झ्यालतिर ढेपिन पुगी । उसको मनमा चोट पुर्‍याएकोमा मलाई पछुतो लाग्यो । उसलाई नरिसाउन आग्रह गर्नु पर्‍यो मैले – “मेरो थोरै जिस्किने बानी छ, अन्यथा नलिउँ ल !”
“म पनि कहाँ साँच्चीको रिसाएकी हुँ र ? तपाइँलार्इ आफ्नो गल्तीको महशुस गर्ने समय दिएको मात्र !” मादक मुस्कान सहित युवती पूर्ववत आसनमा फर्की । केहिबेर अगाडि टुक्रेको हाम्रो संवादलाई फेरि शुरु गरी – “हजुरहरु बसभित्र उफ्रिदै उफ्रिदै यात्रा गर्नुहुन्थ्यो उसोभए है ? खुरुक्कन त्यस्ता गाडीबाट उत्रेर अर्को समयको गाडी चढ्ने काम किन गर्नुहुन्नथ्यो तपाइँहरु ?”
“भयो अब ? बिचरा हिजोको फुल आजको चल्लालाई के थाहा ? हाम्रो जमानामा के हुन्थ्यो ? कस्तो थियो ? अहिलो पो उसलाई यहाँ दुई बित्ते चोसो निकालेर भन्नू सजिलो छ नी – खुरुक्कन त्यस्ता गाडीबाट उत्रेर अर्को समयको गाडी चढ्ने काम किन गर्नुहुन्नथ्यो तपाइँहरु ?” मनमनै अचम्मको रिस उठ्यो मलाई । तथापि बाहिर पोखीहाल्नु शोभनीय लागेन । उसको शिघ्र तात्तिने बानीले मेरो सातो काढेको भएर हुनपर्छ, मेरो । अत्यन्तै शान्त र विनम्रतापूर्वक जवाफ फर्काउनुको विकल्प देखिनँ मैले, –“के गर्नु नानु ? तिम्रो जमाना र हाम्रो जमानामा धेरै भिन्नता छन । अहिले पो तिमीहामी यात्राका बेलामा सवारी चालक र कर्मचारीको व्यवाहार मन परेन भने उजुरी गर्न सक्छौं, त्यो पनि प्रमाणसहितको इमेल लेखेर वा एमएमएस पठाएर । उहिले त्यस्तो कहाँ हुनु ? पहिलो कुरो त सवारी साधनहरु समयमा पनि छुट्ने गर्दैनथेँ । शुरुमा सवारीमा पुग्ने यात्रुले उक्त सवारी यात्रुले खचाखच नभैन्जेल पर्खनु पथ्र्यो, एक घण्टा, दुई घण्टा अझ कहिलेकाही एउटा सिंगो बिहान । करिब पाँच घण्टा ! दोश्रो कुरो यात्रु भनेपछि जेजस्तो भएपनि यात्रा गर्नु हाम्रो विबशता हुन पुग्थ्यो !” मैले प्रस्टैसँग देखेँ ऊ मेरा कुरा सुनेर वाल्ल परी । बेलाबखत जिब्रो पनि टोकेकी थिई । विश्वास पो लागेन कि सायद मेरा भोगाइहरु । वा, दया जागेर पो होकी सानो स्वरमा उसले भनि – “त्यस्तो है ? च्वँ च्वँ म त्यतिखेर जन्मेको भए त ? माइ लर्ड म कल्पना पनि गर्न सक्तिनँ, जीवनका मेरा प्रत्येक पलहरु कति धेरे पीडा र अभावबाट गुज्रेका हुँदा हुन ?!” पच्चीस कट्दै गरेकी युवतीले आफ्नो युवावयमै थुप्रै सुविधाहरु भोग गर्न पाउँदा निकै गर्वका साथ आफूलाई प्रस्तुत गरिरहेकी थिई । उसको दिमागमा हाम्रा पालामा केही विकास नै नभएको असत्य भ्रम खाँदिएर रहेकोमा शंका नगर्ने आधार पाइँन मैले ।
हाम्रा संवादहरू एक छोरामान्छे र छोरीमान्छे भेट हुँदा हुने चल्तीका वातचित भन्दा अलिकति फरक प्रकृतीले विकास हुँदै गए । कतिखेर झ्यालबाहिर हुत्तिन्थे हाम्रा नजर र एकाग्रता त कतिखेर ती मेरा र उसका पालाका कुराहरूमा आएर अड्किरहेका हुन्थे । तर संबाद यसरी नै अगाडि बढ्दै गए ।
बस फेरि एकपटक रोकियो । केहि समय पहिले परबाट देखिएको यो डाँडामा आएर बस रोकिएको थियो । यात्रुहरू बसबाट बाहिर ओर्लने क्रम शुरू हुन लाग्यो । मैले मेरो क्यामेरा झिकेँ । ऊ पनि मेरो पिछा लागी । उसले बियरका दुर्इवटा बट्टा बोकेर ल्याएकी थिर्इ । बसबाट ओर्लेपछि हामी सँगसँगै भयौं । हामीभन्दा केहि परको दुरीमा सेता रंगका एक हुल बाख्राका छाउराहरू माथितिर दगुर्दै थिए ..।

(यसका पुराना अंकहरू यहाँ संकलित गरिएको छ ।)

बि.सं. २१०० (चौथो भाग)

2011-10-16T00:30:00.000+06:00

...युवतीले मलाई वियरको एक बट्टा दिई र बडो विनम्रतापूर्वक पिउनका लागि आग्रह गरी । उसले दिएको वियर मैले सहजतापूर्वक स्वीकार गर्न सकिनँ । म वियर नपिउने भद्र ब्यक्ति त होइन तर घाम नडुब्दै पिउने बानी पारेको छैन मैले । पिउनका लागि खासमा मलाई सप्ताहन्तका तीन रात र दुई दिन अत्यन्तै उपयुक्त समय हुन जस्तो लाग्दछ । तर उसले ज्यादै कर गरेपछि उसले माया गरी दिएको मीठो उपहार मैले स्वीकार नगरी रहन सकिनँ । बियर चीसै थियो । म तीन छक परेँ – उसले आफ्नो झोलाबाट भर्खर झिकेर दिएको वियर कसरी चिसै रहन सम्भव भयो ? वियरको एक चुस्की लिएपछि मैले आफ्नो जिज्ञासा राख्दै सोधेँ – ‘हैन, यो तिमीले आफ्नो झोलाबाट भर्खर मात्र झिकेर दिएको वियर यतिविघ्न चीसो कसरी सम्भव भयो ?’
‘उ त्यहाँ देख्नुभएन फ्रिज ? त्यहीँबाट लिएको नि !’ चालकको ठीक पछाडिपट्टिको खालीभागमा देखाउँदै उसले बताई । त्यहाँ चारजना अन्य यात्रुहरु पनि लाममा थिए । सायद ती मध्ये धेरैको रोजाई वियर नै हुनुपर्छ । चीसो वियर ।
केही मिनेट पहिले शिबाङक्रसमा भएको दुर्घटनाका विषयमा अलिकति आक्रोशित हुँदै उसले भनी – ‘पक्कैपनि त्यो बसको ड्राइभर हजुरहरुको पालाको हुनुपर्छ । त्यस्तै १०–१२ दिन ड्राइभिङ इन्सिटच्युटमा गएर ड्राइभिङ सिकेको । अलिकति रकम खर्च गर्नेहरुका लागि त त्यतिखेर ड्राइभिङ लाइसेन्स घरमा नै ल्याइदिन्थे रे नी ? हो थापाजी ?’ उसले उप्काएको कुरो शतप्रतिशत असत्य त थिएन तर हाम्रा पालामा उसले सोचेजति त्यतिविघ्न विसङ्गती थिए जस्तो त मलाई लाग्दैन । मैले थोरै असहमति जनाएँ –‘तिम्ले भनेको कुरो सो¥है आना गलत त छैन तर त्यति धेरै विसङ्गतीहरु पनि थिएनन्, जति तिमीले सुनेकी छ्यौ । केही मानिसहरु थिए होला जो आफ्नो क्षमतामा भन्दा बढ्ता आफूसँग भएको पैसामा गर्थे होला । र, सवारी चालक अनुमती पत्र केही रकम तिरेर किन्ने दुस्साहस गरे । तर तिमीलाई थाहा नहुन सक्दछ, मैले सवारी चालक अनुमती पत्र लिने परीक्षा चौथो पटकको प्रयासमा उतीर्ण गरेको थिएँ ।’
ऊ अलिकति शान्त र चुपचाप देखिई । उसको असन्तुष्टी र प्रिज्यूडिस केही कम भएको जस्तो देखियो ।
‘खै ! त्यो बट्टा दिनुस, मसँग अर्को पनि छ ।’ वियरको अर्को बट्टा दिन खोज्दै उसले भनी ।
‘यो बट्टा अझै रित्तिसकेको छैन । यसमा दुई घुट्की जति छ होला ।’ मैले प्रतिउत्तर दिएँ ।
मप्रति दया गर्दै उसले भनी –‘तपाइँ पूराना मान्छेहरु अलिकति कन्जुस हो कि जस्तो लाग्दछ मलाई । नत्र त त्यो दुई घुट्की रित्याउन्जेल किन पर्खी रहनुहुन्थ्यो हजुर ? अन्तिमका थोपाहरु किन पिउनु प¥यो ? जबकी हामीसँग प्रशस्तै वियर उपलब्ध छ !’ त्यतिन्जेलसम्म उसले मेरो हातमा बियरको दोश्रो बट्टा थमाइसकेकी थिई । उसले मप्रति देखाएको सदाशयताका लागि ‘धन्यवाद’ बाहेक अरु केही पनि भनिनँ । तर म र मेरा पालाका मान्छेहरुप्रति उसमा रहेको गलत बुझाई चाँहि मलाई पटक्क मन परिरहेको थिएन ।
एकैछिनलाई हाम्रो वार्तालापले विश्राम लियो । आफ्ना गुलावी ओठले वियरको बट्टा च्यापेर ऊसले वियर पिउँदै गरेको दृश्य कुत्कुती लगाउने खालको थियो । ऊ आरामपूर्वक वियरको स्वाद आनन्दसाथ लिइरहेकी थिई । उसको सौजन्यमा उपलब्ध वियर पिउन मलाई पनि आनन्दै लागेको थियो । बाहिर चीसो साँठ चलिरहेको जस्तो लाग्यो, मलाई । किनकी, झ्यालको शिसामा स्पर्श गर्दा मैले ठन्डा महशुस गर्न पुगेँ । युवतीले मलाई अलिकति बेचैन भएको महशुस गरिछ सायद, प्रश्न गरी – ‘हजुरलाई असहज भएको हो, थापाजी ? अगाडि देखि नै निकै चलमलाउनु भएको छ !’ मैले उसको कुरालाई उती गम्भीरतापूर्वक लिइँन तर जबाफ फर्काएँ – ‘त्यस्तो खास केही भएको छैन । यस अघि, घाम डुब्नु अगाडि मैले कहिल्यै वियर पिएको थिइँन । त्यसैले, अलिकति असहज भएको जस्तो मात्र लागेको हो । हल्का टाउको दुख्ला जस्तो पनि भएको छ ।’
‘सरी, थापाजी । आइ एम एक्स्ट्रेम्ली सरी ! मैले गर्दा हजुरलाई अनइजी फिल भयो !’ आफूले अक्षम्य अपराध गरेको जस्तै गरी ऊ निकै भावुक भएर बोली ।
परिस्थितीलाई अलिकति सामन्यीकरण गर्न खोज्दै मैले भनेँ – ‘हैन, त्यति सार्हो अनइजी फिल गरेको छैन, मैले । हल्का टाउको भारी भएको जस्तो मात्र लागेको हो ।’
ऊ केहि आश्वस्त देखिई । हामी पुनः पूर्ववत संवादमा फर्कियौं । झ्यालबाहिर केहि वर्षपहिले निर्माण सम्पन्न भएको दरखोला जलविधुत परियोजनाको ‘पावर हाउस’ देखियो । सेतो र पहेलो रङमा सजिएका भवनहरुको चमक भित्रैसम्म आइपुग्यो । माथि डाडाँमा केहि चौपायाहरुका बथान दगुरिरहेको देखियो । सायद गाईभैंसीको बथान हुनुपर्छ त्यो, हरियो पाल्टेभीरमा दगुरिरहेका ...।

सार्वजनिक यातायात, हामी र हाम्रो यात्रा

2011-10-13T20:36:00.000+06:00

यसरी सिन्की झैं कोचिन्छ यात्रुहरू । तस्बीर सहारा संसार डट कम

मलाई हाम्रा सार्वजनिक सवारीहरुमा यात्रा गर्न एकदमै मन लाग्दैन । तर विवश परिस्थितीका कारण सार्वजनिक सवारीहरुमा यात्रा नगर्नका लागि अर्को भरपर्दो र मितव्ययी विकल्प पनि मसँग छैन । त्यसैले, सार्वजनिक सवारीका लागि म त्यस्तो यात्रु हो – जसको हरेक यात्राको पहिलो र अन्तिम रोजाई नै कालो नम्बर प्लेट लपेटेका थोत्रा भारतीय गाडीहरु नै हुन । र, चुपचाप वर्षौदेखि म ती सवारीहरुका माध्यमले हजारौं माइलको दुरी यात्रा गर्दै आएको छु ।

काला प्लेटका गाडीहरुमा यात्रा गर्दा म सधैं निम्छरो र हेपिएको महशुस गर्दछु । मेरो आत्मसम्मान वा स्वाभिमानको एक अक्षरको पनि त्यहाँ कसैलाई मतलब हुँदैन । अरु त अरु म आफुले रकम तिरेर बसेको स्थानमा आफुले चाहेजसरी सहज र स्वतन्त्र तरिकाले बस्न समेत पाउँदिन । मैले धेरै पल्ट, धेरै ठाउँहरुमा ओहोरदोहोर गर्दा मसहित दुईजनाको स्थान भएको जिपहरुमा चढ्दा, सवारीका चालक तथा सहचालकले त्यो तीनजना अटाउने स्थान भएको जिकिर गरी थप एकजनालाई चढाएको देखेको छु । र, यस्तो गल्ती गर्ने सवारी चालक र उसका सहयोगीहरुलाई कारबाही गर्ने अख्तियारी पाएको निकायले समेत चुपचाप रमिता हेरेको तीतो सत्य सायद मैले यहाँ उप्काइराख्नु जरुरी छ जस्तो मलाई लाग्दैन । सार्वजनिक यातायातका सवारी खासगरी बागलुङ – बेनी, बेनी–मालढुङ्गा र बेनी–जोमसोम वा अन्य ग्रामीण सडकहरुमा यात्रा गर्ने तमाम हजारौं यात्रुले यो देख्दै भोग्दै आएका छन् । हाम्रा क्षेत्रमा बढ्दै गएको सवारी दुर्घटनाको एक महत्वपूर्ण कारण सवारी साधनको क्षमता भन्दा बढी यात्रुहरु चढाउनु हो । तर पनि यो तथ्यलाई हृदयगंम नगरी सवारी मालिक र चालकहरुले उहि गल्ती बारम्बार दोहोर्‍याउँदै आएका छन ।

अर्को विर्सनै नहुने कुरो के पनि छ भने, सार्वजनिक सवारी साधनका चालक तथा सहचालकले सामान्य रुपमा बोलचाल गर्दा समेत प्रयोग गर्ने शब्दहरु अत्यन्तै तुच्छ र फोहोरी हुन्छन । उनीहरुले प्रयोग गर्ने शब्दहरु सभ्य र सुसंस्कृत वातावरणमा हुर्केको कुनैपनि ब्यक्तिसँग सहजतापूर्वक लिने साहस हुदैँन । ती यति घिनलाग्दो तरिकाले बोल्छन् कि यदि मेरो वशमा हुन्थ्यो भने, फाटेको जुत्ता चप्पल सिलाउँदा प्रयोग हुने धागोले म उनीहरुको तलमाथिको दुइवटै ओठलाई एकैठाउँमा ल्याएर सिलाइदिन्थेँ ! मीठो र सभ्य तरिकाले सञ्चार गर्न आखिर उनीहरु किन यति धेरै कन्जुस्याँइ गर्छन होला ? के उनीहरुलाई मानिसको शिष्टताको पहिलो परिचय उसको विनम्रता र सभ्य बोलीचालीमा हुन्छ भन्ने कुरो सिकाइँदैन ? यदि सिकाइदैन भने, उनीहरुले यससम्बन्धी प्रशिक्षण दिने जिम्मेवारी कसको हो ?

धौलागिरि भेगमा चल्ने छोटा वा लामा दुरीका अधिकांश सवारी साधनहरु अपेक्षित वा निश्चित गरिएको कुनै पनि समयमा छुददैनन । या त ती दशप्रन्ध मिनेट ढिला गर्छन वा यात्रुले सवारी खचाखच नभइन्जेल एक डेग पनि अगाडि सर्दैन । समयमै गन्तब्यमा पुग्नका लागि हामीले हाम्रा सार्वजनिक सवारीका साधनहरुमा विश्वास गर्न सक्ने १ प्रतिशत पनि आधार हामीसँग सुरक्षित छैनन । हाम्रा क्षेत्रमा गुड्ने कतिपय सार्वजनिक सवारी साधनका चालकहरुले गुड्नु भन्दा अगाडि सवारीमा यात्राका लागि कति इन्धन बाँकी छ भन्ने समेत ख्याल गर्दैनन् । टायरमा हावा कति छ ? इन्जीन ठीक छ÷छैन ? सवारीको सफाइ ? यी कुराहरुलाई उनीहरु कत्ति पनि महत्व दिदैनन् । उनीहरुलाई सिर्फ मतलब हुन्छ एउटै कुराको कि सवारीमा यात्रु खचाखच भएकी÷भएनन ? परिणामतः हामीले यात्रा गर्दै गर्दा थुप्रैपटक हामी सवार गाडीहरुको टायर पन्चर भएर, पट्टा भाँचिएर वा इन्धन सक्किएर सडकमै अलपत्र पर्नुपरेको छ । अरु त अरु कतिपय अभागीहरुले आफू सवार सवारी साधनको ब्रेक नलागेर (फेल भएर) ज्यान समेत गुमाउनु परेको छ ।

प्रतिष्ठा नै कमाउन नसकेका सार्वजनिक सवारी साधनका मालिक, चालक तथा सहचालकले यसपट्टी समयमै ध्यान दिनु आवश्यक छ । यो उनीहरुको मात्र प्रतिष्ठाको विषय हैन यसले हाम्रो खराब सार्वजनिक यातायातको नीतिलाई समेत प्रकाश पारेको छ । के हाम्रो सार्वजनिक यातायात ब्यवस्थापनमा सुधारको आवश्यकता छैन त ?

बि.सं. २१०० (तेस्रो भाग)

2011-10-02T05:30:00.000+06:00

पहिलो भाग पढ्न यहाँ थिच्नुस

दोश्रो भाग पढ्न यहाँ थिच्नुस

.... उपन्यासको मुख्य पात्र छ– राजेश । सायद उपन्यासकार थकालीले हाम्रा पालाका सुपरस्टार नायक राजेश हमालको नामलाई सम्मानपूर्वक आफ्नो सृजनामा स्थान दिनका लागि यस ‘राजेश’ पात्रको जन्म गराएको हुनुपर्दछ । मैले सानो अडकल काट्छु । किनकी, पाँच दशक भन्दा बढी नेपाली चलचित्रमा क्रियाशिल जीवन बिताएका तत्कालिन नायक हमालको नामलाई अहिलेका पुस्ता पनि उत्तिकै सम्मानपूर्वक लिने गर्दछन । झन ३ हप्ता पहिले रिलिज भएको उनी निर्देशित चलचित्र ‘शहरको एउटा बन्द कोठा’ एकै समयमा रिलिज भएको समकालीन बलिउड सिनेमा ‘मैं तुम्सें आगे’ को इन्डिया बाहेकको एशियाली कलेक्सनको बराबरी गरेपछि त हमालको व्यक्तित्व मिथक बन्न पुगेको छ । सम्मानित मदन पुरस्कार प्राप्त थकालीको यो उपन्यासको राजेश पात्र तीनै महानायकको नामबाट अत्याधिक प्रभावित हो वा होइन म अड्कल काट्नुको अलावा ठोकुवा नै चाँहि गर्न सक्दिन तर म विश्वस्त छु, उपन्यासको पात्र ‘राजेश’ जीवनप्रति उत्तिकै आशावादी चित्रित गरिएको छ, जति महानायक हमालले उतिबेला अभिनय गरेका कतिपय चलचित्रमा उनले भूमिका निर्वाह गरेको पात्र जीवनप्रति आशावादी हुन्थ्यो । उपन्यासका जति पानाहरु मैले पल्टाउँदै गएँ, त्यो भन्दा दोब्बर गतिमा उपन्यासभित्रका उप–कथाहरु उत्तिकै रोमाञ्चक हुँदै गएको भान हुन्छ । अहिले चलिरहेको समयभन्दा झण्डै ३५–४० वर्ष पहिलेको विद्यमान नेपाली परिवेशलाई थकालीले यो उपन्यासमा ज्युँकात्युँ उतार्ने कोशिस सर्‍हानीय लाग्यो ।

मैले ४० औं पृष्ठ पल्टाइसक्दा, उपन्यासको मुख्य पात्र ‘राजेश’ कामको खोजीमा ३५ वर्षे पहिले ओमान भासिएका मेरा एकजना छिमेकी दाई कृष्ण झैं स्वदेशमा रोजगारीको सम्भावना नदेखेर रोजगारीका लागि कतारमा जान खोज्दै हुन्छ । भर्खर जुँघाको रेखी बसेको राजेश, एस.एल.सी. परिक्षा प्रथम श्रेणीमा उत्तिर्ण गर्न सफल भएपनि आफ्नो उच्च शिक्षा पढ्ने धोको पूरा गर्ने कुनै विकल्प नदेख्दा एकदमै हतास मनस्थितीमा छ । बुढा भएका बाबाआमाहरुलाई सँगै रहेर हेरविचार गर्नुपर्ने बखतमा पनि आफू विदेशिनु पर्ने विवशताले ऊ बेस्सरी थिचिएको छ । उपन्यासमा वर्णित राजेशको कथा पढ्दै गर्दा म सवार बसको गति सुस्त हुन्छ । ‘हैन के भएछ ?’ मेरो मन चनाखो हुन्छ । पछि कुरा बुझ्दा थाहा लाग्यो, भएछ के भने – शिबाङ क्रसमा तीनतिरबाट आएर मिस्सिएका सडक सञ्जालमा धौलागिरि बेस क्याम्पको अवलोकन गराएर मुदिबाट आउँदै गरेको बसको चालकले आफ्नो बस उक्त क्रसबाट अगाडि बढाउन खोज्दै गर्दा उसको दिशातिरबाट आइरहेका सवारीहरु रोक्न बलिरहेको स्वचालित रातो ट्राफिक बत्ति उसले देखेनछ र स्वाट्टै आफ्नो बस क्रस गराउन पुगेछ ! परिणाम – हामीलाई ओभरटेक गरेर गइरहेको एउटा कारको बम्परको कुनामा त्यो बसले अलिकति छुन पुगेछ ! अब के चाहियो ? एकैक्षण अगाडिसम्म सडकमा कतै नदेखिएका ट्राफिकहरु ५ मिनेटमै घटनास्थलमा ! सडकभरी सवारी आगमनको सुपरिवेक्षणका लागि लुकाएर राखिएको क्यामेराले त्यो दृश्य कैद नगर्ने कुरै भएन ! बस चालक दिक्दार देखिन्थ्यो । ट्राफिक नियम उल्लघंन गरेकाले उसले ट्राफिकलाई झण्डै १५ हजार रुपैया जरिवाना ति¥यो । ट्राफिक प्रहरीले ल्याएको हाते मेशिनमा आफ्नो डिजिटल सवारी चालक अनुमति पत्र घोट्दै थियो । अब उसले यस्ता थप चार गल्ती गर्न पुगेमा उसलाई नेपालमा कहिल्यै पनि सवारी हाँक्न निषेध हुनेछ ! ‘बिचरा !’ मलाई उसको नचाहिँदो हतार देखेर दया जागेर आयो । सवारी अलिकति संयमित भएर चलाउन नजान्दा उसले बेकारमा ५ दिनको कमाइ झ्वाम पार्नु पर्‍यो !

केहिसमय पश्चातः बसले फेरि आफ्नो गति लिन थाल्यो । बल्ल मेरी आडकी युवतीले बस एकछिन रोकिएको कुरा चाल पाइछे, ल्वाङ्गको वासना मिसिएको अलिकति भिन्न स्वासको गन्ध मनेर फुस्फुसाउँदै बोली – के भा’को रै’छ चाचा ? मलाई यो पापा, चाचा भनेको उति मन पर्दैन । तथापि नझर्किन मैले उसलाई जवाफ फर्काएँ – “धौलागिरि बेस क्याम्पबाट आएको बसको चालकले रातो बत्ती देखेनछ अनि त जबरजस्ती अगाडि बढाउन खोज्दा हामी चढेको बसलाई भर्खर उछिनेर गएको एउटा कारको बम्परको कुनामा थोरै छुन पुगेछ !”

“ओ रियल्ली ? कस्तो झुर ड्राइभर हगी ? आँखा बन्द गरि चलाउँछ होला नी भेहिकल ! हैन त चाचा ?” अलिकति उत्तेजित बनी ऊ ।

“कहिलेकाही गल्ती त भै हाल्छ नी, आखिर मान्छे न हो ऊ पनि !” उसको उत्तेजनालाई सामान्यीकरण गर्न खोज्दै मैले मेरो जबाफ फर्काएँ । र, उसले वार्तापिच्छे ‘चाचा’ भनि सम्बोधन गरेको ब्यहोरा आफूलाई मन नपरेको बताउँदै भने – “यू न ? मलाई चाचा भनेको मन पर्दैन ! बरु अंकल... हैन हैन जस्ट थापाजी भन्दा पनि हुन्छ.. !”

युवतीले अलिकति लाज माने जस्तै गरी । र, आफ्नो हाते झोलाभित्र हात छिराएर केहि खोज्न शुरु गरी ...!

बि.सं. २१०० (दोश्रो भाग)

2011-09-24T23:17:00.002+06:00

पहिलो भाग पढ्न यहाँ थिच्नुहोस ।

प्रकाशको क्याफेबाट निस्के पछि मसँग अझै १० मिनेट जति बाँकी थियो । म उसै टहलिएर बसिरहेको थिएँ, मसँगै यात्रा गरिरहेकी युवती मनेरै उभ्भिन आइपुगी । ताकमसम्म आउँदा पनि चुपचाप रहेकी केटी के कुरा गर्न आई छेउमै ? सोधुँ कि भन्ने मनमन लागेको थियो । तर उसले कुरा शुरु गर्नुभन्दा पहिले मेरो मुखबाट एक शब्द पनि चुहिएन । म उभ्भेको ठाउँबाट केहि परको आराम कुर्सीमा आएर बसी । आफ्नो हाते ब्यागबाट बट्टाको बियर झिकी र पिउन थाली । हल्का तनावमा भए झैं देखिन्थी । बेफ्वाँक म उसको क्रियाकलापहरु किन निहालूँ ? मैले उतिरको सम्पूर्ण ध्यान हटाएर म उभ्भेको ठाउँबाट देखिने मनोरम दृश्यहरु हेर्नपट्टि लगाएँ ।
ताकमकोट र ताकम गाउँको बीचतिरको भागबाट लगिएको तीन लेनको लोभलाग्दो सडक छेऊबाट उभ्भिएर ताकम गाउँतिरको रौनक हेर्दा मन रोमाञ्चित नहुने कुरै भएन । मनमन अडकल काटे यो पहाडी सुन्दरतामा ठडिएको बस्तीलाई रातको समयमा यहि ठाउँबाट हेर्दा यहाँको रात्रीकालीन दृश्य झन कति लोभलाग्दो होला ? अहा ! उस्तै रमणीय पुछारमा बगिरहेको म्याग्दी खोला जस्तै रमणीय पारी मुदीको बस्तीछेउको कफीको बगान । जता हेर्यो उतैको दृश्य नै मन लोभ्याउने । यहाँको भ्रमण सिध्याएर घर फर्किएपछि यहाँको रमणीय दृश्यको बयान गर्दा सायद मेरी पत्नीले आफूलाई संसारकै अभागी मान्छे सम्झिनेछिन् । सुनेको थिएँ, यस ताकम नगरको बिछट्टैको सुन्दरताका कारण गुर्जा, मुदि, ढोरपाटन र धौलागिरि हिमालको आधारशिविर घुम्न जाने हजारौं स्वदेशी र विदेशी पर्यटकलाई यस नगरमा एक रात बिताउन करै लाग्छ रे ! हुनपनि यति बिघ्न सुन्दर ठाउँमा केहि पल बिताउन कसले गर्ने कन्जुस्याँइ ?
मेरो आँखा अगाडि, केहिबेरको कफी गफमा प्रकाशले सुनाएको स्नातकोत्तरसम्मको अध्यापन हुने क्याम्पसको पाँच तले भवनसहितको अन्य दुईतले आकर्षक भवनहरु भएको ठाउँ देखियो । युवायुवतीहरुको लर्को लामै देखेँ, मैले । त्यति धेरै बिधार्थीहरु सायद यस क्षेत्रतिर स्नातकोत्तर अध्यापन हुने यो एउटा मात्र क्याम्पस भएकाले हुनुपर्छ । बिधार्थीहरुको उपस्थिती बाक्लो देखिन्थ्यो । पर्यटकीय रुट भएकाले पछिल्लो समयमा यहाँ थुप्रै होटल, लज, रेष्टुँरा र पवहरु खुलेका रहेछन । क्याम्पस पढ्न आउने युवायुवतीहरुले यहाँका होटल, रेष्टुँरा र पवहरुमा आंशिक रुपमा भएपनि जागिर पाउने प्रशस्तै सम्भावना भएकाले उनीहरु यता आएको हुनुपर्छ । पहिले पहिले पो हामीहरुले जागिर पाउने सम्भावना पनि कम हुन्थ्यो, घरबाट अन्नपात ल्याएर डेराको कोठामा बसेर पढ्ने गर्थ्यौ । पढ्न जानु अगाडि कहाँ पढ्ने ? कसरी पढ्ने ? घर सल्लाह गरेर हिड्नुपर्थ्यो । तर अहिले अवस्था त्यस्तो रहेन । १२ कक्षाको पढाइ सिध्याएपछि, केटाकेटीहरुले आफ्नै सुर गर्दछन । कानुनले प्रदत्त गरेको हक भएका कारणले पनि हुनुपर्छ, अचेल मानिसहरु आफ्नो स्वतन्त्रताको हकको भरपुर उपयोग गर्न अति नै सचेत छन । आफ्ना छनौटका विषयमा निर्भिक भएर अगाडि बढ्नु अचेलका मानिसहरुको पहिचान हो । र, पछिल्ला केहि वर्ष अगाडिदेखि यो हाम्रो संस्कारको रुपमा पनि बिकाश हुँदै आएको छ ।
बस चालकले हामी अब गुर्जातिर जान लागेको जानकारी गराउँदै, सबै यात्रुलाई आ–आफ्नो स्थानमा गएर बस्न आग्रह गर्यो । बियरको पहिलो बट्टा टेबलमा पल्टेको थियो, सायद उसले दोश्रो बट्टाको अन्तिम घुट्को पिउँदै गरेको हुनुपर्छ, सिनित्तै पारेपछि हातको बट्टा पनि टेबलमै राखी । टेबलमा अगाडिदेखि पल्टेको बट्टाले आफूसित पल्टिन अर्को साथी पाइसकेको थियो । अब टेबलमा दुईवटा बट्टा भए । युवतीले आफ्नो मेकअप मिलाउन थाली । उसलाई त्यही छाडेर म बसभित्र छिरेँ । बस चालकले इन्जिन चालु गरिसकेको थियो । बसभित्र सबै यात्रु छिरिसकेका थिए, तर मेरो आडकी युवतीले केहि अबेर गरी । दुई बट्टा त बियर सिध्याएकी थिई उसले मेरै आँखा अगाडि । मैले देख्नुभन्दा पहिले पनि एकदुई बट्टा त अवश्य पिएकै हुनुपर्छ । चालक भन्दै थियो – प्यासेन्जर पनि गाडि हिड्ने बेलामा चर्पी खोज्न थाल्छन ! कस्तो औडाहा केटी होली ?
युवती हतारहतार सिटमा आएर बसेपछि मात्र बस गुडन थाल्यो । बियर ह्वास्सै गन्हायो । आफुले गर्दा मलाई असहज भएको थाहा पाएपछि उसले झोलाबाट ल्वाङ निकालेर चाप्न थाली । दुर्गन्ध अलिकति कम भएको महशुस गरेँ – मैले । बस आफ्नै रफ्तारमा गुडेको थियो । युवतीले आफ्नो आइपडबाट गीत सुन्न थाली । उसले बजाइरहेको गीत हेडसेटबाट मलाई पनि पुग्ने गरी बाहिर आइरहेको थियो । तल पुछारमा एउटा रेल छुट्ने तरखरमा थियो । मैले उपन्यासको ३३ औं पृष्ठमा आफ्नो आँखा दौडाउन थालेँ ।

(नब बिकल्प साप्ताहिकमा धाराबाहिक रूपमा प्रकाशित उपन्यासको दोश्रो खण्ड)

नयाँ नेपाल, हामी र हाम्रो धरातल

2011-09-14T18:46:00.000+06:00

भूगोल जस्तै सुन्दर हुनुपर्यो हाम्रो मन तस्बीरः गुगल खोज

हाम्रो स्तर, जीवनशैली अनि सोच र हामी बसिरहेको यस भूगोलको विकसित भनिएका देशका बासिन्दाहरुको स्तर, जीवनशैली र सोचमा रहेको भिन्नताको भेद खुट्याउनका लागि सबभन्दा पहिले हामीले उनीहरुका बारेमा थाहा पाउनु पर्ने हुन्छ । जब ती विकसित भनिएका मानिसहरुका आचरण र जीवनशैलीका बारेमा हामीले जानकारी पाउँछौ तब हामीले हामी बाँच्दै आइरहेको सामुदायिक दायराको संकुचनताको भेद थाहा पाउँदछौं । मिहिन पाराले हामीले हाम्रो सोच्ने स्तरका सम्बन्धमा जहिलेसम्म अध्ययन गर्न सक्दैनौं, त्यहिले सम्म हामीले आफ्नै स्तरका बारेमा जानकारी हासिल गर्न सक्दैनौं । तसर्थः कम्तिमा पनि हाम्रो पुस्ताले अधिकतम योगदान दिनु आवश्यक छ, पत्ता लगाउनलाई कि हामी र विकसित मानिसहरुबीच के कति फरक छ ? र, गहन ढंगले विश्लेषण गरिनु आवश्यक छ– सभ्य र सुसंस्कृत समाज निर्माणका लागि हाम्रो के कति योगदान रहन्छ ?

हामी भन्ने गर्दछौं, हाम्रो देश अत्यन्तै अब्यबस्थित छ । यहाँ कानुनी शासनको अभाव छ । नेताहरु सबै चोर हुन । फटाहा छन । तर हामी आफै सम्मानित संसदबाट ऐन कानुनका रुपमा पास भएर आएका नियमहरु पालना गर्न हिच्किचाउँछौं । हाम्रो ठनाइ छ कि नियम नमान्ने हामीहरु अराजक होइनौं, नायक हौं । नियम तोड्न सक्नु हाम्रो बहादुरीपन हो । शौर्य हो । हामी आफूले नियम तोडेकोमा गर्व गर्दछौं तर अरुले नियम परिपालना गर्दाको बखत गरेको सामान्य त्रुटीलाई पनि ठूलो मुद्धाका रुपमा बहस गर्दछौं । किनकी, हामी धेरैजसोलाई लाग्ने गर्दछ, हामी बीर गोर्खालीका सन्तानसन्ततीहरु हौं । यहि हाम्रो पहिचान हो ।

हामीले बिर्सनै नहुने कुरो के हो भने, सभ्य र सुसंस्कृत समाजको निर्माण एकै आवेगमा हुनै सक्दैन । विश्व इतिहासमा कुनै पनि राष्ट्र एकैपटक सभ्य, विकसित र सुसंस्कृत हुन सकेको अभिलेख छैन । एक वा दुई वर्षमा आमुल परिवर्तन असम्भवप्रायः नै छ । तथापि एक पुस्ताले इमान्दारितापूर्वक आफ्नो दायित्व निर्वाह गरिदिदाँ मात्रै आज यो ब्रमाण्डमा थुप्रै देशका नागरिकहरुले सभ्य, सुसंस्कृत र विकसित कहलिने अवसर पाएका छन । त्यसकारण पनि अब नयाँ नेपाल निर्माणको फगत सुगा रटान लगाउनुको साटो भोलीको हाम्रो पुस्तालाई सभ्य, सुसंस्कृत र विकसित नेपाल हस्तान्तरणका लागि अहिलेको हाम्रो पुस्ताले अधिकतम योगदान दिनु आवश्यक छ ।

मलाई अझै याद छ, केहि महिना पहिले युवा स्वयंसेवकका रुपमा नर्वे रहँदा एकजना साथीसँग म एक पवमा बियरको चुस्की लिने मनशायले पसेको थिएँ । वियर माग्दा, पवका मान्छेले मलाई मेरो परिचय पत्र मागे । किनकी, उनले म १८ वर्षभन्दा माथिको युवक हुँ भन्ने कुरामा विश्वास गरेनन । मसँग मेरो उमेर खुलाउने कुनै परिचय पत्र साथमा थिएन । यसको मतलब वियरको मूल्य तिर्छु भन्दा पनि मैले बियर पिउन पाइँन । तर एक महिना पहिले नेपाल सरकारले सार्वजनिक स्थानमा धुमपान गर्न निषेध गरेपनि हाम्रा पसल, मठमन्दिर, चौपारी, सिनेमाघर, रेष्टुरेन्ट र होटलहरुमा न चुरोटका अम्मलीहरुले चुरोट पिउन छाडेका छन न त पसलेहरुलाई चुरोटका पारखीहरुलाई त्यसो गर्नबाटै रोकेका छन । यहि भिन्नता छ हामी र विकसित देशका सभ्य मानिसहरुमा । यसैले प्रष्ट पार्दछ हाम्रा र उनीहरुका सोचका भिन्नता । उनीहरु पालना गर्नका लागि नियम बनाउँदछन्, हामीहरु बर्खिलाप गर्न नियम बनाउँछौं । अब कसरी परिष्कृत बन्न सक्दछ हाम्रो समाज ?

हामीलाई महत्वपूर्ण नलाग्ने साना र मसिना मान्यताहरुमा मात्रै समयसापेक्ष परिवर्तन गर्न सक्यौं भने पनि हामीले उज्ज्वल भविष्यको मार्गचित्र कोर्न समर्थ हुन्छौं । यदि साँच्चीकै हामीलाई हाम्रो देश खत्तम भएको लागेको छ र यो देशलाई असफल हुन नदिने दायित्व हाम्रो पनि हो भन्ने लाग्दछ भने कम्तिमा पनि अबदेखि अरुले के गरे होइन्, हामीले के गर्न सक्यौं भन्ने कुराको समीक्षा हुनु आवश्यक छ ।

उद्योग वाणिज्य संघ, म्याग्दी निर्वाचनः ताजा स्थिती

2011-09-11T20:29:00.002+06:00

बि.सं. २१०० (पहिलो भाग)

2011-09-02T09:02:00.000+06:00

युवा स्वयंसेवकका रुपमा करिब ३० वर्ष पहिले नर्वेमा छँदा जुन अनुभव मसँग थियो, गत हप्ता गुर्जा जाँदा ठ्याक्कै त्यस्तै महशुस गरे मैले । मेरी पत्नीले प्राध्यापन गर्ने विश्वबिधालयमा उनलाई छुट्टी नमिलेपछि शरदकालीन पन्ध्र दिने छुट्टी मनाउन आफु एक्लै त्यता जाँदा एकांकीपनले निकै नै सतायो । धन्न ! मदन पुरस्कार प्राप्त गर्न सफल बहुचर्चीत लेखक सुशिल थकालीको पछिल्लो औपन्यासिक कृति ‘खुलेको आकाश’ साथ मै रहेछ । सातसय पृष्ठको पुस्तक बस यात्रा र अन्य फुर्सदको बेलामा पढेर सक्काएँ ।

सायद २०६८ को वर्खायामतिरको समय हुनुपर्छ, त्यतिखेरका बहुचर्चीत कम्युनिष्ट नेता तथा तत्कालिन प्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईले प्रधानमन्त्री हुँदासाथ नेपालमै एसेम्बल भएको मुस्ताङ म्याक्स जिप चढेपछि नेपालको एकमात्र गाडी उत्पादक हुलास मोटर कम्पनीका मालिक निकै हौसिएका थिए । फलस्वरुपः तत्काल आफ्ना इन्जिनियरहरुलाई अझ अरु सुबिधासम्पन्न गाडी निर्माणसम्बन्धी अनुसन्धानका लागि जापान, जर्मनी र अमेरिकाका चर्चीत मोटर उत्पादक कम्पनीमा पठाएको पाँचसात वर्षपछि मोटर उत्पादनमा हुलासले राम्रै गति लिएको हो । पुरानो मोटर उत्पादक कम्पनी भएको भएर पनि हुन सक्दछ, हाम्रो प्रान्तमा उसकै गाडी बढी चल्छन, खासगरी लामो दुरीमा चल्ने उसका अत्यन्तै सुविधाजनक ‘लक्जरियर्स सुपर कोच’ मा चढ्नुको आनन्द बेग्लै किसिमको लाग्दछ, मलाई । यो शरदकालीन छुट्टीमा पतिपत्नी आफ्नै नीजि सवारीमा गुर्जा पुगी छुट्टी मनाउने योजना पत्नीको छुट्टी नमिलेपछि असफल हुन पुग्यो । र, विकल्पस्वरुप कि त म ताकम सम्म रेलमा पुगि त्यहाँबाट फेरि बसमा उता जानु पर्थ्यो कि त सिधैं बसमा उहि पुग्नु पर्थ्यो। मैले दोश्रो विकल्प रोजेँ ।

चालीससिटे बसमा म आनन्दले बसेर ७ घण्टामा गुर्जा पुगेको थिएँ । आडमा एउटी युवती बसेकी थिई । तर यात्राअवधीभर उसँग मेरो बोलचालै भएन । ऊ कतिखेर हेडसेट लगाएर गीतमा झुम्मिन्थी त कतिखेर नोट्प्याड खोलेर केहि टाइप गरे झैं पनि गर्थी । अचेल एक्लै यात्रा गर्दा वा अपरिचीतहरुसँगै यात्रा गर्दा मलाई आफ्नो युवा छँदाको सामाजिक परिवेशको यादले निकै सताउँछ । उतिखेर बेनी देखि बागलुङको यात्रामा म मेरो आडमा बसेको अपरिचितसँग आफ्नो सबै कुरा बेलिबिस्तार लगाएर उसको पनि सातपुस्ते विवरणका बारेमा यथेष्ट जानकारी लिने गर्थे । कहिल्यै नदेखेका नभेटेका मान्छेसँग आधाघण्टा कुरा गरिन्जेल हामी निकै पहिलेदेखि परिचित झैं लाग्थ्यो । तर आजभोली उतिबेलाको जस्तो त एक रति पनि नहुने । छेउमै बसेकी मेरै छोरीकी उमेरकी युवती चुइक्क बोल्दिन, सामिप्यता राख्न खोज्दिने बरु अर्को साइडमा बसेको एउटा विदेशी युवा मलाई बारम्बार हेर्दै मुस्काउन खोज्छ । यात्रा अलिकति अत्यास लाग्दो हुन पुगेपछि पुस्तक खोलेर पढ्नुको विकल्प रहेन । झण्डै तीन घण्टा पछि हामी चढेको सुपर कोच ताकम बजारमा आइपुग्यो । बजारमा के भन्नु, राजमार्गदेखि करिब ५० मिटर तल पर्दछ खास बजार । बस चालकले माइक्रोफोनबाट त्यस क्षेत्रको विवरण पहिले नेपाली र पछि अंग्रेजीमा बताउँदै थियो । विदेशीहरु अलिकति चाखपूर्वक सुन्दै थिए । मेरो आडकी युवती धौलागिरि हिमश्रृङखलाका तस्बीरहरु क्यामेरामा कैद गर्नमा ब्यस्त थिई । मैले उपन्यासको ३२ पृष्ठ पढी सिध्याएँछु, पाना पट्याएर राखेँ ।

जागिरको सिलसिलमा ३४ वर्षपहिले मेरो ताकम आउँजाउँ निकै चर्को हुन्थ्यो । त्यतिखेर चिनजान भएका केहि साथीहरु रोजगारीका कारण त्यहाँबाट आफ्नै सवारीमा डेढ दुई घण्टाको यात्रामा पुगिने ठाउँमा पुग्ने हुनाले धेरैसँग भेट हुन पाएन । तर संजोगबस मेरा युवाकालका साथी त्यहीका स्थायी बासिन्दा प्रकाशसँग भने मेरो भेट भयो । बस उनकै क्याफे अगाडीको पार्किङमा रोकिन पुगेछ । ब्यस्तताका बाबजुद पनि प्रकाशले करिब १० मिनेट म सँगै बसेर कफी पिउने फुर्सद निकाले । धन्य भगवान ! साढे २ घण्टासम्मको मेरो मौनता प्रकाशसँगको गफगाफले गर्दा लम्बिन पाएन । यात्रा अझै साढे चार घण्टा बाँकी थियो । मैले प्रकाशकै क्याफेबाट प्याकिङ लन्चको एक बट्टा लिएँ । कफिको १०५ रु. उनले छुट दिए, तर प्याकिङ लन्चको १,२५० रु. भने मैले तिर्नु पर्‍यो । धेरै लोभ पनि त गर्नुभएन । यो उनको लागि आफ्नो कामदारलाई तीन घण्टाको ज्याला दिन पुग्ने रकम सानो अंकको पनि त हैन !
(नबविकल्प साप्ताहिकमा मैले शुरू गर्न लागेको नयाँ स्तम्भका लागि तयार पारिएको लेख । बरू स्तम्भको नाम के राख्दा उपयुक्त होला ? सुझाव दिनुहोला ।)

हटसिट यानेकी चर्काचर्की बहस

2011-08-31T23:39:00.000+06:00

म्याग्दी काली एफ.एम. ८८.२ मेघाहर्जबाट प्रत्येक बुधबार बिहान सबा आठबाट नौ बजे प्रत्यक्ष प्रसारण हुने बहसमुलक कार्यक्रम हटसिटका कार्यक्रम प्रस्तोता सुरज के.सी को निम्तालार्इ हत्पती स्वीकार्ने आँट निकै कमले मात्र गर्छन । धेरैजसो उनीसँग हटसिटमा उपस्थित भएर बहस गर्न डर मान्ने गर्दछन । तर जसै आज बिहान उनले मलार्इ हटसिटका लागि निम्ता गरे, म निकै नै उत्साहित भएँ । लाग्यो, कार्यक्रम मेरा लागि निकै नै फलदायी हुनेछ ।

कार्यक्रममा मैले सञ्चालन गर्ने भनेको आत्माजागरण अभियान का बारेमा प्रष्ट्याउने अवसर पनि पाएँ । हामीले विभिन्न विषयमा निकै चर्चा बहस गर्यौ । कृपया सुनिसकेपछि प्रतिक्रिया लेखिदिनु होला । यहाँलार्इ के मन पर्यो ? के मन परेन ? खुलस्त पारिदिनुहोला ताकी प्रस्तोता सुरज के.सीले यो कार्यक्रमलार्इ अझ कसरी लोकप्रिय बनाउन सक्छन ? वा, मैले अन्तरवार्ताका कार्यक्रममा प्रस्तुत हुँदा आफूलार्इ कसरी प्रस्तुत गर्नुपर्ला ?

यो कस्तो चाड – तीज ?

2011-08-28T13:44:00.000+06:00

सानो छँदा तीज आउँदा आमाको पछि लागेर मामाको घर जाने गर्दथ्यौं म र मेरो भाई । आमा, छामाहरु र ठूलीआमाहरुको भेटघाट हुने त्यतिखेरको तिजले हाम्रा आमाहरुलाई एउटा औसर जुटाउने गर्दथ्यो – टाढाटाढाका दिदीबहिनीहरुलाई करिब एक बर्षपछि एकै ठाउँमा जुराउने । आमाहरुले वर्षभरी अनुभूत गरेका दुःखसुखका कुराहरु सुन्न पाउँदा अर्कै किसिमको आनन्द आउने गर्दथ्यो, मलाई पनि । मामाकै घरको तगारोबाहिर रहेको खुल्ला चौरमा गाउँका अरु चेलीबेटीहरु पनि जम्मा भएका हुन्थे, उनीहरुले तीजका भाकामा गाएका गीतहरुले गाउँ नै जुरुक्क पाथ्र्यो । हातका औंला झुराझुरा पर्ने गरी उनीहरुले बजाउने मादलको आवाजले निर्माण गर्ने रौनकका बारेमा शब्दमा म कसरी ब्यक्त गरुँ ? साँच्चीकै भिन्न थियो हाम्रा आमाहरुले उतीबेला मनाउने तिज ।

जति जति मेरो उमेर हुर्कदों छ, उति उति हाम्रा चाडपर्वहरु मनाउने शैलीमा पनि परिवर्तन हुँदै आएको महशुस गर्दै आएको छु, मैले । तीज, महिलाहरुको महान पर्व भन्ने गरिए पनि कतै यो महिलाहरुकै पहुँच बाहिर जान लागेको त हैन ? तीज बिशेष कार्यक्रमहरुमा निश्चित आर्थिक हैसियत भएका महिलाहरुको मात्र उपस्थिती देख्दा यस्तै अनुभूत गरेको छु मैले, हिजाँल । हिजो यो महिला दिदीबहिनीहरु भेट हुने, सुखदुखका कुराहरु साटफेर गर्ने, माइतीमा दर खाने र रमाईलो गर्ने पर्वका रुपमा परिचित थियो । तर अहिले यो पर्व त्यतिमा मात्र सिमित रहेन । खै ! जमानाअनुसार परिवर्तन हुनुपर्दछ भनेर हो वा नेपाली जनताहरुको आयश्रोतमा बृद्धि भएर हो अचेल दिदीबहिनीहरुले तीजमा गर्ने खर्चको रकम आकर्षक नै पाइन्छ । महंगा राता सारी, रातै चुरा र पहेंलपुर सुनले झकिझकाउ हुने दिदीबहिनीहरुको भीड देख्दा यस्तो लाग्छ – हैन यो तीज हो कि महंगा पहिरन र सुनका गहनाहरुको प्रदर्शनी ?

नारी जातिको उन्मुक्ती र अधिकारको बख्यान गरेर नथाक्ने दिदीबहिनीहरुले नारी विशेष चाड तीजलाई किन नारीहरुको आत्मसम्मानमा बृद्धि गर्ने पर्वका रुपमा मनाउन सकिरहेका छैनन् ? आश्चर्यको विषय छ । पर्व मनाउँदा अनावश्यक तडकभडक र रवाफिलो प्रदर्शनमा किन यतिविधी महत्व दिने गर्छन आधुनिक नारीहरु ? मैले केहि गरी बुझ्न नसकेको सन्दर्भ हो यो, आधुनिक तिजको । समाजमा आफूलाई बौद्धिक नारीका रुपमा अगाडि चिनाउन मरिमेटेर लागेका स्वघोषित बौद्धिक नारीहरुको हुल देख्दा सारै टिठ लागेर आउँछ । किन उनीहरु आफूहरु साँच्चिकै बौद्धिक र सृजनशील भएको प्रमाण कार्य सम्पादनबाट पुष्टि गर्न सक्दैनन ? के उनीहरुको दिमागमा समाजमा रहेका अरु महिलाहरुले लगाएको गहनाभन्दा राम्रो र विशेष डिजाइनको गहना लगाउनु आफूहरुको बैशिष्टयता हो भन्ने छ ? के महंगा पहिरनले एक ब्यक्तिको ब्यक्तित्वको बैशिष्टयताको पुष्टाइ गर्दछ र ? बहस गर्नु पर्ने समय भएको छ । रमाइलो गर्नुपर्छ त्यसमा दुई मत हुने कुरै छैन तर महत्वपूर्ण कुरा के हो भने रमाइलो गर्नुको हद कति ?

आधुनिक डिजाइनका गहनाका महंगा सेट लगाउनु र महंगा ब्रान्डका पहिरन पहिरनुले भद्र ब्यक्तित्वको प्रस्तुती हुँदैन भन्ने तथ्यलाई हृदयङ्गम गर्ने दिब्य चेत कहिले आउँला हाम्रा दिदीबहिनीहरुमा ? तीज मनाउने नाममा महिनैभर दर खाने हाम्रा सम्पन्न दिदीबहिनीहरुको ब्रम्हले सडकमा गिट्टी कुटेर छाक टार्ने सिमान्त दिदीबहिनीहरुले खाने दर का बारेमा सोच्न भ्याएको छ होला कि नाइ ? समाजमा रहेका सबै वर्गका दिदीबहिनीहरुको अधिकतम उपस्थिती र संलग्नता रहने गरी तिज मनाउने कार्यक्रमको आयोजना कहिले हुन सक्ला ? र, कहिले होला तीज तडकभडकविहीन ? अलिकति बढी समावेशी ? अलिकति बढी बौद्धिक ?

महिनैभर खान्छन दर हैन कस्तो चाड यो

पहेंलपुर हुने रहर हैन कस्तो चाड यो

परम्परा, संस्कृति जोगाउने ढोंग रची

अस्तब्यस्त पार्छन घर हैन कस्तो चाड यो ?
जय तीज !
यो लेख रूप्से साप्ताहिकका लागि सुरक्षित गरिएको छ ।

एउटा चोक, फुटबल र हस्ताक्षर

2011-08-03T13:43:00.003+06:00

हस्ताक्षर गर्दै जिल्ला फुटबल संघका अध्यक्ष कृष्ण बि.क.

“अझै दुई गोल भएको भए त एघारै जनालाई एकएक गोल पुग्थ्यो नी !” २०१४ को विश्वकप प्रतियोगिताको एशियाली छनोटमा जोडर्नसँगको आफ्नो पहिलो खेल ९–० को विशाल अन्तरले गुमाएपछि नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टोलीका खेलाडी, प्रशिक्षक तथा ब्यवस्थापक कोहीपनि आलोचनाको परिधीबाट फुत्कन पाएनन् । सकभर बराबरी वा पराजित भएपनि थोरै गोल संख्याको अन्तरले मात्र पराजित हुने विश्वास बोकेर अम्मान उडेका नेपाली राष्ट्रिय टोलीका बेलायती प्रशिक्षक ग्राहम रोबर्टस् यस पराजय पछि सबभन्दा बढी आलोचित पात्र रहे । आफ्ना खेलाडीहरुमा जोर्डनका खेलाडीहरुलाई टक्कर दिने अद्धितिय क्षमता रहेको बताउँदै आएका रोबर्टस्, टोलीका अन्य खेलाडी सदस्यहरु पक्कै पनि आफ्नो दाबीले पानी खाँदा सर्बाधिक चिन्ताग्रस्त थिए होलान नै तर सामाजिक सञ्जाल फेसबुक र ट्वीटरका भित्तामा नेपाली फुटबलप्रेमीहरुले त्यो अकल्पनीय हारबाट विक्षिप्त हुँदै आलोचनात्मक टिप्पणीको हदै पार गरेर आफ्ना भित्ताहरु कुरुप पारे ।

हुनसक्दछ, हामी नेपालीको यो एउटा संस्कारगत त्रुटी हो, वा परम्परा नै हो । कमजोर पक्षमाथि आलोचना गर्नु स्वभाविक पनि मान्न सकिएला । तर आलोचनाको पनि सीमा हुन्छ भन्ने यथार्थ हामीले कहिल्यै बुझ्न सकेका छैनौं । के हाम्रा खेलाडीहरुले खेल गुमाए भन्दैमा हामीले त्यसलाई अस्वभाविक र अप्राकृतिक मान्नै पर्दछ ? के खेलमा जीत र हार स्वभाविक विषय हैनन् र ? हामीले यस्ता बखतमा किन सम्झदैनौं कि सन् २०१० को विश्वकपको दाबेदार मानिएको अर्जेन्टिनाले पहिलो चरण पनि पार गर्न सकेन ? फुटबल आफैमा अनिश्चितताको खेल हो भनिन्छ, तर हामी नेपालीहरु यो विश्वव्यापी मान्यतालाई ठाडै अस्विकार गर्दछौं । त्यसैले हामी मुर्खतापूर्वक अनिश्चित खेलमा पनि सुनिश्चित र स्पष्ट नतिजाको पूर्वानुमान लगाउने गर्दछौं । र, आफूले चाहे अनुसारको नतिजा राष्ट्रिय फुटबल टोलीले हात पार्न सकेन भने दुर्वासाको जस्तो रिस प्रदर्शन गर्न थाल्दछौं ।

उत्कृष्ट प्रतिफल हात पार्नका लागि लगानी पनि सोही अनुरुपको हुनु पर्दछ । हाम्रो कुनैपनि खेलकुद क्षेत्रमा सरकारी वा गैर्‍हसरकारी निकायको लगानी शुन्यप्रायः छ । चिया र दुनोटको भरमा प्रशिक्षणमा उभ्भिन विवश हाम्रा खेलाडीहरुले अन्तर्राष्ट्रिय खेलक्षेत्रमा लगानीभन्दा उत्कृष्ट नतिजा हात पार्ने गरेको यथार्थलाई हामीहरुले नकार्न मिल्दैन । त्यसकारण पनि हाम्रो राष्ट्रिय फुटबल टोलीले खेल गुमाउँदा आलोचनाका तीखा ब्यङ्ग्य बाण हैन सहानुभूतिका शब्दहरुको खाँचो रहन्छ । खेलाडीहरुको मनोबल गिराउने गरी आलोचनात्मक टिप्पणी कुनै पनि हालतमा शोभनीय मान्न सकिदैन । नेपाली खेलकुदप्रेमीले जान्नै पर्ने के हो भने, खेलमा हारजीत स्वभाविक हुन्छ ।

खेल गुमाउँदा त हामीले तथानाम गर्‍यौं तर घरेलु मैदानमा उत्कृष्ट खेल प्रदर्शन गर्दै त्यही टोलीलाई जब हाम्रो टोलीले १–१ को बराबरीमा रोक्दै सुखद नतिजा हात पार्न सफल रह्यो हामीले बधाईका लागि पनि कन्जुस्याइ गर्‍यौं । नेपाली टोलीको शानदार प्रदर्शनमा खुशी ब्यक्त गर्दै बधाईस्वरुप हामी केही उत्साही युवाहरुले मिलेर श्रावण १३ गते जिल्ला प्रशासन कार्यालय अगाडि भत्काइएको वीरेन्द्रको शालिकमा हस्ताक्षर संकलन गर्ने काम गरेका थियौं । धेरै मान्छेहरुको भीड हाम्रै अगाडिबाट आफ्ना गन्तब्यतर्फ लम्किरहेका थिए, कतिसँग फुर्सद थियो – हस्ताक्षर गर्ने, बधाइ ज्ञापन गर्ने, हाम्रो अभियानमा ऐक्यबद्धता ब्यक्त गर्ने र अलिकति भलाकुसारी गर्ने तर कतिपय यस्ता मान्छेहरु पनि त्यहाँ हिडिरहेथेँ, जो सँग आफ्नो हस्ताक्षर गर्न ५ सेकेण्डको फुर्सद सम्म पनि थिएन । म जान्दिन, उनीहरु के कति कारणले यति बिघ्न ब्यस्त देखाइरहेथे आफूहरूलाई तर मलाई त्यतिखेर अत्यन्तै दुख लाग्यो – जतिखेर जिल्ला विकास समिति म्याग्दीका केहि अधिकृतहरु त्यही बाटो हिड्दै गर्दा हामीले गरेको आग्रहलाई उनीहरुले महत्व दिएनन् । खाना खान हतार भएको जनाउँदै हस्ताक्षर गर्नका लागि ५–१० सेकेण्ड सम्मको समय ब्यवस्थापन गर्न नसकेका ती “अतिब्यस्त मनुवाहरुले” आफूहरुले फर्केपछि हस्ताक्षर गर्ने जानकारी पो गराए । मानौं कि हामीहरु उनीहरुकै हस्ताक्षर लिन चोकमा भेला भएका थियौं र उनीहरु नआइन्जेल हामीहरुले त्यहाँ उभ्भिएर उनीहरुकै प्रतिक्षा गरिरहने छौं । तर ती “अतिब्यस्त मनुवाहरुले” हुलाकचोक सम्म पुग्न १० मिनेट खर्च गरे– बाटामा भेटिएका मान्छेहरुको नमस्ते फर्काउदै र आफ्नो हाकिमी शानको भद्दा प्रदर्शन गर्दै । यहि सानो दृष्टान्त काफि छ, जुनसुकै क्षेत्रमा हामी किन असफल छौं ? थाहा पाउनलार्इ ।

हुन त राजनीति सप्रिन नसकेको देशमा क्षेत्रगत रुपमा ती क्षेत्रको विकास हुनुपर्दछ भनेर हामीले सोच्नु सायदै गलत हुन सक्दछ । तथापी, बिग्रेको वा भत्केको कुरामा टिकाटिप्पणी मात्र गरिराख्नु भन्दा सप्रेको वा सप्रन सक्ने विषयप्रति अलिकति बढ्ता संवेदनशील भएर लाग्नु आजको आवश्यकता हो । कुनै पनि क्षेत्रमा यदि हामी स्पष्ट सुधार वा प्रगति हेर्न, देख्न चाहन्छौं भने त्यस क्षेत्रको सुधार वा प्रगतिमा हामीले के योगदान दिन सक्दछौं त्यतापट्टि पनि हाम्रो ध्यान जान जरुरी छ । तसर्थः नेपाली फुटबल इतिहासमै पहिलो पटक दक्षिण एशियाको सबभन्दा उत्कृष्ट टोलीका रुपमा फिफा वरियाताक्रममा हाम्रो राष्ट्रिय टोली दरिनुलाई हामीले हाम्रो प्रतिष्ठाको विषय बनाउन सक्नुपर्छ । राज्यले पनि खेलकुद क्षेत्रको विकासका लागि आवश्यक लगानी गर्न ध्यान दिनु आवश्यक छ । अझ कम्तिमा पनि खेलकुद क्षेत्रमा लाग्नेहरुको आर्थिक भविष्य सुनिश्चित हुन सक्ने वातावरण निर्माण गर्न सक्ने हो भने हामीले खेलकुदका क्षेत्रमा अझ अरु उत्कृष्ट नतिजाहरु आत्मसाथ गर्न समर्थ हुन सक्नेछौं । होइन भने, चिया र दुनोट खाएर खेलको अभ्यास गर्ने हाम्रा खेलाडीहरुले प्राप्त गर्ने जस्तोसुकै नतिजामा हामी सन्तुष्ट हुन तयार हुनुपर्छ ।
(यो लेख नबविकल्प साप्ताहिकका लागि सुरक्षित गरिएको छ - लेखक)

राजनीति बिग्रेको देश, हामी युवा, हाम्रा चूनौती र सम्भावनाहरु

2011-07-30T19:20:00.002+06:00

मैले धेरैपटक सुन्दै आएको छु – युवाहरु परिवर्तनका संवाहक हुन । यी उर्जाशील शक्ति हुन । युवा शक्तिको समुचित प्रयोगमा घगडान परिवर्तनहरु सम्भव छन । यी सो¥है आना सत्य छन । तथापी यी पेचिला सत्य कुराहरु हाम्रो देशमा कहिल्यै वास्तविकतामा परिणत हुन सकिरहेका छैनन् । सार्वजनिक सभाहरुमा नेताहरुको भाषणमा उच्च प्राथमिकतामा पर्ने युवा सम्बन्धी उनीहरुका यी बुझाईहरु, कार्यान्वयनका बखत कहिल्यै प्राथमिकतामा पर्न सकिरहेका छैनन् ।
गल्कोट साप्ताहिकले आफ्नो रजत जयन्तीको उपलक्ष्यमा २५ औं अंक तयार पार्दै गर्दा, मित्र दिल शिरीषले युवाहरुका चूनौती र सम्भावनाका विषयमा लेख तयार पार्न गरेको आग्रहपछि मैले अनुभूत गरेको हामी युवाहरुका लागि सबभन्दा ठूलो चूनौती नै हामी युवाहरुका संभावनाका विषय भाषणमा मात्र सिमित पारिनुमा देखेको छु । कतिपय राजनैतिक युवाहरुर्लाइ लाग्ला, यसले फगत कुरा गरिरहेछ । हुनसक्छ, यी राजनीतिमा अभ्यस्त युवाहरुका लागि फगत कै कुरा हो । गलफती नै हो । तर एक आम नेपाली युवा भएर देशमा विद्यमान गञ्जागोल र राजनैतिक हठताका बीचमा कुन नेपाली आम युवाले सम्भावनाका स्वर्गीय स्वप्न देख्न समर्थ होला र ? सधैं भाषणमा मात्र युवाहरुलाई उर्जाशील शक्ति भन्नेहरुले विकास निर्माणको कुन उपयुक्त ठाउँमा युवाहरुको प्रयोग गर्न सकेका छन ?
हाम्रा राजनैतिक दलका नेताहरुले आफ्ना तुच्छ राजनैतिक अभिष्ट पूरा गर्न युवाहरुलाई हिंस्रक बन्न उद्यत पारिरहेका थुप्रै बलिया प्रमाणहरु अहिले मेरा आँखामा नाचिरहेछन – बिझाउने दृश्य बनेर । सडकमा इट्टा युद्द गर्न र रेलिङ भाँच्ने बाहेक कुन रचनात्मक कार्यमा सहभागी हुन उत्प्रेरित गरेका छन– हाम्रा राजनैतिक दलका नेताहरुले आफ्ना भातृसंगठनका युवाहरुलाई ? म देख्तिन – कुनै असल उदाहरणहरु । हुन त देश निर्माणका लागि राजनीतिको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको मेरो दुईचार थान विकसित मुलुकहरुको घुमाइको सिकाई हो । तर, मैले मेरो देशको राजनीतिबाट हामी युवाहरुले प्राप्त गरेका खास त्यस्ता कुनै उपलब्धीहरु छैनन, जसमा म गर्व गर्न सकुँ । राजनीति बिग्रेको देशको एक जिम्मेवार युवा भएका नाताले मेरो देशका युवाहरुका अगाडि थुप्रै चूनौतीहरु मात्र म देख्तछु । तर सम्भावनाका अति मिहिन उज्याला प्रकाशहरु पनि हाम्रा अगाडि ज्वाजल्यमान प्रदिप्त भएको म नकार्न चाँहि सक्दिन ।
पैंतालिस प्रतिशत बेरोजगार युवाहरु रहेको तथ्याङ्क पढिरहँदा मैले ५५ प्रतिशत रोजगार युवाहरुलाई सम्झेँ । र, मलाई अचम्म लागिरह्यो – यो ५५ प्रतिशतको हिसाबभित्र पिसाब फेर्ने राम्रो शौचालय निर्माण गर्ने सपना सजाएर खाडीको ५० डिग्री सेन्टिगे्रडको तापक्रममा रगत छाद्न बिबश मेरा दाजुदिदी, भाईबहिनीहरु अटाए हुनन कि ? यदि बिदेश बाहिर रोजगारीका लागि गएकाहरु पनि रोजगार भएकाहरुकै आँकडा भित्र अटाएका भए त हामी सजिलै अनुमान गर्न सक्दछौ्र कि हाम्रो देशमा बेरोजगारिताको क्षेत्र कति बिकराल छ । हुन पनि केहि हप्ताअगाडि कोरियामा श्रमीकका रुपमा जान तम्तयार भै भाषा परिक्षामा संलग्न ७० हजार युवाहरुको उपस्थितीले पनि त प्रमाणित गर्दछ, कि हामी युवाहरुका लागि सबभन्दा ठूलो चूनौती देशभित्रै रोजगारीको सृजना हुन नसक्नु हो । र, महत्वपूर्ण चूनौती त स्वदेशमा हामी केहि पनि गर्न सक्दैनौ भन्ने हाम्रो हतोत्साही मानशिकता नै हो ।
हाम्रा अगाडि “रोजगारी हुन नसक्नु वा रोजगारीताको सृजना गर्न नसक्नु” बाहेक पनि कैंयन अरु चूनौतीहरु पनि छन । जस्तो कि हामी युवाहरुले प्राप्त गरिरहेका विद्यालय तथा विश्वबिद्यालयका शिक्षाहरु पनि त विश्वका अरु देशहरुको शैक्षिक प्रणालीहरुको दाँजोमा बैज्ञानिक, सृजनात्मक र पेचिला छैनन । त्यसैले त विकसित समाजका युवाहरुको सोच्ने शैली र हाम्रा सोचहरुमा ठूलो भिन्नता छ । के शिक्षाले ब्यक्तिको सृजनशीलता निर्दिष्ट गर्दैन त ? सिकाइ सिर्जनशील भए पो सोचाईहरु रचनात्मक बन्न सक्दछन् ।
प्रविधीको जानकारी र प्रयोग पनि त हामी नेपाली युवाहरुका लागि अर्को महत्वपूर्ण चुनौती हो । मलाई स्मरण छ – केहि दिन अगाडि, म्याग्दीको एउटा कलेजमा “इमेल, इन्टरनेट प्रयोग” का सम्बन्धमा गरिएको सर्भेक्षणमा कक्षा ११ मा अध्ययन गर्दै गरेका युवाहरु मध्ये ८० प्रतिशत युवाहरुलाई त इमेल इन्टरनेट भनेकै के हो भन्ने पत्तो रहेनछ ! यहि उदाहरणबाट प्रष्ट हुन्छ, हामी नेपाली युवाहरु विश्वमा विकास भएका पछिल्ला उन्नत प्रविधीको पहुँचभन्दा कति बाहिर छौं ! यहि तीतो यथार्थबिच, विश्वका अन्य मुलुकका युवाहरु झैं अब कुन आधारमा हामी पनि उत्तिकै प्रतिस्पर्धी र परिष्कृत छौं भन्ने ? अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धामा कसरी एक सक्षम र उपयुक्त उम्मेदवारका रुपमा हामी आफूलाई उभ्याउन सक्छौं होला ?
चूनौती सँगसँगै हामीसँग थुप्रै सम्भावनाहरु पनि छन । त्यसकारण पनि हामीसँग चूनौतीहरु मात्र छन भनि सम्भावनका अति उज्याला पक्षहरुलाई इन्कार गर्ने भूल गर्नु हुँदैन । रोजगारीका लागि विदेशीका शौचालय सफा गर्न नहिच्किचाउने हामीहरुले हाम्रै माटोमा ब्यवासायिक तरकारी खेती शुरु किन नगर्ने ? पुष्पखेती, पशुपालन, होटल ब्यवसाय, पर्यटनसम्बन्धी ब्यवसाय, जडिबुटी संकलन र प्रशोधन सम्बन्धी उद्यम, सौन्दर्य सम्बन्धी ब्यवसायहरु र सूचनाप्रविधी सम्बन्धी उद्यमशिलता के हामीहरु सञ्चालन गर्न सक्दैनौं होला र ?
थोरैमा पनि सन्तुष्ट हुने, आत्मनिर्भरताका लागि अधिकतम प्रयास गर्ने र श्रम सबै समान हुन भनि श्रमका सबै पक्षलाई बराबर सम्मान गर्ने संस्कारको विकास गर्न सक्यौं भने हाम्रा अगाडि थुप्रै सम्भावनाहरु छन । ती यस्ता सम्भावनाहरु छन जसले हाम्रो क्षमता विकास मात्र गर्दैनन, हामीले मनग्गे आम्दानी गर्न सक्ने अवसरका ढोकाहरु पनि उघार्ने छन । नबिर्सौ – स्वदेशमै श्रम गर्ने हाम्रो अठोटले हामीलाई मात्र सम्पन्न बनाउँदैन, राष्ट्रलाई समेत सभ्य र समुन्नत बनाउँदछ ।
बागलुङबाट प्रकाशित हुने गल्कोट साप्ताहिकका लागि सुरक्षित गरिएको ।

रेडियो म्याग्दीमा समिस्ता र बसन्त

2011-07-24T14:36:00.000+06:00

आफूले जीवनमा हासिल गरेका अनुभव र सिकाइलार्इ आफूमा मात्र सिमीत नराखी अरू साथीहरूलार्इ पनि बाड्नु अति नै आवश्यक छ । यस्तै मौका प्राप्त गर्नु एउटा मानिसका लागि उपलब्धीमूलक विषय नै हो ।गत बर्ष मैले नेपाल रेडक्रसको प्रतिनिधित्व गरेर नर्वे गए जस्तै यसपाली युवा स्वंयसेवकका रूपमा नर्वे जान लागेका युवा स्वयंसेवकहरू समिस्ता मानन्धर र बसन्त पौडेलले यस अगाडि नर्वे र फिनल्यान्डमा गर्इ हासिल गरेको तालीम, सीप र अनुभव बाड्ने मौका प्राप्त गरेका थिए रेडियो म्याग्दी १०४ दशमलब ४ मेघाहर्ज मार्फत । अन्तक्रियात्मक यो कार्यक्रम रेडियो म्याग्दीका स्टेशन म्यानेजर गोपाल छन्त्यालले लिनुभएको थियो ।

ट्याक्सी कालीगण्डकीमा खस्दा सबार सबै यात्रु बेपत्ता

2011-07-22T15:31:00.002+06:00

गलेश्वरबाट म्याग्दी सदरमुकाम बेनी तर्फ आइरहेको ग १ ज १२३९ नं. को ट्याक्सी जलेश्वरस्थित पहिरोबाट कालीगण्डकीमा खस्दा घतान गाविस-६ गलेश्वरका चालक बेदप्रसाद सुवेदी समेत कम्तीमा ७ यात्रु बेपत्ता भएका छन् । वेपत्ता मध्ये ट्याक्सी मालीक समेत रहेका चालक गलेश्वरका ३७ वषिर्य बेदप्रसाद सुवेदी, दग्नामका १० वषिर्य इस्पेन शेरपुजा, बेगका ४७ वषिर्य दलबहादुर तिलीजा, हिस्तान घराम्दीकी १४ वषिर्या मञ्जु गर्बुजा ३२ वषिर्या चकबहादुर गर्बुजा, २८ वषिर्या हेममाया गर्बुजा र १३ वषिर्या दिपा गर्बुजा रहेका छन् । वेपत्ता चकबहादुर, हेममाया र १३ दिपा एकै परिवारका हुन् ।
कालीगण्डकी नदी विचमा ट्याक्सी अड्केको तर बर्खायामको उर्लदो भेल भएकोले समयमै सेना, प्रहरी र रेडक्रसका उद्धारकर्मी घट्ना स्थल पुगेपनि निकै पछि मात्र ट्याक्सीलार्इ नदीबाहिर निकाल्न सकिएको थियो । ट्याक्सीमा केहि पनि नभेटिएकाले ट्याक्सीमा सवार सबै यात्रुलार्इ नदीले बगाएको आशंका गरिएको छ ।उद्भारकार्यको भिडियो तल हेर्नुस । जसलार्इ खिचेका हुन रेडक्रस म्याग्दी शाखाका शाखा अधिकृत धनन्जयकुमार श्रेष्ठले ।

भानु जयन्ती विशेषः अन्तरबार्ता म्याग्दी काली एफएम ८८.२ मेघाहर्जमा

2011-07-21T14:21:00.000+06:00

१९८ औ भानु जयन्तीका अवसर पारेर म्याग्दी काली एफएम ८८.२ मेघाहर्जका गजलप्रहरका कार्यक्रम संचालक सहपाठी इन्द्र बरूवाल वियोगी ले म्याग्दीका अग्रज साहित्यकार ध्रुबलाल शर्मा र मलार्इ निम्ता गर्नु भएको थियो - केहि साहित्यिक विषयहरूमा चर्चा गर्नका लागि । करिब एक घण्टा लामो बहस यहाँले सुन्न सक्नुहुनेछ । जसका लागि तलको अडियो स्ट्रिमिङ आइकनमा 'play' बटन थिच्नु पर्ने हुन्छ । कृपया सुनिसकेपछि आफ्नो प्रतिक्रिया पनि राखिदिनुहोला ।

मझेरीको भान्से मोहराजसँग फेरि एकपटक

2011-07-19T10:26:00.004+06:00

बग्रेल्ती साहित्यिक समाज, भानु जयन्ती र साहित्यकारहरु

2011-07-17T14:22:00.001+06:00

नेपाली साहित्यमा आदिकवी भनेर चिनिने भानुभक्तको जन्मजयन्ती प्रत्येक वर्ष आषाढ २९ गते पर्दछ भन्ने कुराको हेक्का म्याग्दीका थुप्रै साहित्यकारलाई थाहा रहेनछ भन्ने तथ्य मैले त्यतिखेर थाहा पाएँ, जतिखेर १९८ औं भानु जयन्तीका अवसर पारी तय गरिएको कार्यक्रमको निमन्त्रणाका लागि उनीहरुसँग मैले फोन सम्पर्क गर्नु प¥यो । हुन त यस सम्बन्धमा मेरो केहि ब्यक्तिगत गुनासो छैन । र, मलाई यो पनि थाहा छैन कि भानुजयन्ती, लक्ष्मीजयन्ती र भुपीजयन्ती जस्ता दिवसहरु साहित्यकर्ममा लागेकाहरुका लागि महत्वपुर्ण हुन वा हैनन तर मलाई राम्ररी के थाहा छ भने साहित्यकर्ममा लागेकाहरुले नेपाली साहित्यमा महत्वपूर्ण योगदान दिएका माथि उल्लेखित मूर्धन्य साहित्यकारहरुका जन्मजयन्तीका सम्बन्धमा समेत हेक्का नराख्नु लाजमर्दो बिषय चाँहि अवश्य हो ।

हुन त भानु जयन्ती मनाउने सन्दर्भमा पनि म्याग्दीमा छन भनिएका आधा दर्जन कुनै पनि साहित्यिक संस्थाहरुको संस्थागत निर्णयबाट भने भएको हैन । म्याग्दीका क्रियाशिल साहित्यकारद्धय ध्रुबलाल शर्मा र अजयमिलन श्रेष्ठसँग यस पंक्तिकारले बिशेष सम्पर्क र समन्वय गरे पश्चात उक्त कार्यक्रम सम्भव भएको हो । हुन त त्यस कार्यक्रमहरुको आयोजनमा हामीले हामी संलग्न संस्थाको नाम आयोजकमा उल्लेख गरिएको ब्यानर मुनि बसेर नै गरेको हो तर कार्यक्रम संचालनमा आफ्नो कुनै पनि खाले भूमिका निर्वाह नगरेका केही साहित्यिक संस्थाका मुख्य जिम्मेवार भन्ने गरिएका सदस्यहरुले विभिन्न समस्या दर्शाउँदै कार्यक्रममा उपस्थिती समेत जनाएनन् । जब एउटा साहित्यकारले नेपाली साहित्यका एक महान साहित्यकारको जन्मजयन्तीका अवसरमा उपस्थिती समेत जनाउन सक्दैन भने त्यसलाई हामीले कुन दृष्ट्रिकोणबाट ब्याख्या गर्ने ? म नाजवाफ छु ।

कुनैपनि साहित्यिक संस्थाको गठनमा मेरो कुनैप्रकारको संलग्नता नरहेकाले म त्यस्ता साहित्यिक संस्था किन र के उद्देश्यले अभिप्रेरित भै विधिवत रुपमा दर्ता भै गठन भए भन्ने कुरामा उती जानकार भने छैन तथापी म्याग्दीको एक क्रियाशिल र पुरानो साहित्यिक संस्था पौलस्त्य साहित्य समाजको वर्तमान उपाध्यक्षका रुपमा केहि संस्थागत साहित्यिक क्रियाकलापहरु आयोजना तथा सञ्चालन गर्ने अवसर बेलाबखत पाएको सानो अनुभवका आधारमा म के कुरामा विश्वस्त छु भने, म्याग्दीमा जतिपनि साहित्यिक संस्थाहरु छन् तीनले आफ्ना तैयारी विधानहरुमा एउटा कुरा के चाँहि नछुटाएको हुनुपर्छ भने – संस्था स्थापनाको पहिलो उद्देश्य नेपाली भाषा तथा साहित्यको उत्थान तथा श्रीबृद्धिमा टेवा पु¥याउनु हो । तथापि, कतिपय संस्थाहरुको त वर्षमा मुश्किलले २ वटा सम्म कार्यसमिति बैठक बस्दैन । कार्यसमितिको बैठक सम्म बसाल्न नसक्ने अध्यक्ष भने बेलाबखत आयोजना हुने साहित्यिक कार्यक्रममा बडो गजधम्म परेर अतिथीको स्थान ग्रहण गरिरहेका हुन्छन ।

लेखुँ भने छुच्चो भन्लान कि भन्ने भय, नलेखुँ भने यो बिडम्बनापूर्ण स्थिती अझ अरु लम्बेला भन्ने खतरापूर्ण भविष्य आँखैको अगाडि झल्झल्ती प्रतिबिम्बित भैरहेछ । तथापि मेरो मनमा विगत लामोसमयदेखि खेल्दै आएको सत्य कुरो के हो भने कतिपय संस्था त साहित्यिक कार्यक्रममा आफ्नो नामको अगाडि कुनै संस्थाको पद झुण्डाइयोस र एउटा जिम्मेवार ब्यक्तिको परिचयसहित मञ्चमा निमन्त्रणा गरियोस् भन्ने हेतुले खोलिएका छन् । यस्ता संकुचित धारणाले ओतप्रोत भएका कथित साहित्यकारहरुले म्याग्दीको साहित्यमा के कस्तो योगदान दिदैँ आएका छन र भविष्यमा कस्तो प्रकारको साहित्यिक योगदान दिने पूर्वतयारी गर्दैछन, मैले केहि बुझिरहेको छैन ।

नाम मात्रका यी साहित्यिक संस्थाहरुले म्याग्देली साहित्यको उत्थान र विकासका लागि न कुनै ठोस योगदान पु¥याउन सकेका छन न त तत्सम्बन्धी यी सँग कुनै ठोस योजना नै छन । छन त फगत फलानो साहित्यिक संस्था र ढिस्काना स्मृती प्रतिष्ठानका नाममा रहेका तर प्रयोगमा नआएका लेटरप्याड र रबर स्ट्याम्प । जिल्लामा क्रियाशिल साहित्यिक संस्था भनेर भनिएका पौलस्त्य साहित्य समाज र म्याग्दी साहित्यिक समाजका बैठक पुस्तिका समेत थोत्रिसकेका छन । आफ्ना साहित्यिक संस्थाका पछिल्लो नियमित बैठक कहिले बसेको थियो भन्ने प्रश्नको सायदै जवाफ दिन सक्लान ती क्रियाशिल साहित्यिक संस्थाका जिम्मेवार पदाधिकारीहरु ।

साहित्यिक कार्यक्रम आयोजना गर्दा यस्तो लाज मर्दो अवस्था रहने कि मञ्चमा आसिन अतिथि साहित्यकारहरुको संख्या दर्शकदिर्घामा रहने साहित्यकारहरुको संख्याका तुलनामा झण्डै दोब्बर भैदिने । नहोस पनि कसरी ? आधा दर्जन साहित्यिक संस्थाका अध्यक्ष, संरक्षक र अझ त्यसमाथि जिल्लामा बरिष्ठ कहलिएका साहित्यकारहरुलाई मञ्चमा ठाउँ नदिदाँ उनीहरुको मानहानी होला कि भन्ने डर ! तर यसपालि भानु जयन्ती मनाउने सन्दर्भमा भने अलि पृथक तरिकाले सोच्ने काम गरियो । मञ्चमा सभापतिलाई बाहेक कसैलाई स्थान दिइएन । यसले कम्तिमा पनि मन्चमा देखिने अस्वभाविक कानेखुशी, वरिष्ठताको दम्भ र पेचिलो औपचारिकतालाई ठ्याम्मै निश्तेज पारिदियो । यो अभ्यासले के सन्देश पनि दिन सक्यो भने, साहित्यकर्ममा लागेकाहरु सबै बराबर हैसियतका छन् – कोहि सानो वा ठूलो छैन । यो किन पनि आवश्यक थियो भने पचासको दशकमा जन्मेको ठिटो साहित्यकार दश वा बिसमा जन्मेको वयस्क साहित्यकारसँगै जन्मेको भए अहिले आएर उनीहरुको साहित्यिक योगदान करिब उस्तैउस्तै रहने थियो, तसर्थः फूलेका केशका संख्याले साहित्यिक योगदानमा बरिष्ठताको कसी लगाउन सकिदैन भन्ने हेक्का सबैलाई रहोस !

एघार बजेदेखि शुरु गर्ने भनिएको कार्यक्रम साहित्यकारहरुको तिब्र ब्यस्तताका कारण झण्डै एक घण्टा बिलम्ब हुन गयो । तैपनि उपस्थिती मुश्किलले डेढ दर्जन नाघेको थिएन, ठूलो साहसका साथ कार्यक्रम प्रारम्भ गरियो । निर्धारित समयमा कार्यक्रम शुरु गरि साढे दुई घण्टामा सम्पन्न गर्ने हाम्रो योजनाले त्यतीखेर पानी खायो जतिखेर रचना वाचन गर्न मन्चमा निम्ताइएका साहित्यकारहरुले भानुका योगदानका बिषयमा लम्बेतान भाषण समेत दिन चुकेनन । जबकि, भानुको कृतित्व र ब्यक्तित्वका विषयमा हामीले सशक्त नारी हस्ताक्षर रेखाकौशल रेग्मीलाई जिम्मेवारी सुम्पेका थियौं, र उनले यस प्रसंगमा कार्यक्रमको आरम्भतिरै विस्तृत रुपमा प्रष्ट पार्ने काम गरिसकेकी थिइन । तैपनि कार्यक्रममा उपस्थित प्रायः साहित्यकारहरुको मनमा हरिज्ञान रहेन – म यहाँ आफ्नो सृजना वाचन गर्न आएको हुँ, भानुको ब्यक्तित्व माथि प्रकाश पार्न होइन !

कार्यक्रम निर्धारित समयमा कहिल्यै शुरु नहुने, शुरु भएपछि ६÷७ घण्टासम्म चलिरहने परिपाटी स्थापित भएका कारण धेरैलाई साहित्यिक कार्यक्रममा उति चाख लाग्ने गर्दैन । साँच्चीकै भन्नुपर्दा, साहित्यिक कार्यक्रम पट्यारलाग्दा नै हुन्छन । तीन दर्जन साहित्यकारहरुले सृजना प्रस्तुत गरिसक्दा पनि सुन्न लायक रचना भनेको आधा दर्जन पनि हुदैनन । अब यस्ता टीठलाग्दा कार्यक्रममा हामी कसरी उल्लेखनीय सहभागिताको अपेक्षा राख्न सक्दछौं ?

यदि साँच्चिकै म्याग्देली साहित्यमा केहि गर्ने हो भने साहित्यलाई माया गर्ने म्याग्देलीहरुले आजैदेखि दृढसंकल्प गर्नु आवश्यक छ – कि साहित्यप्रतिको मेरो अनुराग म अभैm बढोत्तरी गर्दै लानेछु, वास्तविक साहित्य फगतका आँशु कवि बन्नुमा छैन साधनामा छ ! नाममात्रका साहित्यिक संस्थाको प्रमुख पात्रका रुपमा मैले मञ्च त पाउँला तर पाठकहरुको मनभित्रको सिंहासनमा राज गर्न मैले उन्नत साहित्य लेख्नैपर्छ, म साहित्य लेख्ने काम मात्र गर्दिन अरु लेखक साहित्यकारहरुको सृजनालाई पनि उत्तिकै चाखपूर्वक अध्ययन गर्दछु र नेपाली भाषा र साहित्यको संरक्षण तथा प्रवद्र्धनमा मेरो निर्णायक भूमिकाको खाँचो छ भन्ने तथ्य बोध नगर्दासम्म हामीले यहाँको साहित्यको श्रीबृद्धिमा केहि लछारोपटारो गर्न सक्ने छैनौं !

फूलहरुको शहरमा एकदिन

2011-04-29T19:32:00.000+06:00

फूलको बगैंचा घुम्न जाने प्रस्ताव जो कोहीका लागि सर्वस्वीकार्य प्रस्ताव हुन सक्दछ । त्यसकारण पनि यस्ता प्रस्ताव मेरा लागि अस्वीकार्य प्रस्ताव हुनै सक्दैनन् । अप्रिल २४ का दिन एउटा यस्तै प्रस्ताव थियो मलाई । लुभेन बेल्जियममा बस्दै आउनुभएका एकजना दाजु नारायण पौडेल मार्फत दाई बिष्णु थापा र मेरो लागि पनि टिकट बुक भैसकेको थियो । साथमा थिए साथी रमेश पौडेल ।

नातामा मेरा दाई र ब्याबहारिक हिसाबले मेरा साथी झलक दाइसँग म लक्जमबर्ग घुम्न निस्कनु अगाडि नै नारायण दाजुले यो सुन्दर प्रस्ताव राख्नुभएको थियो । तसर्थ हर हालतमा म अप्रिल २३ भित्रमा लुभेन आइपुग्नु पर्ने थियो । र, म २३ अप्रिलमै लुभेन फर्किसकेको थिएँ । २४ अप्रिलको बिहान बिष्णु दाई र म हामीलाई बोलाइएको स्थानमा पुग्यौं । तीन वटा बस लहरै मिलाएर राखिएका थिए । मलाई अचम्म लाग्यो र सोधेँ — हैन दाई, तीन तीन वटा बस किन राखेका हुन यहाँ ? पछि थाहा लाग्यो लुभेन शहरमा बस्दै आएका थुुप्रै नेपालीहरु त्यो बिश्व प्रसिद्द फूलको बगैंचामा जादैँ रहेछन् । यसो चिहाएर हेरेको अलिकति नेपाली दाजुभाईहरु जम्मा भैसकेका थिए । एकै ठाउँमा नेपालीको जमघट देख्दा कताकता नेपाल मै भएको जस्तो महशुस भैरहेको थियो । मेरो खुशिको सीमा रहेन ।

The colourful glimpse of flowers. Photo: Nirajan

साढे आठ बजे सबै जुटेर सुन्दर फूलको बगैंचा तर्फ प्रस्थान गर्ने सरसल्लाह भएको भए पनि हामी त्यहाँ ठीक समयमा पुग्दा आयोजक संस्थाका पुरुषोत्तम सुवेदी निकै अतालिएका झैं देखिन्थे, भन्दै थिए नाम टिपाएका साथीभाइहरुले धोखा देलान जस्तो छ । तीन वटा बस त मगाइयो एउटा बस पनि नभरिएला जस्तो पो छ त गाँठे ! हुन पनि निर्धारित समय साढे आठ बजे त्यहाँ भेला हुनेको संख्या मुश्किलले दुई दर्जन थियो होला । मनमनै लाग्यो समयको महत्व हामी नेपालीहरुले युरोपमा आएर पनि बुझ्न सकिरहेका छैनौं । नौ बजेपछि मात्र भ्रमण टोलिका सदस्यहरुको जमघट बाक्लिन थाल्यो । साढे नौ बजेतिर सुवेदीजी हतास हतास कराउन थाले, लौं बित्यासै भयो नाम नलेखाएका दाजुभाइ दिदीबैनीहरु पनि आएछन् तीनवटा बसमा नअटाइने भइयो । अर्को एउटा मगाएर जान पर्ने भयो । आधा घण्टादेखि बस कतिखेर हिड्न शुरु गर्छ र कतिखेर त्यो सुन्दर फूलको बगैचामा छिर्न पाइने हो भनेर ब्यग्र प्रतिक्षामा रहेको मेरो रिसको पारो त्यतिखेर चढ्यो जतिखेर सुवेदीजीले हामीलाई सुचित गरे कि मगाइएको अर्को बस आउने समयसम्म हामीले अर्को एक घण्टा पर्खनु पर्ने हुन्छ !

The white tulips Photo: Nirajan

साढे दश बजेको समयमा हामी चढेको बस गन्तब्यका लागि हिड्यो । र, अरु तीन वटा बसहरुले हामीलाई पछ्याए । हल्यान्डको Lisseमा अवस्थित विश्वको सबैभन्दा ठूलो फूलको बगैचा कुकेनहोफको दुरी बिस्तारै छोट्टिदै थियो र बसमा हामीहरु अन्ताक्षरी खेलिरहेका थियौं । लुभेन, बेल्जियम आएपछि चिनापर्ची भई छोटो समयमै अन्तरंग बनेका रमेश, र बसमै चिनाजान भएका साथीहरु कपिल र कृष्ण अनि म एक समूहमा थियौं भने बसमै चिनापर्ची भएका दिदीबैनीहरु कविता, जानु र शान्तिहरु अर्को समूह । अन्ताक्षरीको गरमागरम प्रतिस्पर्धा चलिरहेको थियो, नारायण दाईले कुन चट सुवेदीजीलाई जानकारी दिनुभएछ, नीराजन त होनहार कवि हो गीत लेख्छ पनि र स्वर पनि एकदम मीठो छ । मलाई फसाद पर्यो, अगाडि गएर दुईचार गीत, गजल नपस्कीकन सुखै पाइँन । राष्ट्रप्रेमले ओतप्रोत केहि गजल र जीवन सम्बन्धी मेरो बुझाइका गीतहरु प्रस्तुत गरे । कम्तिमा पनि आफ्नो परिचय राख्न र प्रवासी नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबैनीहरुका अगाडि परिचीत हुने अवसर पाएकोमा अति नै खुशि लाग्यो । यस्तो महत्वपूर्ण अवसर जुराइदिनुहुने दाजुहरु नारायण पौडेल र विष्णु थापाको म सधैं ऋणी रहिरहने छु ।

बसको अगाडि गै आफ्ना प्रस्तुती दिएर आउन नपाउँदै चेलीबेटीहरु फेरि कराउन थाले, तपाइँहरुको पालो हो ‘ग’ बाट गीत गाउनुस कि हात उठाउनुस । खासमा अन्ताक्षरी जित्ने महशुर त हामी नै हो तर दिदीबैनीहरु हिन्दी गीतका सारै पारखी भएकाले हामीले हार्नु प¥यो । अन्ताक्षरीमा हारिसकेपछि यस्तो लाग्यो, कि अन्ताक्षरी जित्नका लागि समेत हामीले हिन्दी गीत जान्नै पर्ने हुँदो रै’छ । हिन्दी गीत विनाको अन्ताक्षरी हामी कल्पना समेत गर्न नसक्ने अवस्थामा पुगिसकेछौं । नेपाली गीत पर्याप्त नभएर होईन, म यो कुरा मान्दै मान्दिन, बरु बास्तविकता के हो भने हामी नेपाली गीत सुन्दै सुन्दैनौं वा अति नै कम सुन्छौं । अझ मलाई दुख त्यतिखेर लाग्यो, बगैंचा भ्रमण सिध्याएर फर्कने बखत जतिखेर नेपाली गीत बजाइरहेका सुवेदीजीले केहि समय हिन्दी गीत बजाइदिए र पुनः नेपाली गीत शुरु गरेँ, र हाम्रा अगाडि बसेकी एक नेपाली चेलीले ओठ लेप्राउँदै भनिन — बल्ल बल्ल दुईटा हिन्दी गीत सुन्न पाइया‘थ्यो, फेरि झुर नेपाली गीत लगाए ! उनले त्यस्तो प्रतिक्रिया दिदा सुवेदीको मोवाइलबाट माइक्रोफोनमा बजिरहेको थियो चर्चीत गीत, नेपथ्यको रेशम ! जस्तोसुकै होस् अन्ताक्षरीले हाम्रो यात्रालाई स्मरणीय र मनोरञ्जनात्मक चाहिँ अवश्य बनाइदियो ।

साढे दुई घण्टाको यात्रा पश्चातः अब हामी बिश्वको सबभन्दा ठूलो फूलको बगैंचामा प्रवेश गरेका थियौं । कुकेनहोफ (जसलाई किचन गार्डेन समेत भनेर चिनिन्छ) लेखिएको बोर्डको मुनि रहेको गेटबाट भित्र छिर्नु अगाडि प्रतिब्यक्ति साढे १४ यूरोको प्रवेश टिकटका लागि हामीहरु लाइनमा उभ्भियौं । मेरा लागि सम्पूर्ण खर्चको जिम्मेवारी बिष्णुदाईले लिनुभएको थियो । उहाँले नै बस रिजर्भ गर्दा प्रतिब्यक्तिको लागत २५ यूरो समेत तिर्नुभएको थियो साथै बगैंचाभित्र प्रवेश गर्नका लागि आवश्यक प्रवेश शुल्क पनि दाईले नै तिरिदिनु भयो । खासमा म लुभेन, बेल्जियम रहँदाको समय भरी मेरो सम्पूर्ण खर्चको व्यवस्था दाईले नै गर्नुभएको थियो ।

संसारको सबभन्दा ठूलो फूलको बगैंचामा मेरा पाइलाहरु पर्दा बित्तिकै मैले आफूलाई सम्हाल्नै सकिन । जताजता नजर लगाउँथे म, त्यतात्यता फूलैफूल देखेँ । रंगीचंगी फूलहरुले ढकमक्कै बगैंचामा कति त मैले खुट्याउन नसक्ने रंगका फूलहरु समेत भेटेँ । विश्वका कुनाकुनाबाट आएका हजारौं मान्छेहरुको भिड थियो फूलबारीमा । सायद बिदाको दिन परेर हुनुपर्दछ, प्रवेशद्धारको वरिपरी त खुट्टा राख्ने ठाउँ समेत भेट्टाउन हम्मे हम्मे थियो । तर ती केहि हजार मानिसका टाउकाहरु करौंडौं फूलहरुको माझमा केहि पनि थिएनन ।

फूलहरुको बिचमा बसेर तस्बिर खिचाउदै एक जोडी । फोटो: नीराजन

राता, सेता र नीला गूलाफहरु हुन वा लालिगुराँश ती खुलेर हाँसेका थिए । आफूलाई हेर्न आउनेहरुलाई ती जिन्दगीको ठीक परिभाषा सिकाउँदै थिएँ । यस्तो लाग्यो मलाई, कि ती हामी मानिसहरुलाई चूनौती दिदैँ थिए – काँडाका बीचमा आफूहरु खुलेर फूल्न सके झैं दुःखका बीचमा पनि सुखपूर्वक जिन्दगी जिउन ! ३२ हेक्टरको क्षेत्रफलमा फैलिएको त्यो सुन्दर फूलको बगैंचामा राखिएका पानीका मनमोहक फाउन्टेनहरुबाट फुट्ने पानीका कलात्मक फोहोराहरुको दृश्य हेर्न पाउनुको आनन्द यहाँ शब्दमा ब्यक्त गर्न असमर्थ छु । सय भन्दा बढी प्रजातिका ट्यूलिपका पैतालिस लाख भन्दा बढी फूलहरुले ढकमक्क यो बागमा हामीले कम्तिमा दश घण्टा बिताउन पायौं भने मात्र यसका हरेक सुन्दरतालाई हामी नजिकैबाट नियाल्यन सकौंला । भिक्टोरिया, लाइटनिङ सन, स्काइ ज्याकेट तथा स्वीट लभ जस्ता नाम दिइएका ट्यूलिपका फूलसँगै टाँसिएर फोटो खिचाउन लालयित मान्छेका बथान बागभित्र हेर्न लायकै हुन्छ ।

विभिन्न ८७ प्रजातिका रुखहरुको छहारीमुनि गलैंचा बिच्छ्याइएका जस्तै लाग्ने दुबोमा पल्टिनुको आनन्दलाई म कसरी स्वर्गीय आनन्द होइन भनूँ ? बगैंचाभित्रका खोल्सामा कलकल बग्ने स–साना खोल्से खोलाहरुले निकाल्ने संगितमय मधुर आवाज विथुवनको संगित भन्दा कम लागेन मलाई ! सँगै गएका अन्य साथीभाईहरुले के पाए कुन्नी तर २४ अप्रिलमा भएको फूलको बागको त्यो एकदिने भ्रमणले मलाई फूल जस्तै सुन्दर छ जीवनका केहि पाटाहरु भन्ने दिब्य ज्ञान चाँहि दिएकै हो । र, ती बगैंचाका फूलहरुले मलाई प्रेरित गरेका छन्, फूल झैं फक्रेको जीवन जिउनलाई !

जहाजभित्रबाट एउटा ब्लग पोष्ट

2011-04-07T15:55:00.003+06:00

पर्यटन वर्ष मनाइरहेको मेरो देशमा राष्ट्रिय ध्वजाबाहक बिमान कम्पनीको कन्तबिजोगका समाचारहरू पढेर म कति दुखित बन्दै आएको छु, त्यो म यहाँ ब्यक्त गर्न सायदै सकुँला । तर त्यही अभागि देशबाट विकासको चरमतालार्इ अंगालिरहेको नर्वेमा विगत ८ महिनादेखि रहँदै आएको मैले यहाँको नर्वेजियन फ्लाइटको बोइङ B737-800W उडान नं DY 245, ट्रोम्सोदेखि वश्लोको उडान भरिरहेको जहाजभित्रबाट यो ब्लग अपडेट गर्न पाउँदा समेत खुशि ब्यक्त गर्न सकिरहेको छैन ।

आखिर कहिले आउँला यस्तै दिन हाम्रो विमान कम्पनीको पनि ?

देश, खनाल र चौधरीहरु

2011-03-30T15:08:00.001+06:00

देश हाँक्ने ठेक्का पाएकाहरुका गलत अभ्यासका बारेमा धेरैले थुप्रै मसि बगाए, मैले पनि जानी नजानि केहि लेख्ने प्रयास गरे हुँला । तर लाग्दैछ, जति लेखे पनि शासकहरुको मति बिग्रेपछि इन्द्रेको बाउ चन्द्रेको पनि केहि नलाग्दो रै’छ ! चित्त बुझ्ने काम फिटिक्कै गर्दैनन् गाँठे, बाहिर सपाट चरित्र देखाउन खोज्छन् भित्र सर्वाङ्ग नांगा छन् । यिनको यो गतिछाडा र टीठलाग्दो व्यवहार देख्दा म आफैदेखि उदेक लाग्न थाल्छ । अनि यसो सोच्छु, यी हुँडारहरु हुन् यीनले हामी निम्छरा जनताहरुलाई प्रजाबाट उठेर स्वाभिमानी नेपाली नागरिक भएर उठ्न कहिल्यै नदिने भए ।

न आफू गर्छन, न केहि सपार्न चाहनेलाई काम गर्ने वातावरण बनाइदिन्छन् । हुँदा हुँदा पत्रकारिताका नाममा मुखपत्र चलाइरहेका केहि बज्रस्वाँठहरु तीनका गलत काम सहि हो भनि प्रमाणित गर्न भगिरथ प्रयासमा समेत लागिपर्छन । प्रसंग रामेश्वर खनालका बारेमा उठाउन खोजिरहेछु म । उनका कामका बारेमा म हिजोसम्म बेखबर थिएँ । केहि उल्लेखनीय र सबल उनका कदमका बारेमा मैले आजभोली सुन्न पाइरहेको छु । हिजो उनका असल कदमका बारेमा पत्रिकाहरुले आवश्यक कभरेज गरेनन त्यसैले म बेखबर थिएँ, अकस्मात उनको राजीनामा आएपछि पो म झस्किएँ – उनका सबलताका बारेमा पढ्ने अवसर पाउँदा । हुन त हाम्रो संस्कृति नै यस्तो, केहि अपवादहरुलाई छाडेर भन्ने हो भने, कुनै पनि ब्यक्तिको असल कामका बारेमा कि त हामी ऊ अवसानको संघारमा पुग्दा वा उसको शेषपछि नै उठाउने गर्छौ । हिजो ओहोदामा रहेर काम गर्दा सम्म उनका असल अभ्यासहरु समाचारका शिर्षक बन्न पाएनन अहिले राजीनामा आएपछि आश्चर्यजनक ढंगले उनका असल अभ्यासका बारेमा अत्यन्तै राम्रा टिकाटिप्पणीहरु सुन्नमा आएका छन् । खैर, कुरा जेसुकै होस् तर कुरोको चुरो भनेको देश हाँक्नेहरुको नियतमा खोट अवश्य नै छ ।

अरे, नक्कली भ्याट बिल कारोबार गरेर देशको राजस्व डुबाउन दिनुहुन्न भन्दा एउटा राष्ट्रसेवकलाई सहयोग गरेन भनेर दबाब दिनु न्यायसंगत हो ? घरजग्गा कर्जामा अनावश्यक लगानी बढाएर तरलताको अभाव हुन दिने काम गलत हो भन्दा अनावश्यक दबाब दिनु कति न्यायपूर्ण हो ? कम्युनिष्ट भनिएकाहरुको गठबन्धन सरकारको नेतृत्व गरिरहेका झलनाथ खनाल नेतृत्वको यो सरकारले जनतालाई जवाफ दिनु आवश्यक छ कि छैन ? के ठूला ब्यावसायिक घरानाका सदस्यहरु तिम्रा दलका अन्नदाताहरु हुन भन्दैमा यो देशमा उनीहरुलाई जे गर्न पनि छुट छ ? जबाफ चाहिएको छ । पैसा, राजनैतिक संरक्षण र शक्तिका आडमा जे पनि गर्न छुट छ भने काशिराम गुरुङहरुलाई किन भूमिगत हुन बाध्य पारेका छौं ? लेनदेन नमिलेर हैन ? जनता अनबिज्ञ छैनन् यी विषयहरुमा ! यो देश नबन्नुका पछाडि सबैभन्दा दोषी पैसामा बिकेका दलका नेताहरु हुन भन्ने घाम जस्तै छर्लङ्गै भएको कुरा जगजाहेरै छ । हैन खासमा कहिले आउँछ यिनीहरुको सद्बुद्धी ? हुन त बुद्धी भए पो सद्बुद्धी आउनु ! यिनका मस्तिष्कमा धमिराले गोलो लगाएको छ, जहाँबाट जनताको हितका लागि, देशको सम्बृद्धिका लागि आवश्यक असल बिचारहरुको उत्पादन हुन्छ भन्ने सोच्नु नै बेफ्वाँकको कुरा हो ।

अन्त्यमा, रामेश्वर खनालको राजीनामाले हामीलाई प्रस्टै छर्लङ्गाएको छ, यो देशको राज्यसंचालन ब्यवस्था कहाँबाट कसरी निर्देशित छ ? राजनीति र सामाजिक सेवाको खोल ओढेर अनि उध्योगपतिका ट्याग भिरेका बिनोद चौधरीहरुको चलखेलले कति प्रभाव पार्दो रैछ यहाँको राज्य सञ्चलानमा ? सफा पानिमा देखिने जिवन्त प्रतिबम्ब झैं स्पष्ट भएको छ । किन जमिम शाह र युनुस अन्सारीहरुको कुबेर बन्ने उत्कट महत्वकांक्षा बन्दो रै’छ, त्यो पनि बुझ्दैछु, आज । यो देशमा पैसा भए जे पनि गर्न मिल्ने अवस्था बनाउँदैछन् दलका नेताहरु ! रामेश्वरको राजनिामाले मलाई कम्तीमा पनि बुझाईदिएको छ, एउटा सत्य — आखिर कम्युनिष्ट भनौंदाहरुले आफ्ना चुलिएका महलहरु बनाउँदा कहाँबाट पाएका रहेछन् आर्थिक श्रोतहरु ! अब हामी अर्धबेहोस मान्छेहरुले चेतमा आउने समय भएको छ, यहाँ जसले धेरै देश बनाउने सपना बाँडिरहेछन् तीनले पर्दाभित्र देश लुटिरहेछन् ! आउनुस हामी सबै गोलबद्ध भई राष्ट्रसेवक खनालहरुका पक्षमा वकालत गरौं, सँगसँगै खबरदारी पनि गरौं प्रधानमन्त्रीका कुर्सीमा बसेर राष्ट्रघात गर्न खोज्ने खनालहरुको !

यो लेख नबबिकल्प साप्ताहिकका लागि सुरक्षित गरिसकिएको छ । तसर्थ अन्य छापाका पत्रिकाहरूमा यो लेख पुनःप्रकाशन गर्न सख्त मनाही छ ।

एस.एल.सी, ब्यापार र हरिलठ्ठकहरु

2011-03-27T16:00:00.001+06:00

एस.एल.सी अर्थात प्रवेशिका, एउटा बिधार्थीका लागि बिधार्थी जीवनमा आउने एउटा महत्वपूर्ण खुड्किलो । कति यसलाई महत्वपूर्ण अवसर मान्छन् त कति बिधार्थीकालकै सबभन्दा ठूलो घाँडो । तथापि यसलाई महत्व नदिने सायदै कोही होला । अझ यो शैक्षिक राजनीतिमा लागेका केहि शिक्षक नामका राजनैतिक दलका कार्यकर्ताहरुलाई त आफ्नो महत्वलाई ह्वात्तै माथि उकास्ने खास चाड पनि । अरु त अरु राम्रो र गुणस्तरीय शिक्षा दिन्छौं भनी फलाक्ने नीजि बिधालयका संचालकहरुका लागि त आफूले भने अनुसारको शिक्षाको फगत नारालाई प्रमाणित गर्न प्राप्त हुने यो यस्तो एउटा अवसर कि, यसमा उनीहरुको खास केहि “ट्रिक” चलेन भने प्रवेशिकाको नतिजा प्रकाशित भएपछिको एक वर्ष दुनियाका माझ आफ्नो शान शौकत करिब करिब सबै ध्वस्त हुने मनोबिज्ञानले खेदिरहन्छ ।

कतिले प्रवेशिकामा ग्यारेन्टी पास गराउन सक्ने स्तरको ट्युशन सेवा दिन सक्ने आफ्ना आकर्षक विज्ञापनहरुले खास ब्यवसाय पनि गरे होलान । कोहीले भातका ब्यापार गरे सायद त कतिले रातका पनि ब्यापार ! यिनै तीता यथार्थहरुका बिचबाट यसपालीको प्रवेशिका पनि शुरु भैसक्यो । तथापि म्याग्दीमा प्रवेशिका परीक्षा सञ्चालनमा प्रयोग हुदैँ आएको रैथाने प्रवृतीले यसपाला पनि निरन्तरता पाएछ नै । निश्चित ब्यक्ती वा ब्यावसायिक संस्थाहरुले असिमित फाइदाका लागि प्रयोग गर्ने अवैधानिक ब्यावसायिक अभ्यास कार्टेलिङ, सिन्डीकेट प्रणालीको गन्ध म्याग्दीमा प्रवेशिका परीक्षा सञ्चालनका लागि केन्द्राध्यक्ष तोक्ने विषयमा समेत लागु हुँदै आएको छ । हरहालतमा केन्द्राध्यक्ष बन्ने र आफ्ना आसे पासेहरुलाई निरीक्षक बनाइ परीक्षा अवधीभर जोत्दाजोत्दै जुवा भाँचेर बारीबाट भागेको साँढेले झैं चुरीफुरी देखाउनकै लागि भएपनि केन्द्राध्यक्ष बन्ने होडमा लागेकाहरुको हर्कत देख्दा यस्तो लाग्छ संसारमा सबभन्दा उच्च तहको जिम्मेवारी केहि छ त यहि प्रवेशिका परीक्षा सञ्चालनका लागि एउटा केन्द्रको केन्द्राध्यक्षको जिम्मेवारी पाउनु नै हो । यसरी डेढ हप्ते अवधीका लागि प्राप्त हुने सानो अवसरका लागि जिल्लास्तरीय दलका नेताहरुका चूलोसम्म धाउने हेडसरहरुले सामान्य अवस्थामा विधालयमा आफ्नो भूमिका कुन हिसाबले निभाउँछन् होला यहिबाट अनुमान गर्न सकिन्छ !

बाँकी पढ्न यहाँ थिच्नुस्

बस चढेर अष्ट्रेलिया ?

2011-03-23T22:35:00.001+06:00

बाँच्न पर्छ के के देख्न पाइन्छ भन्थे बुढापाकाले हो रै'छ । यस्तै एउटा अचम्म लाग्दो क्याप्सन पढ्न पाइयो आजको नागरिक दैनिकको अनलाइन संस्करणमा । नागरिकले एउटा तस्बीर छापेको रहेछ, आजको अनलाइन संस्करणमा जसको पुछारमा लेखिएको छ - झापाको बेलडांगी शिविरमा बसिरहेका १० वर्षका प्रवीण सुब्बा काठमाडौँको अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा बस चढेर अस्ट्रेलिया जाने तर्खरमा। पहिला त मलार्इ लाग्यो, नेपालबाट अष्ट्रेलियाका लागि सीधा बस सेवा शुरू पो भएछ कि ? पछि यस्सो गहिरिएर हेरेको अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भन्ने शब्दावलीमा ध्यान पुग्यो, सायद त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उक्त बालक बसमा चढेर जहाजतिर जाँदै भन्न खोजिएको होला लेख्दा बस चढेर अष्ट्रेलिया जाने तर्खरमा लेखिएको होला । फेरि कतिलार्इ लाग्ला 'तर्खरमा' भन्ने शब्दले स्पष्टै पारेको छ नी ! तर मलार्इ त्यस्तो नलागेका कारण यहाँहरूसँगबाट सुझाव लिन खोजेको मात्र हुँ । हजुरहरू नै बताइदिनु न, मैले गल्ती बुझेको हो कि नागरिकमा गल्ती लेखिएको ?

छोरी जन्मिदाको त्यो दिन !

2011-03-17T06:37:00.000+06:00

आज हाम्री प्राणप्रिय छोरी एन्जील तीन वर्ष पूरा पुगेर चौथो वर्षमा लाग्दैछिन् । हिजो झैं लाग्छ, उनी जन्मेको, कति छिटो तीन वर्ष पार गरि सकिन सम्झेर ल्याउँदा अनौठो अनूभुति हुन्छ । मलार्इ सम्झना छ, उनको पहिलो वर्षको जन्मदिनको खास उत्साहप्रद रहेन, सायद म र श्रीमतीबिच केहि त्यस्तै असमझदारी रहेको हुनुपर्छ । तर दोश्रो वर्ष पार गरि तेस्रो वर्षमा लाग्दा भने छोरीको जन्मदिन भने जसरी मनाउने ब्यवस्था गरेका थियौं । र, यो उनको जन्मदिनको तेस्रो उत्सब म उनीसँग छैन, मन भरिएर आएको छ । जेहोस छोरीसँगका केहि पलहरू सम्झेर उनको जन्मोत्सब मनाउने प्रयास गरेको छु ।

ठिक तीन बर्ष पहिले आजकै दिन बिहानीपख १ बजेतिर मलार्इ श्रीमतीले कोट्याउँदै भनिन् – सुन्नुन मलार्इ त पेट दुख्न थाल्यो । मैले उनलार्इ पहिले नै सजग गराएको थिएँ कि हल्का पेटमा केहि पीडा भयो भने मलार्इ भनि हाल्नु, बागलुङ्बाट गाडी मगाउन सजिलो पर्छ । सायद त्यही भएर होकी सानुले मलार्इ कोट्याएको ! म बिस्तराबाट बिध्यूतिय गतिमा उठेँ र झटपट आमालार्इ उठाएँ । आमा अलि बिरामी भएका कारण हामीसँग बागलुङ जाने अवस्था नरहेकाले म ठूली आमालार्इ बोलाउन ठूली आमाकोमा गएँ । ठूलीआमालार्इ लिएर आएपछि, बागलुङमा रहने मेरा बुढा मामाली खलकका मामा रामु खड्कालार्इ तुरून्तै फोन गरेँ र रत्नेचौर आउनका लागि अनुरोध गरेँ । मामाले एकैछिनमा हिड्ने जानकारी गराउनु भयो । अलिअलि लज्जाबोध पनि भएको थियो । खासमा हामी दुवैजना श्रीमानश्रीमतीलार्इ छोरी गर्भमै भएदेखि के लागेको थियो भने पहिलो सन्तान जन्माउनका लागि हामी परिपक्व भैसकेका छैनौं । हुनपनि बहुदल आउँदाको महिनाकी मेरी श्रीमती जो भर्खर १८ वर्ष पार गर्दै थिइँन भने म २२ वर्षको थिएँ ! घर गाउँमा पढ्न लेख्नमा लगाब भएको मेहनती केटो मानिएका हुनाले मलार्इ हल्का नैतिक प्रश्न हुन आउँथ्यो यो तर मेरो घर मास्तिरको एक जना भार्इ १७ बर्षकै उमेरमा फाल्गुण महिनामै छोरीको धनी भैसकेकाले 'डिफेन्सिभ' जवाफ चाँहि थियो मसँग ! यसरी लाजले अलिकति पानीपानी हुँदै, र एक असल श्रीमानको कुशल जिम्मेवारी निभाउँदै श्रीमतीलार्इ समातेर म तल मोटर बाटोसम्म ओर्लेको ताजा याद आइरहेछ, आज !

बाँकी पढ्न यहाँ थिच्नुस्

पत्रकारहरू पनि गर्छन भ्रष्ट्रचार !

2011-03-16T23:02:00.001+06:00

दुर्इचार वर्ष पहिलेको कुरा हो, म्याग्दीमा एउटा यस्तै घटना भयो । नेपालसमाचार पत्रका लागि म्याग्दी संबाददाता ध्रुबसागर शर्माले पुनहिल (म्याग्दीको पर्यटकिय क्षेत्र) को भनेर एउटा तस्बीर पत्रिकामा पठाउनुभएछ । तर छापिएर आएपछि ठूलो हल्ली खल्ली भयो, त्यो तस्बीर त पुनहिलको परेनछ । शर्माले गुगलमा राम्रो फोटो देखेर कम्प्यूटरमा केहि समयपहिले राखेको फोटो पुनहिलको भनेर पठाएछन् । आखिर फोटो परेछ स्वीटजरल्याण्डको ! ल हेर्नुस् त कन्तबिजोग ! एउटा जिल्लाको संबाददाताले कुन ठाउँको फोटो भन्ने कुरा निर्क्यौल नै नगरि ढ्याङ्ग जुन पायो त्यो फोटो पठाउनु हुन्छ त ? ल पठाउनेले त पठाए रे फेरि त्यो पत्रिकामा भएका कला सम्पादकहरूको काम चाँहि के हो कुन्नी ? फोटो आए भयो, जहाँसुकैको होस् पठाउनेले पठाएपछि छाप्नलार्इ के ? आखिर, पत्रिकाको विश्वसनीयता माथि प्रश्न त उठ्यो नी ? हैन र ? जैरे एउटा फोटो नचिन्ने पत्रिकाका मान्छेहरूले समाचार के चिन्लान र ? हैन र ?

एकपटक मैले यहि ब्लगमा उल्लेख गरेको थिएँ, बेनीमा एउटाको नाममा प्रकाशित समाचार पोखरामा अर्कैको नाम दुरूस्तै छापिएको हुन्छ । र, झन अर्काको नाममा त्यो खबर राष्ट्रिय पत्रिकाहरूमा समेत छापिन बेर हुँदैन । हुनसक्छ, धेरैले त्यसदिन मलार्इ हावादारी कुरा लेख्यो शिरीषले पनि भन्नुभयो होला । तर आज ब्लगमा चाँहि म प्रमाणसहित उपस्थित भएको छु ।

नागरिक दैनिकलार्इ बागलुङका संबाददाता दिलीप पौडेल एउटा समाचार नागरिकलार्इ पठाएका रहेछन् । बहुचर्चित म्याग्दीको बाबियाचौर चोरी काण्डको उक्त समाचार खासमा बागलुङ्बाट प्रकाशित हुने मुक्तिक्षेत्र दैनिकका लागि लेखिएको समाचार रहिछ (हजुर आफैले फोटोमा हेरेपछि थाहा लाग्छ) ! तर पौडेलले उक्त समाचारको कार्बन कपि पठाएछन् नागरिकलार्इ । अब यो समाचार हो कि समाचारको भष्ट्रचार ? वा, बसिबसी समाचार बेचेर खाने बानी परेको भन्ने कि ? अल्छी पत्रकार भन्ने ? फलानोले यसो गर्यो, ढिस्कनाले यस्सो गर्यो भनेर लेख्ने पत्रकारहरूले चाँहि आफूले गरेको कामको जिम्मेवारी बहन गर्नुपर्ला कि नपर्ला ? मलार्इ आश्चर्य लागेको छ ! हेर्नुस प्रमाण !

नकाबधारी, चोरीकाण्ड र एउटा मान्छे

2011-03-13T02:55:00.002+06:00

बेनी सानो ठाउँ, सानै खबरले पनि खुब तात्तिने गर्छ, मेरो अनुभवले यहि भन्छ । यो त घटना नै गम्भीर छ । घटनासँग सम्बन्धित भनिएका पात्रहरुको बारेमा एकखालको चर्चा बाहिर आएपछि मैले यो घटनालाई गम्भीर हैन भनेर ठोकुवा गर्न चाहिनँ । विषय जति गम्भीर छ, विषयसँग सम्बन्धित उत्प्रेरकका विषयमा भएको चर्चाले मलाई थुप्रै प्रसंगहरु उठान गर्न मन लाग्यो ।

चोरी सानो होस् वा ठूलो त्यो चोरी नै हो । र, यो एक सामाजिक अपराध पनि । पछिल्लो समय, बाबियाचौर चोरी काण्डले चोरीकाण्डमा जुन संस्थागत संलग्नता समेत रहन आएको कुरा खुलासा गरेको छ, त्यसले पक्कै पनि आम मानिसहरुको एउटा जिम्मेवार पार्टी पंक्तीप्रति नै नकारात्मक धारणा विकाश हुन गएको छ । घटनाको सतही जानकारीबाट नै एक सचेत नागरिकले निक्र्यौल गर्न सक्दछ कि लाखौंको धनमाल लुटपाट गर्नमा सानो वा कमजोर समूहले आँट गर्न सक्दैन । पक्कै पनि त्यो समूह पेशेवर हो र एउटा सशक्त समूह पनि । चोरीमा कसको के कस्तो संलग्नता थियो वा छ त्यो विषयमा भन्दा पनि घटनामा संलग्न ब्यक्तिले किन एक जिम्मेवार दलका जिम्मेवार नेताको संलग्नता समेत थियो भनेर बयान दिए सन्दर्भ बिचारणीय छ । खैर, यो विषयलाई यहाँ उति प्राथमिकतापूर्वक उठान नगर्दै वेश होला । प्रहरीले घटनाका विषयमा अनुसन्धान गर्दै गरेको विषय रहेकाले बरु यो घटनाले यस पूर्व भएका केहि महत्वपूर्ण चोरीका घटनाहरुको पनि भेद खुलाउनेमा हामीले आशा ब्यक्त गर्न सक्दछौं ।

एकाएक घटनामा संलग्न भनिएका माओवादी कार्यकर्ता कमल किसानको पक्राउसँगै माओवादी जिल्ला सेक्रेटरी लालु किसानलाई समेत घटनामा संलग्न रहेको आरोप लाग्नुलाई हल्का रुपले लिनु कुनैपनि हिसावले उपयुक्त नहुन सक्दछ । चोरीको घटनामा लालुको संलग्नताको विषयले उनको राजनैतिक भविष्यमा समेत प्रश्न चिन्ह लगाएको छ । बन्द संघर्षको लामो राजनैतिक पृष्ठभूमीबाट खुला राजनीतिको मैदानमा प्रवेश गरेको माओवादीका कार्यकर्ताहरु यस्ता आपराधिक घटनामा संलग्न हुनु हरहालतमा शोभनीय विषय हुन सक्तैन अझ त्यसमा पनि पार्टीको महत्वपूर्ण पदमा आसिन ब्यक्तिलाई यस्ता घटनाहरुमा संलग्नताको आरोप लाग्नु कति गम्भीर विषय हो त्यो त आउँदा दिनले नै बताउने छन् ।

बाँकी पढ्न यहाँ थिच्नुस्

नारीहरूलार्इ केहि पुरूष प्रश्नहरू

2011-03-09T03:10:00.000+06:00

नारी दिवसका दिन इरानी महिलाहरू फोटोः गुगल

आज दिनभरजसो देशका सडकहरूमा नारी आवाज एकसाथ घन्केका थिए होला । गगनभेदी नाराहरू, सडकभर नारीहरू र हातमा थुप्रै प्लेकार्डहरू यस्तै हुनुपर्छ आज दिनभरको बस्तुस्थिती । कतिपय नारी उत्थानका लागि भनि खोलिएका संघसंस्थाहरूले त विशेष रकम खर्च गरेर विशेष खालकै कार्यक्रमहरू पनि गरे होलान । नगरून पनि किन ? आखिर वर्षमा एकपटक आउने विशेष दिन जो पर्यो । र, सायद यतिखेर त नेपालका सडकहरू शुन्य पनि भैसके होलान् । सडकमा पुगेर नारी अधिकारका बारेमा चर्का चर्का नारा लगाएर घर फर्केका आमा, दिदीबैनी, भाउजु, फुपु र श्रीमतीहरू थकित थकित र चकित चकित भएर निदार्इसके पनि होलान । तथापि मेरो मनोकामना ननिदाओस् उनीहरूको नारी उन्मुक्तिको अभिलाषा, नथाकोस् पुरूष बराबर महिलाहरू पनि हुन भन्ने उनीहरूको चेतना भन्ने नै हो ।

एउटी नारी आमा पनि हुन् र जीवन संगिनी पनि । यस अर्थमा मैले लेख्नुपर्छ नारी दिवसको पावन घडिमा मेरी आमा सडक सम्म पुगिन होला र मेरी श्रीमतीले पनि सायद नारी अधिकार, नारीको स्वाभिमानप्रतिको सम्मान र पुरूष बराबरको हकहित र सामाजिक सम्मानको ग्यारेन्टीका प्लेकार्डहरू बोकिन होला । दिनभर कार्यक्रममा ब्यस्त भएको हुनुपर्छ मेरा आमा र श्रीमती । यसो गरिरहँदा उनीहरूको चेतनाले बर्षौदेखि समाजमा ब्याप्त नारीका बिरूद्द नारीबाटै हुने विविध अवरोध, झालझेल र कुसंस्कृत धारणाहरूमा परिवर्तनका लागि हामीबाटै पहलकदमी लिनुपर्छ भन्ने दिव्य चेतना आयो होला या छैन । मलार्इ आश्चर्य लागिरहेछ !

जति नै धेरै नारी उन्मुक्तिका नाराहरू लगाए पनि, पुरूष बराबरको हकहितका लागि सडकसम्म ओर्ले पनि जबसम्म

बाँकी पढ्न यहाँ थिच्नुस्

हत्तेरि एकछिन पर्खनुस न !

2011-03-05T00:20:00.002+06:00

युवा स्वयंसेवकका रुपमा नर्वे आएपछि मैले धेरै कुराहरु सिक्ने मौका पाएको छु । बाटोमा हिड्दा होस या कुनै सभामा सहभागी हुँदा, चाहे पसलमा सामान किन्न जाँदा होस या बसमा चढ्दा । प्रत्येक पल्ट नयाँ कुराहरु अनुभव गर्ने अवसरहरु मिल्दै आएको छ, मलाई । त्यसैले, आफूले अनुभूत गरेका दुईचार कुराहरुलाई यस ब्लग मार्फत बाड्न मात्र खोजेको हुँ ।

मलाई अचम्म लागिरहेको छ, मान्छेको संस्कार भन्ने कुरो । यो हत्तपत्त त्यसै नभूलिने विषय रहेछ । हरेकपल्टक कुनै पनि कार्यसम्पादन गर्दा मैले अनुभूत गरेका थुप्रै त्यस्ता अनुभूतीहरु छन् मसँग जसमा सगैँ मैले मेरो समाजमा सिकेको संस्कार जोडिएर आउँछ । अनि जब गल्ती महशुस हुन्छ म भुतुक्कै हुन्छु । तत्काल त्यो गल्तीलाई म सच्याउने प्रयत्न गर्दछु । र, प्रतिज्ञा पनि कि त्यही गल्ती म पटक पटक दोहोर्याउने छैन । तर ती त्यसरी नै त्यही रुपमा घटिरहेकै हुन्छन । सायद यसैले नै होला हामी नेपालीहरुले धेरै पहिले देखी भन्दै आएको, नानीदेखि लागेको बानी सिस्नोपानी लाउँदा नी नजानी ।

नर्वे आएको पहिलो हप्ता चल्दै थियो । रुवान्डा, सुडान र नेपालबाट आएकी युवा स्वयंसेवक प्रजु गुरुङ गरी हामी छ जना युवा स्वयंसेवकहरु आफूलाइ आवश्यक पर्ने सामाग्री खरिदका लागि ओश्लो शहरको मुख्य व्यापारिक केन्द्रमा गएका थियौं । मलाई चाँहि कम्प्यूटरका लागि आवश्यक पर्ने हेडसेट किन्नुपर्ने थियो । हामी अति नै हतारमा थियौं । सामान किन्नका लागी छुट्टिनु भन्दा पहिले हामीले २५ मिनेटभित्रमा आवश्यक सामान किनीवरी गेटमा भेट्ने योजना पनि बनाएका थियौ । साथीहरुसँग छुट्टिएपछि म कम्प्यूटरसँग सम्बन्धित सामाग्री पाइने पसलको खोजीमा भौतारिएँ । केहि समय भौतारिए पछि बल्ल मोवाइल, आइपड तथा एअरफोन झुण्ड्याएको एउटा पसल देखेँ । पसले एकजना ग्राहकसँग कुरा गरिरहेको देखेपछि एकछिन आफ्नो पालो पर्खेँ । उनीहरुबीचको गफ लम्बिदै गएपछि मैले सोचेँ, मलाई त हेडसेट किन्नुछ । त्यहाँ मैले हेडसेट देखिरहेको थिईन । त्यसैले लाग्यो, सोधी हेरौं न त के भन्छ पसले ? मैले सोधेँ पनि, एस्क्यूज मी । मेरो अपेक्षा विपरित पसलेले मलाई जवाफ फर्कायो– “तिमीभन्दा पहिले आएको ग्राहकसँग म कुरा गरिहेको छु, त्यसैले तिमीले एकछिन धैर्य गर्नुपर्छ ।” मैले उसको कुरा बुझेको बताउँदै भनेँ, “तर मलाई यत्ति भनिदिनुस कि हजुरको स्टोरमा कम्प्यूटरमा जोड्ने हेडसेट पाइन्छ कि पाइँदैन ।” त्यसपछि उसले

बाँकी पढ्न यहाँ थिच्नुस्

बुझ्नै नसकिने दूर्बोध्य पत्रकारहरू

2011-03-03T15:30:00.002+06:00

सबैभन्दा दुर्बोध्य विशेषता बोकेका मानिसहरू कुन पेशामा हुन्छन् भनेर कसैले मलार्इ प्रश्न गर्यो भने मेरो जवाफ हुनेछ, पत्रकारिता ! जुन वयदेखि म यो पेशासँगको सानिन्ध्यताबाटै गुज्रिएर आउने मौका पाएको छु, त्यतिञ्जेलदेखि मैले बुझ्नै नसकेका मानिसहरू भेला हुने ठाउँ भनेकै सञ्चार गृह हो । खासगरि यहाँ मैले यस्ता मान्छे भेटेको छु, जसको नजरमा आज एउटा कुरा अति सत्य हुन्छ, र त्यही विषय वा प्रसङ्ग भोली अत्यन्तै असत्य बन्न सक्दछ । यो यस्तो चौरस्ता हो जहाँ विषयको विश्लेषण गर्न सक्ने कसिलो क्षमता भएका मानिसहरू भेला हुन्छन् र आफ्ना स्वार्थ अनुकुलका विश्लेषणमा रमाउँछन् । अरूलार्इ पनि उसै अनुकुलको बुझार्इका लागि उत्प्रेरित गर्दछन् ।

यो पेशासँग आबद्द ब्यक्तिहरूबीच सर्वाधिक प्रतिस्पर्धा हुन्छ । एकले अर्काको प्रगति देख्न वा स्वीकार्नै नसक्ने खतरनाक प्रवृती यसमा संलग्न ब्यक्तिहरूमा नै हुन्छ । सिधा अर्थमा भन्दा, जसरी हुन्छ एक भन्दा अर्को विशेष देखिनै पर्ने वा 'आफ्नो सहकर्मीभन्दा उच्चकोटीको पत्रकार मै हुँ भन्ने' वातावरण तयार पार्न उल्टो, सुल्टो, थ्याप्चो वा च्याप्टो जस्तो सुकै काम गर्न पनि कसर नराख्ने भयानक विशेषता भएका मानिसहरू नै पत्रकार हुने हैसियत राख्दछन् । सोझो चरित्रको, कसैको टाङ्मुनी छिर्न नसक्ने, राजनैतिक दलको प्रवक्ताको काम गर्न नसक्ने, प्रहरी प्रशासनका अधिकारीहरूसँग थुतुनो मिलाउन नसक्ने मान्छे यो पेशामा गयो भने त्यो मान्छे कहिल्यै उभोँ नपर्ने गरि उत्तानो पर्यो भन्ने जाने हुन्छ । अर्थात औलो सोझो पारेर घिउ निकाल्छु भन्ने स्तरको चेतना भएको मान्छे यो पेशामा लाग्दै नलागेको बेश ! अष्टबक्रजस्तो आठ ठाउँमा भाँचिएको स्वरूपको मगज बोकेकाहरूले गरि खाने पेशा हो यो । बोलेर पैसा कमाइने यो पेशामा के बोल्दा पैसा कमाइन्छ, कसरी पहुँचको क्षेत्रलार्इ विस्तार गर्न सकिन्छ, कुन राजनैतिक दलको पुच्छर भएपछि बैतर्णी तरिएला भन्ने हेक्का नभएको मान्छे यो कठिन पेशामा हामफाल्नु भनेको जानी जानी आत्मदाह गर्नु सरह नै हो ।

यो गाइजात्रे पेशा नै हो । अरूका कुसंस्कार र गलत अभ्यासका बारेमा कलम चलाउनेहरूले आफ्नै छाता संगठनभित्रको गलत राजनैतिक अभ्यासलार्इ विश्लेषण गर्दैनन् । यो लेख पढ्दै गरेकाहरू मध्य कतिलार्इ हेक्का छ कुन्नी पत्रकारहरूको हक हित र पेशागत सुरक्षाको ग्यारेन्टीका लागि वकालत गर्ने उनीहरूको एउटा छाता संगठन हुन्छ, जसलार्इ

बाँकी पढ्न यहाँ थिच्नुस्

केहि हाइकुहरू

2011-02-28T18:38:00.000+06:00

१.नाटक किन
मेटाउनको लागि
यौनको तिर्खा ?

२.एउटै खाट
उनिसँगको रात
निन्द्रा लाग्दैन

३.सबैको आँखा
उनैको रूपमाथि
कति सुन्दरी ?

४. एक गिलास
थप्दा पनि घटेन
प्रियाको याद !

५. असल प्रेमी
अकस्मात खोज्दैन
एउटै खाट

पूरा गर्नुस्

2011-02-18T18:06:00.002+06:00

ने - नेपालको

क - कहिल्यै भलो नचाहने

पा - पाखण्डीहरूको पार्टी

ए -

मा -

ले -

(ल बाँकी चाँहि हजुरहरू नै पूरा गर्नुस् ।)

नबिर्स फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति !

2011-02-17T19:28:00.001+06:00

झापड खाए पनि जे खाए पनि राजनैतिक दलका बज्रस्वाँठ नेताहरूमा कहिल्यै चेत पलाएन । देश र जनताको लागि भन्दै फलाक्दै हिड्ने तथापि आफू र आफ्ना आसेपासेहरूका बारेमा बाहेक अरूका पक्षमा केहि सोच्न नसक्ने र्इ हराम नेताहरूलार्इ अब गोली हानेर मार्नु बाहेक अर्को केहि बिकल्प छैन । यिनले राम्ररी बुझेका छन् कुनै पनि किसिमको निरंकुशता र स्वेच्छाचारी शासन ब्यवस्था विश्वमा कहि पनि टिकेन र टिक्ने पनि छैन । तर, यिनले यो किन बुझ पचार्इरहेका छन् ? बिषय अत्यन्तै गम्भीर छ !

नेपालकै इतिहासलार्इ फर्केर हेर्ने हो भने, हामी यस्ता थुप्रै उदाहरणहरू पाउँछौ । शस्त्रअस्त्रादी र पैसाको शक्ति हुँदा हुँदै पनि १०४ वर्ष पछि राणाहरूको निरंकुशता र स्वेच्छाचारी शासन किन निर्मुल भयो ? उत्तिकै धेरै समर्थन र शक्ति प्राप्त पञ्चायति ब्यवस्था किन नामेट भयो ? किन २४० वर्षे राजतन्त्रको अन्त्य भयो ? यसलार्इ दलका नेताहरूले गम्भीरता पूर्वक विश्लेषण गर्नु आवश्यक छ ।

सयौं बर्ष पहिलेदेखि हाम्रा पुर्खाहरूले साँचेको आफ्ना लागि आफैले निर्क्यौल गर्न पाउने शासन ब्यवस्थाको सपनालार्इ पूरा गर्ने सुनौलो अवसर प्राप्त गर्दा पनि हामी किन यसरी अल्मलिरहेका छौं ? किन हाम्रा नेताहरूमा आफ्ना काँधमा आएको जिम्मेवारी पूरा गर्ने उत्कट चाहना भएन् ? के जनआन्दोलनका नाममा दशौं नेपालीहरूको शहादता, जनयुद्दका नाममा हजारौं नेपालीहरूको बलिदानी नेताहरूलार्इ सत्तामा पुर्याउने भर्याङ् बाहेक अर्थोक केहि होर्इन त ? यसरी नेताहरूले आफ्ना जनताहरूको मौनतालार्इ कहिलेसम्म आफ्ना गल्तीहरूको समर्थन हो भनेर भ्रममा परिराख्ने हुन ? मलार्इ आश्चर्य लाग्छ, विश्व राजनैतिक परिवेशमा भैरहेको परिवर्तनलार्इ किन बुझ्ने प्रयास गर्दैनन् नेताहरू ? दशकौं देखि इजिप्शियन राजनीतिमा हालिमुहाली गरिरहेका सर्वशक्तिमान इजिप्सियन राष्ट्रपति मुबारकले किन जनताको सामु घुँडा टेक्न पुगे ? यि तथ्यहरूको सहि समयमा विश्लेषण गरि उचित शिक्षा लिनु आवश्यक छ, नेपाली नेताहरूले !

बिष्णुका अवतार मानिने, आफ्नो प्राण भन्दा प्यारो ठानिने नेपाली जनताहरूले आफ्नो एकताका प्रतिक मानिदै आएका राजालार्इ सत्ता च्युत गर्न पछि परेनन्, तिमी मुला नेताहरू भनेका त हिजोका चल्लाहरू नै हौं नी गाँठे ! कुरा यहि हो बुझे भैगयो । नत्र, भोली जनताले गर्नेछन् तिम्रा एकएक हिसाब ! सम्झ, फ्रान्सेली राज्यक्रान्ति जहाँ बिचसडकमा जनताले काटेका थिए- आफ्नो राजाको टाउको !

कृपया यसलार्इ फेसबुकमा बाँडिदिनुहोला, अब त अत्ति भयो !